Bugungi kunda Xitoy Xalq Respublikasi iqtisodiyotning ko‘pgina tarmoqlarida yetakchi mamlakatlardan biri. Ayni shu sababli, yurtimiz yoshlarining aksariyati mazkur davlatning ta'lim jarayoni, xitoy xalqi madaniyatini o‘rganishga katta qiziqish bildirishadi. Biz ushbu masalalarni hisobga olgan holda, Toshkent davlat sharqshunoslik instituti “Xitoyshunoslik” fakulteti dekani, filologiya fanlari nomzodi, dotsent Sabohat Hoshimova bilan suhbat uyushtirdik.
M: - Assalomu alaykum Sabohat opa! Suhbatimizni Xitoy Xalq Respublikasining ta'lim jarayonlari mavzusida boshlasak!?
C. H: - Xitoy Xalq Respublikasi qisqa muddatda yuksak iqtisodiy taraqqiyotga erishgan sanoqli mamlakatlar sirasiga kiradi. Ayni hozirda ham turli jabhalarda rivojlanish bo‘yicha peshqadamlardan biri bo‘lib kelmoqda. Albatta, bunday natijaga o‘z o‘zidan erishib bo‘lmaydi. Rivojlangan davlatlar tarixiga nazar solinsa, ular yetuk kadrlar tayyorlashga kunning dolzarb masalasi sifatida e'tibor qaratishgan. Ta'lim samaradorligini bosqichma bosqich oshirib borilishiga urg‘u berilgan. Xitoy ham mamlakat tashkil etilganidan (1949 yil) boshlab yoshlarni o‘qitishga, ta'lim-tarbiya jarayonini yaxshilashga kirishdi. Va bu o‘tgan asrimizning so‘nggi choragidan o‘z samarasini ko‘rsata boshladi. Iqtisodiyotning o‘sish sur'atlari barqarorlashib, ayrim davlatlarni ortda ham qoldira oldi. Mazkur diyorning ta'lim tizimi haqida to‘xtaladigan bo‘lsam, shaxsan o‘zim bir necha yillar muqaddam Pekin universitetida xitoylik talabalarga o‘zbek tilidan dars berganman. Xizmat faoliyatim davomida shu narsaga amin bo‘lganmanki, xitoyliklar farzand tarbiyasiga katta ahamiyat qaratishadi. O‘z navbatida xitoylik yoshlar ham ilm egallashga chuqur yondashishadi. Hattoki, mamlakatning eng chekka hududlarida ham bolalarning ko‘zlari yoniqligidan, bilimga chanqoqligidan, hayratlanasiz. Umuman, Xitoy xalqi Konfutsiy ta'limotiga borib ulanadigan, “Buguningni ko‘zlasang sholi ek! Ertangni o‘ylasang farzandingni o‘qit!” mazmunidagi hikmatga amal qilishadi.
M.: - Bilamizki, Xitoyliklarning iyerogliflari soni mingdan ziyodni tashkil etadi. Va bu harflarni o‘zlashtirish statistik jihatdan eng murakkab yozuv va til deb topilgan. Bu xitoyliklarning o‘zlariga ham qiyinchilik tug‘dirishi tabiiy, menimcha!?
S. H: - Darhaqiqat, ular alifbosidagi iyerogliflar anchagina katta miqdorni tashkil etadi. Iyerogliflar soni 60 mingdan ziyod. Tan olib aytish kerakki, mamlakatdagi proffesorlar ham buncha ko‘p alifboni yoddan bilishmaydi. Lekin, shunday bo‘lsa-da, iyerogliflarni bilish talabi qat'iy qo‘yilgan. Misol uchun, maktab o‘quvchisi 3 ming, bakalavr talabasi 5 ming, magistrlar esa 8 mingta iyerogliflarni bilishi shart. Fan nomzodi, fan doktorlari 10 ming, 15 ming etib belgilab qo‘yilgan. Biz ham fakultetimiz talabalariga bakalavr bosqichini tugatgunga qadar 3 mingdan ziyodini bilishlikni talab qilib qo‘yganmiz. Soha qiziquvchilariga aytishim mumkinki, xitoy tilida so‘zalashish uchun 2 mingdan ortiq iyerogliflarni yodlay bilish yetarli bo‘la oladi.
