NASA’нинг Реактив ҳаракат лабораторияси (АҚШ), Калифорния технология институти (АҚШ) ва Дьюк университети (АҚШ) мутахассислари коинотнинг олис ўтмишига — қизилга силжиш қиймати z ≈ 2 бўлган давргача назар ташлаган. Бу тахминан 10 миллиард йил аввалги даврга, яъни юлдузлар ва галактикаларнинг аксарияти фаол шаклланган замонга тўғри келади. Бу «Хаббл» космик телескопи маълумотлари асосида тузилган аввалги шундай хариталарнинг имкониятларидан роппа-роса икки баравар юқори.

Бундай улкан ютуққа «Жеймс Уэбб» обсерваториясининг ўта юқори тасвир аниқлиги ва мисли кўрилмаган кузатув чуқурлигини диффузияга асосланган илғор генератив моделлар билан бирлаштириш орқали эришилган. Бу моделлар аввалдан батафсил космологик симуляциялар асосида ўқитилган. Тадқиқотнинг батафсил тавсифи препринтлар эълон қилинадиган arXiv.org сайтида чоп этилган.

Анъанавий астрономик кузатув усуллари одатда ясси, икки ўлчамли тасвирлар беради. Шу сабабли кузатувчидан мутлақо турли масофаларда жойлашган олис объектлар тасвирда муқаррар равишда бир-бирининг устига тушиб қолади. Бу муаммони ҳал этишга янги диффузион алгоритмлар ёрдам берган: улар кўринмас массанинг тақсимотини 20 қатламга ажратиб, унинг уч ўлчамли харитасини тиклаш имконини берган.

Олинган батафсил 3D модель галактикалар жадал шаклланиб, фаол ўсган даврдаги космик тўрнинг мураккаб тузилишини кўрсатади. Илмий доираларда бу давр «космик пешин» деб аталади. Қўлланган усул проекцияда бир-бирини қоплаб турган тузилмаларни аниқ ажратиш билан бирга, кўринмас қоронғи материянинг катта массали тўпламларини ҳам аниқлаш имконини берган. Олис галактика тўдаларига бевосита мос келадиган бу тўпламлар эски хариталарда мутлақо кўринмаган.

Лойиҳа муаллифлари таъкидлашича, янги ёндашув ягона статик тасвирни яратиш билан чекланмаган. У объектларнинг аниқ жойлашуви ва шакли билан боғлиқ эҳтимолий хатоликларни ҳам тўлиқ ҳисобга олиш имконини берган. Ишлаб чиқилган технологиялар келгуси космик миссияларда қоронғи материя эволюциясини тадқиқ этиш учун мутлақо янги имкониятлар очади.