Dunyoda mehr-oqibat qolmadi, odamlar bir-biriga faqat manfaat uchun yaxshilik qiladi, degan gaplarni koʻp eshitamiz. Biroq bunday xulosa qilishga shoshmaslik kerak. Dunyoda hamma ham manfaatni oʻylab yaxshilik qilmaydi, mehrni pulga sotmaydi. Shunchaki qalb amriga boʻysunib yaxshilik qiluvchilar, mehr ulashuvchilar juda koʻp. Hozir hikoya qilayotganimiz turkiyalik Gulsum Kabadayi ana shunday ayollardan biri.
Tasodifiy uchrashuv
2008-yilda Turkiyaning Antalya shahridagi kasalxonaga dahshatli yoʻl-transport hodisasidan omon qolgan yigitni olib borishadi. 17-18 yoshlar atrofidagi yigitning ahvoli ogʻir edi. Shifokorlar qoʻlidan kelganini qiladi, biroq yigit falaj boʻlib qoladi. U na gapirar, na harakat qilardi.
Yigitni izlab shifoxonaga hech kim bormaydi. Yonida shaxsini tasdiqlovchi hujjati yoʻq, shifokorlar uning ismini ham, millati va qayerdan ekanini ham bilmasdi. Tirik murdaga aylangan yigit shu holda kasalxonada qoladi. Qahramonimiz Gulsum Kabadayi bir kuni yigit yotgan kasalxonaga qarindoshidan xabar olgani borib, uni koʻrib qoladi. Maʼmuriyatdan yigit haqida soʻrab-surishtiradi.
Ayolga yigit gapira olmasligi, yonida hech qanday hujjati ham yoʻqligini va uni bironta odam soʻrab kelmaganini aytishadi. Gulsum bolalari tengi yigitni tashlab ketgisi kelmaydi. Bolaga mehr qoʻyib, uni parvarish qila boshlaydi. Yigitga umid maʼnosini anglatuvchi Umut deb ism beradi. Gulsum Umutni parvarish qilishni boshlagach, yigit yana 100 kun jonlantirish boʻlimida qoladi. Keyin yigitni palataga olishadi.
Ayol bir yil davomida bolaga kasalxonaga qatnab qaraydi. Keyin uni oʻgʻil qilib olish uchun ariza beradi va barcha hujjatlar rasmiylashtirilgach, yigitni uyiga olib ketadi. Oʻshanda Umutga Mustafo Oz nomi bilan Turkiya pasporti ham beriladi.
Ayolning uch bolasi bor edi va ularni yolgʻiz katta qilardi. Ayol bir necha oy falaj boʻlib qolgan yigitni parvarish qilib, holdan toyadi. Yigit ozib ketib, vazni 30 kg boʻlib qoladi. Umut oʻzi ovqatlana olmas, Gulsum uni naycha orqali ovqatlantirardi. Qoʻl-oyogʻi ishlamaydigan yigit hojatga ham bora olmas, matonatli ayol bu parvarishni ham gardaniga olgandi.
Ayol har kuni 15-20 ta taglik almashtirar, yigitni toza saqlash uchun yuvintirar, bir necha marta yonboshga agʻdarar, yana yaralariga malham surtardi. Qisqasi ayol yigitni parvarish qilish bilan birga uni davolardi. Ayol yigitni va uning xonasini juda toza saqlagani uchun Umutda toʻshakka mixlanib qolgan ayrim bemorlarda boʻladigan yoqimsiz hid yoʻq edi. Gulsumning tarbiyali bolalari ham Umutni oilaning yangi aʼzosi sifatida qabul qilgandi.
Rus boʻlib chiqqan Umut va besh ona
Gulsum Umutni parvarishlar ekan, ancha vaqt uning qayerdan ekani va millatini bilolmaydi. Ayol Umutni hech bir manfaatni koʻzlamagan holda parvarish qilar, shunchaki uning kimligini aniqlasa, bu haqda qarindoshlariga xabar berishni oʻylardi.
Ayol Umutning yonida boʻlganida bir holatni sezib qoladi: yigit ruscha soʻzlar eshitganida yuz koʻrinishi oʻzgarardi. Shunda Gulsum uning rus ekanini taxmin qiladi. Shu tarzda oradan toʻrt yil oʻtadi va Umutning sogʻligida aytarli oʻzgarish boʻlmaydi. Yigit hamon gapira olmas, falajlangan holda yotardi.
Bu orada Gulsumning qahramonligidan turk OAV xabar topadi va saytlarda u haqda maqolalar eʼlon qilinadi. Turk ayoli va u parvarish qilayotgan rus yigiti haqidagi xabarlar Rossiyaga ham yetib boradi. 2013-yil yanvarda Gulsumni Rossiyadagi eng ommabop koʻrsatuvlardan biri «Pust govoryat»ga taklif etishadi. Koʻrsatuvda ayol Umutni qanday uchratib qolgani va parvarishlayotgani haqida gapirib beradi.
Koʻp oʻtmay koʻrsatuvning ikkinchi qismi namoyish etiladi. Unda Rossiyaning turli hududlaridan va Moldovadan kelgan besh nafar ayol Umut oʻgʻli ekanini daʼvo qiladi. Biroq DNK tekshiruvlari ayollarning birortasi yigitning onasi emasligini tasdiqlaydi.
Turkiyaga qaytgan Gulsum yigitga oʻzi ishtirok etgan koʻrsatuvlar videosini qoʻyib beradi. Umut koʻrsatuvni jim tomosha qiladi va hech qanday reaksiya koʻrsatmaydi.
Umutning vafoti
Gulsum Rossiyaga borib kelganidan soʻng biroz gʻalati holga tushadi. Bir tomondan u Umutning yaqinlarini topishni maqsad qilgandi. Ikkinchi tomondan u oʻz bolasiday boʻlib ketgan yigitdan ajralishni xohlamasdi. Umutning onasiman deb daʼvo qilgan ayollarning yigitga hech kim emasligi Gulsumni bir tomondan xursand qilsa, ikkinchi tomondan Umutning yaqinlarini topa olmagani uchun xafa boʻladi.
U bir necha bor mabodo Umutning yaqinlari topilganda ham yigit bilan aloqalarni uzib yubormasligini va u bilan ona-bola boʻlib qolaverishini taʼkidlaydi. Oʻshanda Gulsum asrab olingan oʻgʻlini yoʻqotishdan emas, yaqinlari Umutga qanday munosabatda boʻlishidan, unga yetarlicha gʻamxoʻrlik qila olmasligidan koʻproq xavotirlanardi. Axir bir necha yil Umutga gʻamxoʻrlik qilgan ayol yigitning ahvolini, qanday dori-darmonlarni qabul qilishini, unga har kuni qanday muolajalar lozimligini yaxshi bilardi. Ayol yigitni koʻz bilan javob berishga oʻrgata olgan edi.
2018-yilda yanvar oyida Umutning ahvoli birdaniga yomonlashadi. Yigitni shifoxonaning jonlantirish boʻlimiga yotqizishadi. Oʻn kun oʻtib Umut jon beradi. Shifokorlar uning oʻlimiga pnevmoniya, ichki aʼzolardagi kasalliklar va buyrak yetishmovchiligi sabab boʻlganini aytishadi.
Umutning vafotidan Gulsum qattiq qaygʻuga tushadi. Ayol yigit uchun qoʻlidan kelgan barcha ishni qilgan, biroq uning hayotini saqlab qololmaganidan azoblanadi. Koʻp oʻtmay Gulsum xayriya tashkiloti tuzadi va nogironi bor oilalarga aravachalar va tibbiy yordam berishni yoʻlga qoʻyadi. Umut uchun sotib olingan tibbiy uskunalarni reabilitatsiya markaziga xayriya qiladi. Ayol Umutning buyumlarini oʻzida saqlab qoladi va yigitning qabrini tez-tez ziyorat qilib turadi.
Gulsumning matonati haqida film
2025-yilda Turkiya va Rossiya kinoijodkorlari Gulsum va Umut haqida film suratga olishadi. Filmning Moskvadagi yopiq taqdimoti 2025-yil oktabrda, jahon taqdimoti esa 7-noyabr kuni oʻtkaziladi. «Bi Umut» deb nom berilgan filmda Gulsum rolini turkiyalik aktrisa Xulya Duar, Umut rolini Leon Kemstach ijro etadi. Filmda badiiy toʻqima juda kam boʻlib, unda asosan biroz avval hikoya qilganimiz Gulsum va Umut boshidan kechirgan voqealar tasvirlanadi.
