АҚШ ҳарбийлари тўрт ой давомида Ҳўрмуз бўғозини миналардан тозалаш бўйича махфий амалиёт ўтказди. Бунга АҚШ ҳарбий-денгиз кучларининг махсус бўлинмаси ғаввослари, роботлаштирилган катерлар ва ихтисослаштирилган сувости аппаратлари жалб этилди, деб ёзди Financial Times.
Ишлар асосан тунда олиб борилган. Февраль ойида АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши бошланганидан сўнг кемалар бўғоздан ўтишга қўрқиб қолган эди. Америка ҳарбийлари айнан шу миналарни қидириб топиб, йўқ қилгани айтилмоқда.
Эрон халқаро сувларда ва Ўмон қирғоқлари яқинида миналар ўрнатганини даъво қилган эди. Июнь ойида Халқаро денгиз ташкилоти асосий кемачилик йўналишларида 80 га яқин мина борлиги ҳақида хабар берган.
Ўтган ҳафта АҚШ президенти Доналд Трамп Америка ҳарбийлари бўғознинг халқаро сувларидаги «барча миналарни» йўқ қилгани ёки олиб ташлаганини маълум қилди. Пентагон бу маълумотни тасдиқлади.
FT нашрининг аниқлашича, ишнинг катта қисмини ғаввосларнинг кичик гуруҳлари бажарган. Сонарлар билан жиҳозланган роботлаштирилган катерлар ва сувости аппаратлари денгиз тубини текширган. Улар мина топгач, ғаввос тушиб, заряд ўрнатган ва ортга қайтган, шундан сўнг мина портлатилган. Миналарни йўқ қилиш учун портловчи моддалар билан жиҳозланган сувости роботларидан ҳам фойдаланилган бўлиши мумкин.
Кема эгалари ва экспертлар АҚШ, катта эҳтимол билан, бўғознинг Ўмон қирғоқлари яқинидаги жанубий қисмини миналардан ҳақиқатан ҳам тозалаган, деб ҳисобламоқда. Америкаликлар ҳозир кемаларни айнан шу йўналиш бўйлаб олиб ўтмоқда. Бироқ, мутахассислар бутун Ҳўрмуз бўғозида бошқа мина қолмаганига шубҳа қилмоқда, деб қайд этади FT.
Теҳрон ҳам Вашингтоннинг баёнотларини рад этмоқда. Мамлакат ташқи ишлар вазири ўринбосари Козим Ғарибободийнинг айтишича, «бу миналарнинг жойлашувини Эрондан бошқа ҳеч ким билмайди». Эрон ОАВ сўнгги бир ҳафта ичида камида иккита танкер минада портлаганини, ҳарбийлар эса Ўмон қирғоқларига янги миналар ўрнатганини даъво қилди.
Шу билан бирга, денгиз хизматлари можаро бошланганидан бери бирор бир кема минада портлаганини ҳали тасдиқлагани йўқ. Сунъий йўлдошдан олинган суратлар ҳам Теҳроннинг даъволарини тасдиқламаяпти. Мавжудлиги тасдиқланган ягона минани май ойида бўғозда покистонлик гидрограф аниқлаган эди.
Ҳатто эҳтимолий миналар ҳақидаги хабарларнинг ўзи ҳам кемачиликка сезиларли таъсир кўрсатмоқда. Ҳўрмуз бўғозидан ўтиш учун суғурта нархи урушдан олдинги даражага нисбатан ўн бараваргача ошди. Йирик нефт танкери учун бу тахминан 10 миллион долларга тушиши мумкин.
