17 iyul kuni Toshkentda “Tirilish” nashriyoti tomonidan tarjima va nashr qilingan uchta siyosiy asar: “Manipulyativ diktatorlar”, “Kuchsizlar kuchi” va “Yumshoq kuch” kitoblarining taqdimoti bo‘lib o‘tdi.
Tadbirda tarjimon va qator siyosatshunoslar tomonidan bir-birini kuch va hokimiyat masalalari bog‘lab turuvchi ushbu kitoblar haqida ma’lumot berildi. Jumladan, siyosatshunos Hamid Sodiq o‘zining bosh muharrirligida nashr qilingan “Manipulyativ diktatorlar” asari va tarjimonlikning jamiyat rivojidagi o‘rni haqida gapirdi.
Tarjimonlikning jamiyat rivojidagi o‘rni haqida
Siyosatshunosga ko‘ra, har qanday jamiyat ma’lum tanazzuldan keyin rivojlanish bosqichiga qadam qo‘yarkan, bunda albatta tarjima yo‘lidan o‘tadi. Xususan, tarixda islom tamadduni ham yoki temuriylar davridagi renessansga ham avvalo tarjimaning rivoji sabab bo‘lgan.
“Bugun jamiyatimizni qanday rivojlantirish mumkinligi haqida juda ko‘p o‘ylanamiz va fikrimcha, bu baribir tarjimadan boshlansa kerak. Biz o‘tkazib yuborgan uzoq yillar davomida (bu SSSR davridagi mustamlaka davrini ham, Islom Karimov davri turg‘unligini ham o‘z ichiga oladi) ko‘plab kitoblarning o‘zbek tiliga tarjimasidan chetda qolib ketdik. Tabiiy, bu kitoblar o‘zbek tilida gapirmadi va tafakkurimizda ham aks etmadi. Chunki har qanday kitob biror tilga tarjima bo‘lar ekan, o‘sha xalq tafakkuriga singadi.
Fikrimcha, biz uchun hali ham kech emas. Biz ayni shu maqsadda, garchi qator juz’iy kamchiliklar bilan bo‘lsa-da, kitoblar nashrini boshladik. Shu jarayon boshlanganining o‘zi quvonchli.
Biz bugunga qadar ayniqsa, siyosiy kitoblar tarjimasida boshqa xalqlardan orqada qolib ketganmiz. Bu ortda qolish xalqqa o‘z hukumatini, undagi rejimni to‘liq koordinatsiya, kartina sifatida ko‘rishiga yo‘l qo‘ymaydi. Yoki hokimiyat bilan bo‘ladigan munosabatlarga to‘g‘ri baho berolmaslik, uning harakatlarini bashorat qilolmay qolish kabi muammolarni keltirib chiqaradi. Bugun tarjima qilinayotgan kitoblar bizga hokimiyatni tushunish sari ilk qadamlarni qo‘yishga yordam beradi”, – dedi Hamid Sodiq.
“Manipulyativ diktatorlar” asari haqida
Hamid Sodiq o‘z chiqishida o‘zbek tiliga ilk bor tarjima qilingan “Manipulyativ diktatorlar” asari va uning bugungi kun uchun ahamiyati haqida ham gapirdi. Unga ko‘ra, kitob bugungi kunlar uchun shunchalik muhimki, uni tezroq chop etish uchun hatto muallifning ruxsatini olishga ham ulgurilmagan.
“Bugun siz ko‘rib turgan yangi asarlarning aslida mohiyati bir xil. Ya’ni hokimiyatning sokral huquqlaridan biri bu kuch va uni legitim ishlatish hisoblanadi. Bu kuch bugun siz ko‘rayotgan kitobda “yumshoq kuch”, biz tarjima qilgan kitobda esa manipulyatsiya deya talqin qilingan. Ya’ni xalqaro huquqiy masalalarda u yumshoq kuch deyilsa, bugungi kunda demokratik va shu bilan birga avtokratik rejimlarda bu kuchning qo‘llanishi manipulyativ usullarda ham namoyon bo‘lmoqda. Asar mana shu jarayon bo‘yicha qilingan tahlillarga asoslanadi.
