Noyob madaniy boyliklarning O‘zbekistondan olib chiqib ketilishiga yo‘l qo‘yilmadi 

Respublikaning qo‘shni davlatlar bilan strategik hamkorligini yanada mustahkamlash chora-tadbirlari doirasida bir qator chegara-o‘tkazish punktlarida ham jismoniy shaxslar uchun keng shart-sharoitlar yaratilmoqda, deb xabar beradi Toshkent viloyati bojxona boshqarmasi axborot xizmati.

Xususan, Qozog‘iston Respublikasi bilan davlat chegarasida joylashgan o‘tkazish punktlarini zamon talablariga mos ravishda to‘liq rekonstruksiya qilish bo‘yicha “Yo‘l xaritasi” tasdiqlandi. Bularning baridan ko‘zlangan maqsad, jismoniy shaxslarning bojxona nazoratidan o‘tish tizimini yanada soddalashtirish va tezlashtirishdan iboratdir. Bu borada Toshkent viloyati bojxona boshqarmasining “G‘ishtko‘prik” chegara-bojxona kompleksida ham ulkan bunyodkorlik ishlari amalga oshirildi.

Ammo, bu kabi yaratilayotgan qulayliklar va shart-sharoitlarni suiiste'mol qilishga urinayotgan shaxslar ham uchrab turibdi. Ma'lumki, Davlat bojxona qo‘mitasi respublikada qonun hujjatlariga muvofiq madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishi tartibi ustidan nazoratni amalga oshiradi. Yaqinda mazkur kompleks xodimlari yirik miqdordagi noyob tarixiy va madaniy boyliklarning respublikadan olib chiqishga bo‘lgan urinishni bartaraf etishdi.

Gap shundaki, mazkur bojxona kompleksi orqali qo‘shni davlatga yo‘l olgan fuqaro N.I.ning qo‘l yuki belgilangan tartibda bojxona ko‘rigidan o‘tkazilganda, nazorat-rentgen apparatida shubhali tasvirlar aks etdi.

Shundan so‘ng, ushbu paket xolislar ishtirokida va belgilangan tartibda ochib ko‘rilganida, unda 1800-1956 yillar oralig‘ida zarb qilingan 886 dona tangalar, shuningdek ko‘rinishiga ko‘ra, ulardan-da tarixiy hisoblanuvchi 244 dona qadimiy, 1140 dona mis va 1 dona arab tilida zarb qilingan kumush tangalar borligi aniqlandi.

Bundan tashqari, N.I. yo‘lovchi bojxona deklaratsiyasi va bojxona xodimlarining og‘zaki so‘rovi paytida ma'lum qilmasdan turib, sobiq Ittifoq davriga oid 5 turdagi 69 dona orden va medallarni hamda 3 dona mukofotni tasdiqlovchi guvohnomalarni ham olib chiqishga uringan.

Aslida ushbu tarixiy buyumlar bebaho hisoblansa-da, dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra ularning taxminiy qiymati salkam 17.5 mln. so‘mni tashkil qilmoqda.

O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan o‘tkaziladigan badiiy ekspertiza natijalaridan so‘ng, ushbu buyumlarining tarixiy ahamiyati va qiymati yuzasidan yakuniy xulosaga kelinadi.

Eslatib o‘tamiz, O‘zbekiston Respublikasining “Madaniy boyliklarning olib chiqilishi va olib kirilishi to‘g‘risida”gi Qonuniga ko‘ra, madaniy boyliklarning olib chiqilishi, vaqtincha olib chiqilishi mumkinligi to‘g‘risida qarorlarni faqat O‘zbekiston Respublikasining Madaniyat vazirligi qabul qiladi.

Mazkur qonunga ko‘ra, davlat tomonidan muhofaza ro‘yxatlari va reyestrlariga kiritilgan, davlat va jamoat muzeylarida, arxivlarida, kutubxonalarida va boshqa saqlash joylarida doimiy saqlanayotgan, shuningdek ellik yil muqaddam va undan ham oldinroq yaratilgan madaniy boyliklarni O‘zbekiston Respublikasidan olib chiqilishi mumkin emas.

Hozirda mazkur holat yuzasidan bojxona tekshiruvlari va surishtiruv harakatlari davom ettirilmoqda.

Raqamlarga murojaat qilsak, o‘tgan 2017 yilda respublika bojxonachilari tomonidan huquqni muhofaza qiluvchi boshqa idoralar vakillari bilan hamkorlikda aniqlangan 67 ta qonunbuzarlik natijasida 8276 dona noyob tarixiy va madaniy boyliklarning noqonuniy olib o‘tilishiga chek qo‘yilgan.