Ukrainaga bostirib kirishi munosabati bilan Rossiyaga kiritilgan qattiq xalqaro iqtisodiy sanksiyalar va siyosiy ihotalanish fonida Kreml Afrika davlatlarida o‘z ta’sirini kuchaytirishga harakat qilmoqda.
So‘nggi yillarda «Vagner» ushbu qit’ada Rossiya manfaatlarini himoya qilishda muhim rol o‘ynadi.
Yollanma askarlar kompaniyasi shaxsiy tarkibi Liviya, Sudan, Mali, Markaziy Afrika Respublikasi, Mozambik, Burkina-Faso va Niger kabi mamlakatlarga kiritildi.
Ular Kreml uchun foydali bo‘lgan inqiloblar va to‘ntarishlarni qo‘llab-quvvatlash kabi qurolli vazifalarini bajaradi. Xalqaro tashkilotlarning aytishicha, bu mamlakatlarda vagnerchilarning tinch aholiga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lganiga oid ko‘plab dalillar mavjud.
Bundan tashqari, harbiy to‘qnashuvlarni o‘rganish bo‘yicha britaniyalik mutaxassis Mayk Martinning ta’kidlashicha, vagnerchilar afrikalik qochqinlarning Yevropaga marshrutlarining katta qismini nazorat qiladi.
Bularning barchasi Prigojinning «Vagner» kompaniyasini Vladimir Putinning Afrika siyosatidagi kuchli dastagiga aylantirdi, ammo rejalashtirilgan suiqasdga o‘xshayotgan Prigojinning o‘limi barchasini o‘zgartiradi.
Putin nazoratsiz qolgan yollanma askarlar bilan o‘zaro munosabatlarning yangi formatini topa oladimi, vagnerchilarning o‘zi Kreml ixtiyorida qolishni xohlaydimi? Agar yo‘q bo‘lsa, Rossiya Afrikadagi ta’sirini qanday saqlab qoladi?
Yangi yuz olib chiqiladimi?
Brukings institutining strategiya va xavfsizlik bo‘yicha eksperti Vanda Felbab-Braunning fikricha, Vladimir Putin «Vagner» bo‘linmalarini Afrika va Yaqin Sharqda saqlab qolishni istaydi, lekin Yevgeniy Prigojinga (yoki uning xotirasiga) sodiqlikni zaiflashtirish va Kreml bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqalarni mustahkamlash uchun uning boshqaruv tuzilmalarida keng ko‘lamli tozalashni amalga oshiradi.
«Putinni qoniqtiradigan vagnerchilarning Rossiya va Ukrainadagi faoliyatini qayta tashkil qilish quyidagicha ko‘rinadi: shaxsiy tarkibning bir qismini Rossiya qurolli kuchlariga o‘tkazish, qolganlarini qisman qurolsizlantirish, ularga yarim mustaqil maqomda, ammo yangi rahbariyat ostida harakat qilish erkinligini berish. Bunday usul Prigojinning yollanma askarlar safidagi obro‘sini minimallashtirishga yordam beradi», degan Felbab-Braun Prigojinning iyun oyidagi muvaffaqiyatsiz isyonidan so‘ng CNN telekanaliga bergan intervyusida.
Surishtiruvchi jurnalist va Bellingcat loyihasi asoschisi Xristo Grozevning fikricha, Bosh razvedka boshqarmasi (GRU) generali Andrey Averyanov Rossiyaning Afrika yo‘nalishidagi yangi vakillaridan biriga aylanishi mumkin.
