Dunyoda mehr-oqibat qolmadi, odamlar bir-biriga faqat manfaat uchun yaxshilik qiladi, degan gaplarni ko‘p eshitamiz. Biroq bunday xulosa qilishga shoshmaslik kerak. Dunyoda hamma ham manfaatni o‘ylab yaxshilik qilmaydi, mehrni pulga sotmaydi. Shunchaki qalb amriga bo‘ysunib yaxshilik qiluvchilar, mehr ulashuvchilar juda ko‘p. Hozir hikoya qilayotganimiz turkiyalik Gulsum Kabadayi ana shunday ayollardan biri.
Tasodifiy uchrashuv
2008-yilda Turkiyaning Antalya shahridagi kasalxonaga dahshatli yo‘l-transport hodisasidan omon qolgan yigitni olib borishadi. 17-18 yoshlar atrofidagi yigitning ahvoli og‘ir edi. Shifokorlar qo‘lidan kelganini qiladi, biroq yigit falaj bo‘lib qoladi. U na gapirar, na harakat qilardi.
Yigitni izlab shifoxonaga hech kim bormaydi. Yonida shaxsini tasdiqlovchi hujjati yo‘q, shifokorlar uning ismini ham, millati va qayerdan ekanini ham bilmasdi. Tirik murdaga aylangan yigit shu holda kasalxonada qoladi. Qahramonimiz Gulsum Kabadayi bir kuni yigit yotgan kasalxonaga qarindoshidan xabar olgani borib, uni ko‘rib qoladi. Ma’muriyatdan yigit haqida so‘rab-surishtiradi.
Ayolga yigit gapira olmasligi, yonida hech qanday hujjati ham yo‘qligini va uni bironta odam so‘rab kelmaganini aytishadi. Gulsum bolalari tengi yigitni tashlab ketgisi kelmaydi. Bolaga mehr qo‘yib, uni parvarish qila boshlaydi. Yigitga umid ma’nosini anglatuvchi Umut deb ism beradi. Gulsum Umutni parvarish qilishni boshlagach, yigit yana 100 kun jonlantirish bo‘limida qoladi. Keyin yigitni palataga olishadi.
Ayol bir yil davomida bolaga kasalxonaga qatnab qaraydi. Keyin uni o‘g‘il qilib olish uchun ariza beradi va barcha hujjatlar rasmiylashtirilgach, yigitni uyiga olib ketadi. O‘shanda Umutga Mustafo Oz nomi bilan Turkiya pasporti ham beriladi.
Ayolning uch bolasi bor edi va ularni yolg‘iz katta qilardi. Ayol bir necha oy falaj bo‘lib qolgan yigitni parvarish qilib, holdan toyadi. Yigit ozib ketib, vazni 30 kg bo‘lib qoladi. Umut o‘zi ovqatlana olmas, Gulsum uni naycha orqali ovqatlantirardi. Qo‘l-oyog‘i ishlamaydigan yigit hojatga ham bora olmas, matonatli ayol bu parvarishni ham gardaniga olgandi.
Ayol har kuni 15-20 ta taglik almashtirar, yigitni toza saqlash uchun yuvintirar, bir necha marta yonboshga ag‘darar, yana yaralariga malham surtardi. Qisqasi ayol yigitni parvarish qilish bilan birga uni davolardi. Ayol yigitni va uning xonasini juda toza saqlagani uchun Umutda to‘shakka mixlanib qolgan ayrim bemorlarda bo‘ladigan yoqimsiz hid yo‘q edi. Gulsumning tarbiyali bolalari ham Umutni oilaning yangi a’zosi sifatida qabul qilgandi.
Rus bo‘lib chiqqan Umut va besh ona
Gulsum Umutni parvarishlar ekan, ancha vaqt uning qayerdan ekani va millatini bilolmaydi. Ayol Umutni hech bir manfaatni ko‘zlamagan holda parvarish qilar, shunchaki uning kimligini aniqlasa, bu haqda qarindoshlariga xabar berishni o‘ylardi.
Ayol Umutning yonida bo‘lganida bir holatni sezib qoladi: yigit ruscha so‘zlar eshitganida yuz ko‘rinishi o‘zgarardi. Shunda Gulsum uning rus ekanini taxmin qiladi. Shu tarzda oradan to‘rt yil o‘tadi va Umutning sog‘ligida aytarli o‘zgarish bo‘lmaydi. Yigit hamon gapira olmas, falajlangan holda yotardi.
Bu orada Gulsumning qahramonligidan turk OAV xabar topadi va saytlarda u haqda maqolalar e’lon qilinadi. Turk ayoli va u parvarish qilayotgan rus yigiti haqidagi xabarlar Rossiyaga ham yetib boradi. 2013-yil yanvarda Gulsumni Rossiyadagi eng ommabop ko‘rsatuvlardan biri «Pust govoryat»ga taklif etishadi. Ko‘rsatuvda ayol Umutni qanday uchratib qolgani va parvarishlayotgani haqida gapirib beradi.
Ko‘p o‘tmay ko‘rsatuvning ikkinchi qismi namoyish etiladi. Unda Rossiyaning turli hududlaridan va Moldovadan kelgan besh nafar ayol Umut o‘g‘li ekanini da’vo qiladi. Biroq DNK tekshiruvlari ayollarning birortasi yigitning onasi emasligini tasdiqlaydi.
Turkiyaga qaytgan Gulsum yigitga o‘zi ishtirok etgan ko‘rsatuvlar videosini qo‘yib beradi. Umut ko‘rsatuvni jim tomosha qiladi va hech qanday reaksiya ko‘rsatmaydi.
Umutning vafoti
Gulsum Rossiyaga borib kelganidan so‘ng biroz g‘alati holga tushadi. Bir tomondan u Umutning yaqinlarini topishni maqsad qilgandi. Ikkinchi tomondan u o‘z bolasiday bo‘lib ketgan yigitdan ajralishni xohlamasdi. Umutning onasiman deb da’vo qilgan ayollarning yigitga hech kim emasligi Gulsumni bir tomondan xursand qilsa, ikkinchi tomondan Umutning yaqinlarini topa olmagani uchun xafa bo‘ladi.
U bir necha bor mabodo Umutning yaqinlari topilganda ham yigit bilan aloqalarni uzib yubormasligini va u bilan ona-bola bo‘lib qolaverishini ta’kidlaydi. O‘shanda Gulsum asrab olingan o‘g‘lini yo‘qotishdan emas, yaqinlari Umutga qanday munosabatda bo‘lishidan, unga yetarlicha g‘amxo‘rlik qila olmasligidan ko‘proq xavotirlanardi. Axir bir necha yil Umutga g‘amxo‘rlik qilgan ayol yigitning ahvolini, qanday dori-darmonlarni qabul qilishini, unga har kuni qanday muolajalar lozimligini yaxshi bilardi. Ayol yigitni ko‘z bilan javob berishga o‘rgata olgan edi.
2018-yilda yanvar oyida Umutning ahvoli birdaniga yomonlashadi. Yigitni shifoxonaning jonlantirish bo‘limiga yotqizishadi. O‘n kun o‘tib Umut jon beradi. Shifokorlar uning o‘limiga pnevmoniya, ichki a’zolardagi kasalliklar va buyrak yetishmovchiligi sabab bo‘lganini aytishadi.
Umutning vafotidan Gulsum qattiq qayg‘uga tushadi. Ayol yigit uchun qo‘lidan kelgan barcha ishni qilgan, biroq uning hayotini saqlab qololmaganidan azoblanadi. Ko‘p o‘tmay Gulsum xayriya tashkiloti tuzadi va nogironi bor oilalarga aravachalar va tibbiy yordam berishni yo‘lga qo‘yadi. Umut uchun sotib olingan tibbiy uskunalarni reabilitatsiya markaziga xayriya qiladi. Ayol Umutning buyumlarini o‘zida saqlab qoladi va yigitning qabrini tez-tez ziyorat qilib turadi.
Gulsumning matonati haqida film
2025-yilda Turkiya va Rossiya kinoijodkorlari Gulsum va Umut haqida film suratga olishadi. Filmning Moskvadagi yopiq taqdimoti 2025-yil oktyabrda, jahon taqdimoti esa 7-noyabr kuni o‘tkaziladi. «Bi Umut» deb nom berilgan filmda Gulsum rolini turkiyalik aktrisa Xulya Duar, Umut rolini Leon Kemstach ijro etadi. Filmda badiiy to‘qima juda kam bo‘lib, unda asosan biroz avval hikoya qilganimiz Gulsum va Umut boshidan kechirgan voqealar tasvirlanadi.
