2023 yilda ish haqi, pensiya va nafaqalar ikki marta oshiriladi

Shuningdek, bazaviy hisoblash miqdori hozirgi kunda 2019 yil 1 sentabrga nisbatan 1,48 baravarga oshgan bo‘lsa, ushbu davrda eng kam oylik ish haqining miqdori 1,54 baravarga oshirildi (2020 yilda bazaviy hisoblash miqdori oshirilmagan, eng kam oylik ish haqi 7 foizga oshgan).

Umuman olganda, bazaviy hisoblash miqdori oshirilishi birinchi navbatda aholi va tadbirkorlik sub’yektlariga ajratiladigan budjet subsidiyalari va oylik ish haqiga qo‘shimcha to‘lovlar miqdorlari oshishiga xizmat qiladi. Masalan: 2023 yil 1 maydan boshlab, oilaviy bolalar uylariga olingan 781 nafar yetim bolalar uchun to‘lanadigan to‘lov miqdori 1,6 mln so‘mdan 1,8 mln so‘mga oshiriladi va yil yakuniga qadar ushbu xarajatlarga qo‘shimcha 1 mlrd so‘m ajratiladi.

Bandlikka ko‘maklashish davlat jamg‘armasi (100 mlrd so‘m), Jamoat ishlari jamg‘armasi (14 mlrd so‘m), Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash davlat maqsadli jamg‘armasi (97 mlrd so‘m), Aholini tadbirkorlikka jalb qilish jamg‘armasi (250 mlrd so‘m) hamda «Temir», «Ayollar» «Yoshlar» va «Mehr» daftarlariga kiritilgan ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarni qo‘llab-quvvatlash uchun ajratiladigan subsidiyalar bazaviy hisoblash miqdoriga bog‘langan holda to‘lanishi hisobiga 2023 yilda 700 mlrd so‘m (qo‘shimcha xarajat 40 mlrd so‘m) aholi va tadbirkorlik sub’yektlariga to‘lab beriladi”, – deya ma’lum qildi PMTI rahbari.

BHMning oshirilishi ma’muriy jarimalar va davlat bojlariga qanday ta’sir qiladi?

Joriy yil 23 martdagi “Aholiga ma’muriy jarimalarni to‘lashda qo‘shimcha qulayliklar yaratish hamda sohada korrupsion omillarni bartaraf etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi prezident qaroriga asosan, 2023 yil 1 maydan boshlab, fuqarolarning 372 turdagi huquqbuzarligi uchun jarimalar ixtiyoriy ravishda to‘langanda, joriy yilning 1 aprel holatiga nisbatan 20 foizga kam to‘lanadi.

Misol uchun, transport vositalarini boshqarishda xavfsizlik kamaridan foydalanmaganlik yoki to‘xtash chizig‘ini bosganlik uchun jarima miqdori 15 kun ichida ixtiyoriy ravishda to‘langanda 105 ming so‘mdan 82 ming so‘mga tushirildi. Bunda, jarimalar ixtiyoriy ravishda to‘langanda 30 foizlik chegirma 50 foizga oshirilgan.

Qolaversa, Umid Obidxo‘jayevning qayd etishicha, jarima bu soliq turi emas, faqat qoidabuzarlarga tegishli bo‘lgan qonunbuzilishi uchun to‘lanadigan to‘lov. Qoida buzmaslik va qonunlarga rioya qilish, jarimalar muammosini istisno qiladi.

“Davlat boji to‘g‘risida”gi qonuniga asosan, 2022 yil 7 dekabrdan boshlab (misol uchun “Sobalt”) avtotransport vositasini boshqa shaxsga sotishda notarial harakatlar va ichki ishlar organida ro‘yxatga qo‘yish uchun to‘lovlar 6,1 mln so‘mdan 2,6 mln so‘mga yoki 57 foizga (fuqaro ixtiyorida 3,5 mln so‘m qoladi) tushirildi. Natijada aholi ixtiyorida yillik 83 mlrd so‘m qoladi.

Shuningdek, ushbu qonunga ko‘ra uy-joylarni boshqa shaxsga sotishdagi notarial harakatlar uchun to‘lovlar qat’iy miqdorda, ya’ni Toshkent shahri va viloyat markazlarida 300 ming so‘m (avval 900 ming so‘mgacha), boshqa hududlarda 150 ming so‘m (avval 450 ming so‘mgacha) etib belgilandi. Bunda, yillik 322 mingta oldi-sotdi shartnomalari uchun aholi ixtiyorida 7,5 mlrd so‘m qoladi.

Bundan tashqari, avtomototransport vositalarini boshqarish huquqini beruvchi ishonchnomalarini tasdiqlash (yillik 493 mingta notarial harakat, iqtisod qilingan mablag‘ 116 mlrd so‘m), mol-mulklarni ijaraga berish shartnomalarini tasdiqlash (yillik 88 mingta notarial harakat, iqtisod qilingan mablag‘ 12 mlrd so‘m) uchun notarius harakatlar uchun to‘lovlar o‘rtacha 2 baravarga tushirildi”, – dedi Prognozlashtirish va makroiqtisodiy tadqiqotlar instituti direktori.

Uning qo‘shimcha qilishicha, soliq stavkalari, oliy va o‘rta ta’lim kontraktlari, bog‘chalardagi to‘lovlar, yakka tartibdagi tadbirkorlar to‘laydigan qat’iy belgilangan soliq, bojxona bojlari bazaviy hisoblash miqdoriga bog‘lanmagan va BHMning oshishi ularga ta’sir qilmaydi.