Avtomobillar kamaymagan avtomobilsiz kun: nega bu xayrli aksiyaga köpçilik bepisandlik bilan qaramoqda?
|03:10 / 23.09.202118 0246 min
Bugun butun jahonda avtomobilsiz kun nişonlandi. Töğrisi, özbekistonliklarning juda köpçiligi bundan bexabar ham qoldi. Çunki köçalarda maşinalar oqimi kamaygani yöq, piyoda yoki velosipedda işga otlanganlar soni ortgani közga taşlanmadi.
Xalq ta'limi vaziri Şerzod Şermatov işga piyoda otlanib, buni jonli efirda yoritdi.
Turizm va sport vazirligi esa «Xalqaro avtomobilsiz kun» tanlovini e'lon qildi. Turizm va sport vaziri Aziz Abduhakimov rahbarlarni namuna bölişga çaqirdi. Özi ham işga velosipedda keldi.
U boşliq velosipedçilar Ekopark tomon harakatlanişdi. Ğoliblarga 27 sentabr – Butunjahon turizm kuni boş vazir örinbosari, turizm va sport vaziri Aziz Abduhakimov tomonidan mukofotlar tantanali ravişda topşirilişi e'lon qilindi.
Toşkent hayvonot boği jamoasi işga avtomobillarsiz velosipedda kelib, aksiyaga qöşilişdi.
Poytaxt Toşkent şahrida soat 20:00dan boşlab «Tungi velosayr» festivali ötkazildi. U poytaxtdagi Maxtumquli va Mirzo Uluğbek köçalari kesişmasidan boşlanib, «Yangi Özbekiston» boğigaça davom etdi.
Davlat bojxona qömitasining Bojxona instituti rahbariyati va şaxsiy tarkibi ham işga piyoda va velosipedda kelişdi. Qayd etiş joyiz, qömitaning joylardagi boşqarmalari ham aksiyada faol iştirok etişdi.
Samarqand, Buxoro va Farğona şaharlarida ham aksiyaga atab piyoda yurişlar va velopoygalar ötkazildi.
Aksiyadan murod nima?
Mavzuga oid
Yangi asr boşidan buyon 22 sentyabr butun jahonda avtomobilsiz kun sifatida nişonlanib kelmoqda. Bizda bu aksiya yaqin ötgan yillardan boşlab, endi-endi ommalaşa boşlandi.
Avtomobilsiz harakatlanişni tarğib qilişdan maqsad, eng avvalo, soğlom turmuş tarzini tarğib qiliş bölsa, şuningdek, atrof-muhitni avtomobillardan çiquvçi zaharli gazlardan himoya qiliş, şuningdek, katta şaharlarda avtomobil tirbandligi, jamoat transporti tizimini rivojlaştiriş masalalariga jamoatçilik e'tiborini qaratişdir.
Bu kunning yurtimizda u qadar ommalaşmayotganiga sabablardan biri — televideniye, matbuot va internet saytlarda bu aksiya yetarli darajada tarğib qilinmayotganidir.
Özi avtomobilsiz kunning bir yilda bir kun bölişi ham uning ahamiyatini pasaytiradi. Bunday aksiyalar avval oyiga bir marta, keyinçalik haftaning ma'lum bir kunida ötkazilsagina odamlar ongiga singa boşlaydi.
Tirbandlik muammosiga duç kelgan Xitoydagi ayrim şaharlarda avtomobil davlat raqami juft yoki toq son bilan tugaşiga qarab, oyning juft yoki toq raqamli kunlarida avtomobilda harakatlanişni çeklab qöyişgan. Balkim bizda ham şu kabi tajribalardan foydalaniş kerakdir?
Aksiyaning bizda ommalaşmayotganiga yana bir sabab — şaxsiy transport vositasi bilan harakatlaniş bizning mentalitetimizda katta obro‘, nufuz darajasiga kötarilgan. Piyoda yuruvçilar, jamoat transportidan foydalanuvçilarga hayotda heç narsaga erişmagan omadsiz qatlam sifatida qaraladi. Buning oqibatida köpçilik haydovçilar yöl harakati qoidalariga bepisand, köçalarda piyodalarga yöl bermaydi, albatta, bu haydovçilik madaniyatining öta pastligidan ham dalolat beradi.
Jamoat transporti rivojlantirilişi şart
Toşkent, Samarqand, Namangan, Andijon kabi yirik şaharlarimizdagi rahbarlar şaharda jamoat transportini rivojlantiriş masalalariga yillarki, panja orasidan qarab kelişmoqda. Bu ham şaharlarimiz köçalarida tiğiz vaqtlarda avtomobillardan iborat kuçli tirbandlik hosil bölişiga sabab bölmoqda.
Yirik şaharlarimizda ekologik toza jamoat transporti — tramvaylar, trolleybuslar, elektrobuslarni joriy etiş borasida heç qanday işlar amalga oşirilmayapti. Maqtanadiganimiz — faqat Toşkent şahrida prezident Ş. Mirziyoyev taşabbusi bilan metroning yangi liniyalari işga tuşirildi.
Ayrim şaharlarimizda veloyölaklar şunçaki, xöjakörsinga qilinayotgani, ular heç qanday funksional vazifa bajara olmasligi, ulardan foydalanib bölmasligi mutaxassislar tomonidan aytilmoqda.
Soğlom turmuş tarzi uçun mana şunday yangiliklarni joriy etiş kerak ekan, şunçaki bilganiça işni boşlaş kerak emas. Hartugul, milliardlab pul sarflanmoqda. Avvalo, şu narsaga aqli yetadigan şaharsozlik, urbanistika, transport sohasi mutaxassislarini jalb qiliş kerak. Birgalikda muhokama qilib, eng maqbul variantlarni işlab çiqiş lozim.
Aytmoqçi bölayotganim, butun jahonda isbotini topib bölgan narsa — faqat jamoat transportini rivojlantiribgina katta şaharlarimizda avtomobil tirbandligi muammosini hal qiliş mumkin. Köçalarni kengaytiriş, köpriklar quriş bilan bu muammo hal etilmaydi, aksinça, battar çigallaşadi.
Şaharlarimiz avtomobillar uçun emas, eng avvalo, insonlarning bemalol harakatlanişi uçun bölişi kerak.
Bu masalalarni faqat avtomobilsiz harakatlaniş tavsiya etilgan kunda emas, yil-ön ikki oy öylaşimiz, vaziyatni yaxşi tomonga oğdiriş uçun rahbarlar ham, jamoatçilik ham tinmasdan harakat qilişi kerak.
Avtomobilsiz kunda esa, eng avvalo, rahbarlar qimmatbaho xizmat avtomobillaridan tuşib, piyoda yurib yoki jamoat transportidan foydalanib, öz şahridagi oddiy aholi har kuni yöl yurib, qanday kun keçirayotganini öz tanasida his qilib körsa yaxşi bölar edi.
Ya'ni, bu xayrli işni barça rahbarlar doimo boş bölib boşlab berişsa, qolganlar davom ettirişadi.
