Қонун Қонунчилик палатаси томонидан 2026 йил 4 августда қабул қилинган ва Сенат томонидан 8 августда маъқулланган. Президент уни 19 август куни имзолаган, ҳужжат 20 августда давлат рўйхатидан ўтказилган. Қонуннинг асосий мақсади Рақамли технологиялар халқаро маркази ҳудудида махсус ҳуқуқий режим ўрнатишдан иборат.
Ҳужжатга кўра, Марказ фаолияти рақамли технологиялар соҳасида инвестицияларни жалб қилиш, рақамли хизматлар экспортини ошириш, стартапларни қўллаб-қувватлаш, интеллектуал мулкни ҳимоя қилиш ва инновацион технологияларни ривожлантиришга йўналтирилади.
Марказдаги махсус ҳуқуқий режим 2100 йилгача амал қилади. Унинг ҳудуди президент томонидан белгиланади. Марказни ташкил этиш зарурати туғилганда унинг ҳудуди Тошкент шаҳрининг алоҳида маъмурий-ҳудудий бирлиги сифатида ташкил этилиши ҳам мумкин.
Инглиз тили расмий иш юритиш тили бўлади
Қонунда Марказнинг расмий иш юритиш тили инглиз тили экани белгиланган. Расмий иш юритиш жараёнида зарурат туғилса, давлат тилидан ҳам фойдаланиш мумкин. Марказ ҳужжатларининг давлат тилига таржимаси кирилл ёки лотин алифбосида амалга оширилиши мумкин.
Марказнинг олий органи Бошқарув кенгаши ҳисобланади. У Марказ фаолиятининг стратегик йўналишларини белгилайди ва унинг юқори бошқарувини амалга оширади. Ўзбекистон президенти Бошқарув кенгаши раиси ҳисобланади.
Марказ иштирокчилари резидентлар ва инвесторлардан иборат бўлади. Инвесторлар эса институционал инвестор, стартап-инвестор, резидент-инвестор ва инфратузилмавий инвестор каби тоифаларга ажратилади.
«Тартибга солиш қумдони» жорий қилинади
Қонунда «тартибга солиш қумдони» механизми ҳам назарда тутилган. У инновацион технологиялар, маҳсулотлар ва хизматларни назорат қилинадиган муҳитда синовдан ўтказиш имконини беради. Бундай синовлар учун амалдаги тартибдан фарқ қилувчи махсус тартиб-таомиллар белгиланиши мумкин.
Синов натижалари ижобий баҳоланган лойиҳалар бўйича Марказ ҳудудида махсус ҳуқуқий режим доирасида лойиҳани белгиланган чекловларсиз амалга оширишга рухсат бериш ёки унинг кўламини босқичма-босқич кенгайтириш чоралари кўрилиши мумкин.
Солиқ ва божхона учун алоҳида тартиб
Марказ ҳудудида солиқ солишнинг алоҳида тартиби амал қилади. Қонунга кўра, Марказ органлари ва иштирокчиларига қўлланадиган солиқлар қаторига фойда солиғи, жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи ва қўшилган қиймат солиғи киритилган.
Божхона ишлари ҳам Марказ учун белгиланган алоҳида тартиб асосида амалга оширилади. Жумладан, Марказ иштирокчилари ва органлари муайян мақсадларда олиб кирадиган айрим товарлар учун божхона тўловлари бўйича имтиёзлар назарда тутилиши мумкин.
Марказда молиявий хизматлар ва банк хизматлари кўрсатилиши мумкин. Улар орасида депозитларни жалб қилиш, кредит бериш, қимматли қоғозлар билан боғлиқ операциялар, инвестиция ва суғурта хизматлари ҳам бор.
Шунингдек, Марказ ҳудудида булутли технологиялардан фойдаланиш, маълумотларни сақлаш ва уларга ишлов бериш учун алоҳида талаблар белгиланиши мумкин. Интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни ҳимоя қилиш ҳам махсус ҳуқуқий режимнинг алоҳида йўналишларидан бири сифатида белгиланган.
Низолар махсус тартибда кўриб чиқилади
Марказнинг махсус ҳуқуқий режими доирасида юзага келадиган низолар Тошкент халқаро молия маркази тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган Тошкент халқаро тижорат суди томонидан кўриб чиқилади. Қонунда ушбу суд қарорлари Ўзбекистон Конституциясида белгиланган тартибда ижро этилиши қайд этилган.
Қонун расмий эълон қилинган кундан олти ой ўтгач кучга киради. Унинг ижроси ва махсус ҳуқуқий режимнинг қўлланилиши камида ҳар йили бир марта мониторинг қилиб борилади.
