Erta botgan quyoş ... (Real voqelikka asoslangan hikoya)
|00:16 / 10.03.201724 93212 min
Xolida (ismlar özgartirilgan) uç farzandi bilan beva qoldi. Özi şundoğam kamtarona hayot keçirayotgan oilaning boşiga oğir sinovlar tuşa boşladi. Erining vafotidan söng, yarim yilça aka-ukasi, ota-onasining kömagi bilan kun ötqazdi. Onasi hali yoş ekani, bolalar otasiz ösmasligini, boşqa turmuş qurişini uqtirib, holi-joniga qöymadi. Xolida unamadi, farzandlarini öyladi. Ögay baribir ögayda, öz bolasidek körarmidi?! Bolalarini yupun bölişini xohlamay, onasining gapini qat'iy rad etdi.
– Unday bölsa, bola-çaqangni olib yonimga köçib kel, – dedi onasi, – qişloqning bir çetida yolğiz boşing bilan turma, gap-söz köpayadi”. Xolida şundoğam katakdek hovlida uç kelin, bir quçoq nabiralar bilan yaşayotgan onasinikida ortiqça bölişini öylab, bu taklifni ham rad etdi. Aksiga olib, tayinli joyda öqimagan, biror hunari bölmagan Xolida nima qilişini bilmay qoldi. Öylay-öylay iş izlab körişga qaror qildi. Bolalarini boğçaga berib, özi işlasa, keçqurun farzandlari bağrida böladi. Körayotgan qiyinçiliklarini birov bilmasa, ana, farzandlari biladi. Peşonasiga şu taqdir bitilgan ekan, nimayam qilardi. Şu öylar bilan uyiga yaqin çoyxona, restoran, dökonlarga kirib, iş sörab çiqdi. Ofisiant qilib olişsayam kuni ötadi, qora qozoni qaynab tursa bas, sekin-sekin oyoqqa turib oladi. Tuş vaqtigaça iş qidirdi. Hamma joyda bir xil savol berişardi: ma'lumotingiz, oldin işlaganmisiz, tajribangiz bormi? Turmuşga çiqqandan buyon faqat uyda ötirgan Xolida uçun bu savollarga beradigan javobi qoniqarsiz bölardi. Şu sababli, u yana boşqa joyga iş sörab borişga majbur edi. Ba'zi joylarda hozir hamma joylar band, böşab qolsa, qönğiroq qilamiz, deb raqamini olib qolişdi. Ammo ulardan hadeganda javob kelavermadi.
Mana ikki haftaki, iş izlab, sarsonu sargardon. Xolidaning köngli buzildi. Eri bölganda edi, şunça qiyinçilik bölmas edi. Guldek hunari bor edi. Duradgorlik qilib, yomon bölmadi. Ikki yilda yangi uçastka solib, qaynotasinikidan ajralib çiqişdi. Danğillama hovli bölmasayam, har holda özlarining uyi. El qatori yaşab yurişgandi. Öşa mudhiş avariya bölmaganida edi hozir ham baxtli hayot keçirib yurgan bölardi. Xolidaning xörligi keldi. Yiğlamoqçi böldi. Ammo şundoq ham yiğlayverib, közida yoş qolmagandi.
Ranglari oqarib, avvalgi holatidan asar ham qolmagan Xolida bir ahvolda, tuşkun kayfiyatda uyiga keldi. Qöşnisi Naziranikidan kiçigini olib, uyiga kirdi. Qizlari hali öqişdan kelmabdi. Qozonda qolgan keçagi ovqatni isitib, bolasiga berdi. Kattalari ham kelib qoldi. Ötirib ovqatlanişdi. Xolida biroz yengil tortgandek böldi. Bahromni quçoğiga olib, çarçaganidan uxlab qoldi.
Ertangi kun yana iş qidirib yölga otlandi. Bu safar omadi keldi. Yölda Karim akani körib qoldi. Karim aka – otasining yaqin dösti. Xolidaning boşiga tuşgan işlardan bexabar ekan. Otasining hurmati unga yordam berdi. Bir töyxonaga idiş yuvuvçi qilib joylab qöydi.
Mavzuga oid
– Hozirça şu yerda işlab tur. Biroz tajriba orttirib, iş örgansang, keyin tuzukroq işga joylab qöyaman”, – dedi Karim aka.
Xolida özida yöq xursand böldi. Xudoga şukur, endi bolalari oç qolmaydi. Işxonasi ham yaqingina, uyidan ikki köça narida ekan. Nega şu vaqtgaça bu yerga kelmadim ekan, deb özidan hayron böldi. Iş boşqaruvçidan ertadan iş boşlaşi mumkinligini eşitib, darhol boğçaga ötdi. U yerdan Bahromni joylaştiriş uçun zarur hujjatlarni töğirlab, uyiga qaytdi. Bugungi kun Xolida uçun özgaça böldi. Endi hamma işlari joyida bölişini öylab, yengil tortdi. Xursand bölganidan bolalarini quçoqlab, şirin hayollar surdi. Kun böyi tik oyoqda yurib, qattiq çarçagani endi sezila boşladi. Közlarini yumib, şirin tin oldi.
Xolida tabiatan kirişimli bölgani uçun bir haftada hamkasblari bilan yaqin bölib ketdi. Ötkaziladigan şohona tadbirlardan söng, ul-bul orttirib, uyiga olib kela boşladi. Töy mavsumi bölganligi sababli iş köp, oladigan maoşi ham şunga yaraşa edi. Köpinça şerigi uçun ham ikki karra işlar, natijada, öşa kungi daromadi ham köpayardi.
Bir yilda Xolida özini ança tiklab oldi. Karim aka gapida turib, uni boş ofitsiant qilib qöydi. Maoşi ham ikki karra oşib, qölida bir qança işçilari bor, işni özi taqsimlab, özi nazorat qilar edi.
Xolida pul yiğib, çala bitgan uçastkasini kötarib olişga tirişdi. Keyinçalik, oşxona qurişni ham rejalaştirib qöydi. Endi Xolidaning işi yanada köpaygan, bir tomondan töyxonadagi taşvişlar, bir tomondan uyiga usta qöygan, yana bir tomondan farzandlar tarbiyasi bilan boş kötarişga vaqt topolmay qoldi.
Yil oxiriga borib, işlari biroz yengillaşgandek böldi, imoratni oxiriga yetkazib, yangi xonaga köçib ötdi. Uçastka şahardan çetroqda, yangi qurilayotgan uylar qatorida bölganligi sabab hali gazlaştirilmagan edi. Şu sabab, Xolida jiyanlarini çaqirtirib, ötin ğamlatib qöydi.
Töyxonadan ham unça-munça ötin olib keldi, qolganiga bir arava kömir sotib oldi. Şunday qilib Xolida qişki issiqlikni ta'minlab qöygandek köngli töq böldi.
Qiş kunlari boşlandi. Ayozli kunlarda bolalari şamollab qolmasligi uçun, uyni issiq tutişga harakat qildi. Çöyan peçga oldin ötinni tiqar, yaxşi olov bölgaç, bir neçta kömir bölaklari taşlab qöyardi. Şunda kömir yaxşi çöğlanib, uy ertalabgaça issiq bölardi.
Ertalab Xolida şoşgança bolalarini ovqatlantirar, işga keç qolayotgan edi. Birdan eşik taqillab qoldi. Xolida eşikni oçib, militsiya kiyimida turgan yoş yigitni kördi.
– Yonğin xavfsizligi xizmatidan katta leytenant Bekmatov, – deya özini taniştirdi militsioner. – Yonğin xavfsizligi oyligida tarğibot işlarini olib boryapmiz, sovuq kunlarda peçdan foydalanişda ehtiyot böling, mörilarni tozaligiga ahamiyat bering, ötin va kömirni yaxşi yonmasligi is gazini ajralib çiqişiga sabab böladi. Is gazi esa nafas organlarini işdan çiqarib, hattoki ölimga ham sabab bölişi mumkin. Uyda bolalarni nazoratsiz qoldirmang, nosoz va qölbola elektr isitiş peçlaridan foydalanmang...
Şundoq ham işdan keç qolayotgan Xolida uçun bu gaplar ortiqça edi.
– Bizda hammasi joyida, – gapni böldi Xolida, – işga şoşayotgandim, boşqa gapingiz bölmasa ketişim kerak.
– Axir bu sizning xavfsizligingiz uçun ...
– Böldi, tuşunarli, faqat şoşilyapman.
Xodimning gapi oğzida qoldi. Xolida uyni qulflab, bolalarini olib işga şoşildi.
– Bundaylar faqat vaqtingni oladi, arzirli gapi yöq. Undan köra, nafaqa olişimga yordam bersin, özi yoş bola aql örgatişiniçi, - deya ensasi qotgandek böldi...
Kunlar ötdi. Xolidaning işi yurişgandan yurişdi. Qiş kunlari bölsa ham töylar köp, iş ham şunga yaraşa. Ertaga naqd ikkita töy. Tayyorgarlik boşlab yuborilgan. Xolida işçilarga zarur körsatmalarni berib, ertaga işni ertaroq boşlaş zarurligini tuşuntirdi, söng, iş vaqtini ertalabki ikkiga belgiladi. Işçilar bu judayam erta ekanligini bilişsa-da, Xolidaning urişib berişidan qörqib, indaşmadi. Hamma uy-uyiga tarqaldi. Xolida uyiga yetib keldi. Farzandlarini bağriga quçgan edi bor taşvişlari unutilgandek böldi. Keyin soat uyğotgiçini ertalabki ikkiga töğirlab qöydi. Közi ilindi. Soat jiringladi. Birpasda vaqt bölibdi. Şirin uyqu öziga tortsa ham bugungi daromadini öylab issiq joyidan turdi. Uy bir oz sovibdi. Darhol peçga tört-beşta ötinni taşlab, ustidan kömirni qalaştirdi. Ertalabgaça olov öçib qolmasin deb, peçga ötinni töldirdi. Soatga qaradi ikki yarim bölibdi, Xolida keç qolayotgan edi. Darhol sumkasini kötarib, issiq kiyimlarini kiydi, eşikni qulflab, işga şoşdi.
Tong otgaç, işlari sal kamaygaç, Xolida bolalarini ovqatlantirib, boğçaga taşlaş uçun uyiga şoşdi. Köçasiga yaqinlaşar ekan, öz uyi tomondan çiqayotgan tutunni kördi. Yuragi şuv etib ketdi. Uyiga çopdi. Qarasa, ertalab qulflab ketilgan eşik buzib oçilgan, içkarida yonğin xavfsizligi xizmati xodimlari qoldiqlarini öçiriş bilan band edi.
– Nima ??! Nimalar deyapsizlar, mening bolalarim qani, qani ular?!
Nazira taşqarini körsatdi. Xolida jon holatda taşqariga otildi. Tez tibbiy yordam maşinasida farzandlarini kördi. Yugurdi. Şoxruxni qöliga olib, yuzidan öpdi. Boşdan oyoq közdan keçirdi.
– Hayriyat kuymabdi. Heç narsa qilmabdi bolamga. Unda nega yuzlari muzdek, nega gapirmayapti?!
Keyin qizlarini quçdi. Tutun hidi kelayotan, qora kuya yopişgan kiyimlarini yeçdi, havo sovuq, sovqotib qolişmasin, deb yana kiyintirdi. Ustiga adyol yopdi. Xuddi, hozir ular şirin uyquda, uyğonişni istaşmayotganga öxşardi.
– Şoxrux, bolam tur, tong otdi. Tur öğlim, özim seni boğçaga olib borib qöyaman. Birga ovqatlanamiz, işga ketişimni xohlamaysanku, töğrimi, endi heç qayoqqa ketmayman, bolam, doim yoningda bölaman. Közingni oçsang böldi bolam !
Xolidaning atrofida qöni-qöşnilar töplanişgan, ammo ular jim edi. Nima deyişni ham bilişmas, Xolidaning holiga hammaning rahmi kelardi. U telba bölib qolganga öxşardi. Qöllari sekin harakatlanar, közlari hamon umid bilan bolalariga boqardi...
Kunlar ötdi... Xolida jigarbandlarini yerga topşirganiga bir haftaça böldi. Onasining uyida turar ekan, hayolan öz aybini qidirardi. Taqdir şunçalik ham beşafqat böladimi?! Avval umr yöldoşi, söng uçala jigarbandini bir vaqtning özida oldi. Endi hayotida mazmun qolmadi? Xolidaning hayolini televizorning ovozi böldi.
Suxandon bir maromda va qat'iy gapirardi: “Yonğin xavfsizligi xizmati ogohlantiradi: is gazidan ehtiyot böling, bolalarni nazoratsiz qoldirmang, yonğin xavfsizligi qoidalariga amal qiling...”.
Taniş sözlar, Xolida qayerdadir eşitgan edi bu sözlarni, bir marta emas. Qayerda? Eslaşga urindi. Uzoq öylab, eşigini taqillatgan militsionerni esladi. U ham şu gapni aytgan edi. Ha, öşa maş'um voqeadan bir neça kun oldin uning eşigini taqillatgan odam, bunday mudhiş holatdan uni ogohlantirgan edi. U esa uni gapini oxirigaça ham eşitmasdan işga şoşgandi.
Xolida öz aybini bilib, köz yoşlarini töxtata olmadi. Ammo endi juda keç, botgan quyoşni ortga qaytarib bölmasdi...
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi