«G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q» filmi okopdagi janglardan boshlanadi. Yangi safarbar qilingan askar okopdan chiqib, hujum qilish uchun yuguradi va o‘q ovozi eshitiladi — u birinchi o‘qdayoq halok bo‘ladi. Bu Rossiyadagi safarbar qilinganlarning Svatovo yaqinidagi halokatini eslatadi.
Fokus halok bo‘lgan askarga emas, uning harbiy formasiga qaratiladi. Askarlar umumiy qabristonga dafn etiladi. Formalar esa yechib olib, front ortiga jo‘natishadi. U yerda esa tozalanib, yangi safarbar qilinganlarga tarqatiladi. Bu yerda o‘sha harbiy kiyimni maktabni endigina bitirgan, biroq allaqachon propaganda qurboniga aylangan Paulo Boymer oladi. U bilan jang qilish ishtiyoqida yonayotgan yana uch do‘sti ham frontga otlanadi.
Asar tarixi
«G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q» asari yozuvchi Erix Mariya Remarkning boshidan o‘tkazganlari asosida yozilgan romandir. Remark 1916 yilda Germaniya tomondan urushga safarbar qilinadi va g‘arbiy frontga yuboriladi. U bir yil o‘tmasdanoq jangda og‘ir yaralanadi va urush oxirigacha harbiy hospitalda yotadi. Urushdan so‘ng unga I darajali Temir xoch ordeni beriladi.
«G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q» asari birinchi marta 1929 yilning yanvarida alohida kitob sifatida nashr etilishidan oldin, 1928 yildan Berlinning «Vossische Zeitung» gazetasida bo‘lak-bo‘lak qilib chop etilgan. Bugungi kunda ham faoliyat yurituvchi «Ullstein» nashriyot uyi egalari noma’lum muallifning urush haqidagi romanini hech kim o‘qishni xohlamasligidan xavfsirab, asarni ommalashtirishda shunday yo‘l tutishga qaror qilgandi.
Asar ajoyib muvaffaqiyat qozonadi va dastlabki uch oyda Veymar respublikasida (Germaniya) kitobning 500 ming nusxasi sotiladi. Bugungi kunda esa asar 53 tilga tarjima qilingan va umumiy 40 million adadda chop etilgan.
1930 yil roman asosida ilk kinofilm suratga olinadi. Film ham kitob singari katta muvaffaqiyatga erishadi va shu yili «Oskar» mukofotining «Eng yaxshi film» hamda «Eng yaxshi rejissyor» (Lyuis Maylstoun) nominatsiyalarida g‘olib bo‘ladi.
Biroq Germaniyaning o‘zida Remarkning urushga qarshi pafosi mamlakatda tobora kuchayib borayotgan o‘ng qanot konservativ, revanshistik mafkura bilan to‘qnash keladi.
1930 yil 4 dekabrda allaqachon «Oskar» mukofotiga sazovor bo‘lgan filmning Germaniyadagi premerasida Yozef Gebbelsning bevosita nazorati ostidagi natsistlarning jigarrang ko‘ylakli guruhi haqiqiy tartibsizlik uyushtirishadi: ular zalga «badbo‘y bombalar», aksirtiruvchi kukun va bir to‘da sichqonlarni tashlaydi.
