Makron va Zelenskiy uchrashuvi: Fransiya Ukrainaga yordam va’da qildi

Makronning Zelenskiy bilan muzokaralari ham cho‘zildi; prezidentlar rejadagidan bir soat kechikib matbuot vakillari qarshisiga chiqishdi. Shu tufayli brifing qisqartirilgan formatda o‘tkazildi - ukrain va fransuz nashrlari Makron va Zelenskiyga faqat bittadan savol berish imkoniga ega bo‘lishdi.

Uchrashuvni ochib bergan Zelenskiy bu Fransiya prezidentining so‘nggi 24 yillikdagi ilk tashrifi bo‘lganini qayd etib, muzokaralar markazida Ukraina sharqida tinchlik o‘rnatish masalasi turganini aytdi.

Ukrainlar prezidenti Makron bilan hamkorlik bo‘yicha bir necha kelishuvlarga erishilganini e’lon qildi. Moliyaviy yordam ko‘rsatishdan tashqari, fransuz kompaniyalari Ukrainaga mudofaa sektorini isloh qilishda ko‘maklashadi, ukrain temir yo‘llari Fransiyadan yangi lokomotivlar sotib oladi.

«Iqtisodiy ko‘mak juda muhim va biz boshqa davlatlar bilan bunday birdamlik qadamini, aynan Emmanuelning, Fransiya tomonidan tashlangan katta qadamni - Ukrainaga 1,2 mlrd yevro miqdorida makromoliyaviy yordam ajratilishini juda qadrlaymiz. Bu chindan ham bizga iqtisodiyotimizni barqarorlashtirishda yordam bo‘ladi. Biz hozir ham yomon ketmayapmiz, ammo bu yordam Ukrainaning iqtisodiy barqarorligi uchun kuchli qadam bo‘ldi», degan ukrainlar yetakchisi.

Makron ham 1,2 mlrd yevrolik yordamni tilga olgan, ammo u buni makromoliyaviy yordam deb emas, balki fransuz kompaniyalarining Ukrainadagi loyihalarini moliyalashtirish uchun davlat kafolati deb atagan. Bu borada doiraviy kelishuvga o‘tgan yil mayidayoq erishilgan, endi Makron shaxsan Kiyevga kelganida ikkita 1,2 mlrd yevrolik bitimlar imzolangan.

Ularning biri jami qiymati 900 mln yevroga teng bo‘lgan yuzlab Alstom lokomotivlari, ikkinchisi 300 mln yevrolik - qutqaruvchilar uchun 370ta maxsus texnikalar yetkazib berishni ko‘zda tutadi.

Makromoliyaviy yordamni esa Ukrainaga fevral oyi boshida Yevroittifoq va’da qilgandi. Bunda ham summa - 1,2 mlrd yevro. Bu yerda endi kafolatlar haqida emas, Ukraina uchun past foizli to‘g‘ridan to‘g‘ri uzoq muddatli kreditlar haqida gap boradi.

Mamlakat sharqidagi vaziyatga to‘xtalar ekan, Zelenskiy siyosiy maslahatchilar darajasida «Normand formati» uchrashuvi o‘tkazilishini kutayotganini ma’lum qilgan. Keyinroq Yelisey saroyi shunday uchrashuv bo‘yicha Makron Putin bilan kelishib olgani haqida xabar qildi.

«Biz Fransiyaning Donbassni tinch yo‘l bilan tartibga solish jarayonida qo‘llab-quvvatlayotganini juda qadrlaymiz. Ukraina va butun Yevropa oldida turgan muammolar bo‘yicha Fransiya prezidenti bilan umumiy qarashlarimiz bor», degan ukrainlar rahbari.

Makron tomonlarni so‘zda ham, amalda ham xotirjam bo‘lishga chaqirgan. U Putin va Zelenskiy bilan uchrashuvlaridan so‘ng Ukrainadagi vaziyat bo‘yicha muzokaralar oldinga siljishi mumkinligi, Rossiya va G‘arb o‘rtasidagi keskinlikni pasaytirish uchun muayyan, amaliy yechimlar mavjudligini qayd etgan.

Jurnalistlar Zelenskiydan Vladimir Putinning Ukrainani Minsk kelishuvlariga rioya etishga chaqirish asnosida aytgan «yoqadimi-yoqmaydimi — chidash kerak, go‘zalim» degan so‘zlariga munosabatini so‘rashdi.

Bu savolga javob berarkan, ukrainlar prezidenti rus tilida so‘zlashga o‘tdi va bu mojaroda ko‘p narsa chindan ham ukrainlarning sabriga bog‘liqligini aytdi.

«Shubhasiz, Rossiya prezidenti bilan bahslashilmaydigan narsalar bor. Ukraina haqiqatan go‘zal. Ammo «im» qo‘shimchasi ortiqcha», — dedi u.

Zelenskiy shuningdek, Ukraina «sabrli, chunki sabr qilish donolik» ekanligini qo‘shimcha qildi.

Makron va Kreml: muzokaralar yakuni bo‘yicha bahslar

Seshanba kuni tongda Ukraina poytaxtiga kelgan Makron Putin bilan Ukraina atrofidagi vaziyat bo‘yicha muzokaralari natijalari bo‘yicha yangi bayonot berdi.

«Men tushundimki, vaziyat yomonlashuvi va eskalatsiya [mojaro] ro‘y bermaydi», dedi u aeroportda o‘zini qarshi olgan jurnalistlarga.

«Mening maqsadim o‘yinni to‘xtatish, eskalatsiyaning oldini olish va yangi istiqbollarni ochish edi. Men o‘ylaymanki, bu maqsadga erishdim», deya qo‘shimcha qilgan Makron.

Makron bu gaplarni prezident Zelenskiyga ham yetkazgani tayin. Siyosatchilarning o‘zaro uchrashuvi Kiyevdagi Marinskiy saroyida bo‘lib o‘tdi.

Avvalroq Moskva va Parij Putin va Makronning dushanba kungi uchrashuvi yakunlari bo‘yicha bir-biridan farq qiluvchi bayonotlar berishgandi.

Financial Times gazetasi fransuz manbalariga asoslangan holda Moskva harbiy harakatlar boshlamaslik va mojaro keskinlashuviga olib keluvchi qadam tashlamaslik majburiyatini olgani va qo‘shma mashg‘ulotlar yakunlangach, Belarusdan qo‘shinlarini olib ketishni va’da qilgani haqida yozgandi.

Kremldagilar buni darhol inkor eta boshladi. Putinning matbuot kotibi Dmitriy Peskov rossiyalik harbiylar mashg‘ulotdan keyin Belarusda qolish-qolmasligi bo‘yicha hech qanday gap bo‘lmaganini aytdi.

«FT, albatta, mohiyatan noto‘g‘ri yozgan. Moskva va Parij bu borada hech qanday bitim tuza olmasdi, buning shunchaki imkoni yo‘q», degan Peskov jurnalistlarga.

Keyinroq Yelisey saroyi Yevropa xavfsizligi bo‘yicha muloqot hamda maslahatchilar darajasida «Normand formati» uchrashuvini (Germaniya, Rossiya, Ukraina va Fransiya) o‘tkazishga kelishilgani, shuningdek, rossiyalik harbiylar Belarusdan olib chiqilishi haqida ham aytilgan bayonot tarqatdi.

Ukraina atrofidagi vaziyat

G‘arb bir necha oydan beri Moskvani Ukraina chegarasida bemisl qo‘shin to‘playotgani uchun ushbu mamlakatga yana bir bor bostirib kirishga tayyorgarlik ko‘rishda ayblab kelmoqda.

Kreml Ukrainaga qarshi urush boshlash niyati yo‘qligini aytadi, shu bilan birga G‘arb davlatlaridan «xavfsizlik kafolati», jumladan Ukraina uchun NATOga kirish yo‘llarini yopishni talab qiladi.

Shimoliy Atlantika alyansi allaqachon bu talablarni qabul qilib bo‘lmaydigan talablar deb atagan va bu haqda Moskvaga ham bildirgan.

Vladimir Putin bir hafta muqaddam NATOning rossiyaliklar talabiga javobiga munosabat bildirib, bu javobdan ranjiganini yashirmagandi.

«Biz uchta muhim talabimiz, NATOni kengaytirishga yo‘l qo‘ymaslik, Rossiya chegarasi yaqinida zarbdor qurollarni joylashtirmaslik va alyansning Yevropadagi harbiy infratuzilmasini 1997 yildagi Rossiya bilan kelishuv imzolangan holatga qaytarish bo‘yicha talablarimizning birortasi inobatga olinganiga guvoh bo‘lmadik», - degandi u Vengriya bosh vaziri Viktor Orban bilan uchrashuvdan keyin.

Yevropa va AQSh Rossiyaga navbatdagi tajovuz Rossiyaga qarshi og‘ir sanksiyalarga sabab bo‘lishi haqida signallar berib kelishmoqda.

Makronning Putin bilan dushanba kungi uchrashuvi bu diplomatik mojaro rivojidagi navbatdagi qadam bo‘ldi, ammo ko‘plab sharhlovchilar vaziyatni yumshatish bo‘yicha hech qanday katta va muayyan qadamlar tashlanmaganini qayd etishgan.