Hayotimizni dorixonasiz tasavvur qilolmay qoldik. Ko‘pchiligimiz sal deganda shu makonga yugurib boramiz. Yugurishdan bir lahza to‘xtab, insoniyat tarixi davomida — minglab yillar mobaynida odam organizmi oxirgi 50-60 yildagidek kimyoviy hujumga uchramaganini anglashga vaqtimiz yo‘q...
__________________________________
Dorixona (apteka, yunoncha ἀποθήκη — ombor so‘zidan) — dori vositalarini tayyorlash, qadoqlash, tahlil etish va sotish bilan shug‘ullanuvchi maxsus, sog‘liqni saqlash tizimiga kiruvchi tashkilot. Mazkur tashkilotning faoliyati ta'rifida «aholiga farmatsevtik yordam berish», deb ko‘rsatiladi. Yordam esa «samarali, xavfsiz va iqtisodiy tomondan o‘zini oqlaydigan davolash kursini aniqlash uchun shifokorning bemorga beradigan maslahati»ni ko‘zda tutar ekan.
Xo‘sh, bizning dorixona tomon yurishlarimiz naqadar «samarali, xavfsiz va iqtisodiy tomondan o‘zini oqlaydigan» bo‘lyapti? Tanamiz ichiga ko‘p miqdorda hamda o‘ylamay jo‘natayotganimiz dorilar pirovardida unga — tanamizga foyda beryaptimi yoki hamma foyda-zararlarni jamlaganda zarar hissasi ko‘proq bo‘lyaptimi? Mavzu shu haqda.
Aytgancha, mazkur maqola dori ichmay qo‘yishga chaqiriq emas, aslo, balki «apteka» degan makon bilan shu kunda o‘rnatgan munosabatimizni jamiyat o‘laroq qaytadan bir taftish qilib, mazkur «do‘stlik»ni biroz tartibga solib olishga chaqiriq.
Antibiotiklar
Bir necha o‘n yil avval bitta antibiotik yordamida tanadagi infeksiya batamom yo‘q qilinar edi. Hozirda esa shifokorlar kuchli infeksiyalarga qarshi bir antibiotikni, u ta'sir qilmasa ikkinchisini, u ham ta'sir qilmasa uchinchisini — kuchlirog‘ini qo‘llayotganlarining guvohi bo‘lyapmiz. Nega?
Britaniyalik olim Aleksandr Flemingning 1929 yildagi kashfiyoti — yashil mog‘ordan olingan penitsillinning mikroblarni o‘ldira olish qobiliyati «antibiotik» deb nomlangan antimikrob preparatlar katta guruhi yaratilishiga asos bo‘ldi.
Endilikda bu — kasallik uyg‘otuvchi bakteriyalardan bizni himoyalovchi dorilarsiz hayotimizni tasavvur etolmaymiz. O‘z vaqtida o‘lat, sil, zotiljam (pnevmoniya), yiringli angina kabi epidemiyalarga barham berilishiga, operatsiya, jarohatlanish, kuyib qolish holatlarida qonga zarar o‘tib ketib qolishidan himoyalashga omil bo‘lib turgan narsa shu — antibiotiklar.
