Samarqanddagi perinatal markazda nega bir kunda beş çaqaloq nobud böldi?

Voqea yuz bergan kunlari Germaniya Federativ Respublikasida öqişda bölgan direktor L.Hamroyevaning aytişiça, aynan mana şuning uçun viloyat perinatal markazida koykalarning tölişi 133 foizga teng. Garçi, 2007 yilda taşkil etilgan perinatal markazda 190ta koykaga möljallangan. 2018 yil davomida davolangan bemorlar soni 16 mingdan ortiqroqni taşkil etadi. Ularning qariyb 80 foizi qişloq tumanlaridan kelişgan.

Xususan, 2019 yilning dastlabki 5 oyida markazda jami tuğilgan çaqaloqlarning 2,3 foizi yo ölik tuğilgan yoki patalogiya tufayli dunyoga kelib, keyinçalik vafot etgan. Ötgan yilning şu davrida bu körsatkiç 4,9 foizga teng bölgan va bu borada katta muvaffaqiyatga erişilgan.

2019 yil 28 fevral kuni G.K. dunyoga keltirgan çaqaloq va şu kuni yana boşqa 4 nafar çaqaloqning nobud bölganini perinatal markaz şifokorlari şunday tuşuntirişdi:

Faqatgina fuqaro G.K. 28 fevral kuni soat 11:30da dunyoga keltirgan çaqaloq oradan 6 soat ötgaç, 17:40da vafot etadi. Bunga sabab — çaqaloqning muddatidan avval (27 haftalik) tuğilgani, öpkasi yaxşi rivojlanmagani sabab qilib körsatilgan. Çaqaloqlarning qayd etiş jurnalida ham, reanimatsiya jurnalida ham tuğilgan çaqaloqning jinsi öğil, vazni 1330 gramm, böyi 34 sm ekani qayd etilgan.

Perinatal markaz direktori örinbosari (voqealar yuz bergan öşa kunlari u markazda direktor vazifasini bajarib turgan) Sanjar Suyarovning aytişiça, G.K. markazga 25 fevral kuni qabul qilingan. Bungaça — 19 fevral kuni RŞTTYoIMning Samarqand filiali şoşilinç xirurgiya bölimida ötkir köriçak xuruji bilan qabul qilingan va narkoz ostida operatsiya qilingan.

«Garçi asoratsiz keçgan esa-da, operatsiyadan söng olti kun ötib, muddatidan avval tuğiş xavfi kuçayib, tölğoq boşlangan. Qorin böşliğida narkoz olib operatsiya ötkazilişi homilador ayol uçun oğir holat hisoblanadi va bu bolaning muddatidan avval tuğilişiga sababçi böluvçi omildir», dedi S.Suyarov Kun.uz muxbiriga.

Albatta, tuğilişni qayd etiş jurnalida çaqaloq jinsining böyalgani, reanimatsiya bölimiga ötkazilgan çaqaloqlar jurnalida esa aynan şu çaqaloq jinsining «mal» (rusça — malçik demoqçi) sifatida qayd etilgani bir qaraganda şubhali körinmoqda, biroq perinatal markaz xodimlari bir ovozdan jins avvalboşdan töğri yozilganini e'tirof etişdi. Va jurnalda avval ham öğil çaqaloqlar jinsi «mal» tarzida yozilganini topib berişdi.

Kasallik tarixi bilan tanişib köraylik, deganimizda bu hujjatlar tergovçidaligini aytib, taqdim qila olişmadi.

28 fevral kuni perinatal markazda yana 4 nafar çaqaloq dunyodan ötadi. Lekin ularning uç nafari 25 fevralda dunyoga kelgan, biri esa 26 fevralda. Şu kuni ölgan çaqaloqlarning barçasi turli patologiya bilan dunyoga kelişgan va muddatidan avval tuğilişgan:

1. Onasi — Ş.E. (1988 yilda tuğilgan). 2-tuğruq. 25 fevralda muddatidan avval 35 haftalik öğil jinsli çaqaloq tuğgan. Çaqaloq vazni 1900 g, böyi 42 sm. Tuğilgan çaqaloq taşxisi: Nafas buzilişi sindromi, nafas yetişmovçiligi oğir darajasi, tuğma yurak nuqsoni.

2. Onasi — M.M. (1994 yilda tuğilgan). 3-tuğruq. 25 fevralda muddatidan avval 38 haftalik qiz jinsli çaqaloq tuğgan. Çaqaloq vazni 3160 g, böyi 50 sm. Tuğilgan çaqaloq taşxisi: Homila içi pnevmoniyasi, markaziy nerv tizimining perinatal zararlanişi, boş miyaga qon quyilişi, DVS sindromi.

3. Onasi — N.E (1990 yilda tuğilgan). 4-tuğruq. 25 fevralda muddatidan avval 34 haftalik öğil jinsli çaqaloq tuğgan. Çaqaloq vazni 2000 g, böyi 43 sm. Tuğilgan çaqaloq taşxisi: Nafas buziliş sindromi, nafas yetişmovçiligi oğir darajasi.

4. Onasi — S.H. (2000 yilda tuğilgan). 1-tuğruq, 26 fevralda muddatidan avval 30 haftalik öğil jinsli çaqaloq tuğgan. Çaqaloq vazni 1900 g, böyi 39 sm. Tuğilgan çaqaloq taşxisi: Köplab tuğma nuqson (tuğma ixtioz, tuğma yurak nuqsoni).

Şu kuni vafot etgan çaqaloqlarning 4 nafari öğil jinsli, biri qiz. Vafot etgan öğil çaqaloqlarning vazni bir xil. Yagona qizaloqning vazniyam, jussasiyam kattaroq.

Bizga tuşuntirişlariça, perinatal markazda nobud bölgan çaqaloqlar doim ölim sababi aniqlanişi uçun sud-tibbiyot ekspertizasidan ötkazilişi, qöpol qilib aytganda — yorib körilişi kerak ekan.

Lekin çaqaloqning yorib körilişiga hamma ota-ona ham könavermas ekan. Qarşilik qilişga vraçlarda kuç ham, vakolat ham yöq. Jumladan, G.K.ning dunyoga keltirilgan çaqaloği nobud bölgaç, yorib köriş uçun ötkazilayotganida markazda janjal kötarilgan. Alal-oqibat dalolatnoma tuzilib, çaqaloq murdasi egalariga berib yuborilgan.

Xullas, Samarqanddagi perinatal markazda yana tuşunarsiz holat yuz bermoqda. Kimlarningdir e'tiborsizligi tufayli çaqaloqning jinsi ota-onasiga notöğri yetkazilgani oqibatida mana şunday tuşunmovçiliklar röy berganmikan? Yoki şu kuni ölgan çaqaloqlarning tört nafari öğil jinsli bölgani, ularning jussalari va vazni qariyb bir xil bölganidan, çindan ham murda almaşib qolgandir?

Mana şunday tuşunmovçiliklar böy körsataverar ekan, nafaqat Samarqand, respublikamizdagi barça perinatal markazlar va tuğruqxonalardagi jurnallarda tuğilgan çaqaloqlarning jinsini rus tilida «muj» va «jyen», ayniqsa «mal» ölaroq qisqartirib qayd etilişiga ham çek qöyiş vaqti kelmadimi?! Şuni özbekçalab «öğil», «qiz» kabi yoziş yoki «öğil/mujçina» va «qiz/jyenşçina» kabi töliq yoziş tartibi joriy qilinişiga fursat yetgandir?

Nima bölganda ham mazkur işga huquqni muhofaza qiluvçi organlar özining huquqiy bahosini beradi. Ayni paytda mazkur holat yuzasidan 2019 yil 4 iyun kuni Samarqand şahar IIO FMB huzuridagi Tergov bölimi tomonidan Özbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 124-moddasi (Bolani almaştirib qöyiş) bilan jinoyat işi qözğatilib, dastlabki tergov harakatlari olib borilmoqda. Kun.uz mazkur voqea nima bilan tugaşini kuzatib boradi.

Şuhrat ŞOKIRJONOV,

Kun.uz muxbiri