Afrikada qit’adagi ilk megaaeroport qurilishi boshlandi

Sharqiy Afrikada 2026 yil yozida qit’a aviatsiyasi tarixidagi eng yirik infratuzilma loyihalaridan biriga asos solindi. Efiopiya poytaxti Addis-Abebadan taxminan 35 kilometr uzoqlikda barpo etilayotgan Bishoftu xalqaro aeroporti kelajakda Afrika, Yevropa, Osiyo va Yaqin Sharqni bog‘lovchi yirik tranzit markaziga aylantirilishi rejalashtirilgan.

Loyihaga ko‘ra, yangi aeroport yiliga 110 million nafar yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu ko‘rsatkich hozirgi kunda dunyodagi eng yirik aeroportlar sanaladigan Londonning Xitrou, Istanbul, Dubay hamda Atlantadagi Xarsfild—Jyekson aeroportlarining ko‘pchiligidan ham yuqori.

Afrika aviatsiya bozori jadal o‘smoqda

Mutaxassislar qayd etishicha, 2025 yil mayidan 2026 yil mayigacha Afrika aviakompaniyalarining umumiy yo‘lovchi sig‘imi 6,7 foizga oshgan. Bu taxminan 24 millionta qo‘shimcha yo‘lovchi o‘rni yaratilganini anglatadi.

Taqqoslash uchun, shu davrda Janubi-Sharqiy Osiyoda o‘sish 1,7 foizni, Yevropada 2 foizni tashkil etgan. Jahon bo‘yicha o‘rtacha o‘sish sur’ati esa 1 foiz atrofida bo‘lgan.

Tahlilchilarning prognozlariga ko‘ra, keyingi yigirma yil davomida Afrikada aviayo‘lovchilar soni har yili o‘rtacha 4 foizdan ziyod sur’atda o‘sib boradi.

Yangi aeroport Addis-Abebani almashtiradi
Hozirgi kunda Efiopiyaning asosiy aviatsiya darvozasi — Addis-Abebadagi Bole xalqaro aeroporti bo‘lib, u yiliga 20 milliondan ortiq yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatadi. Biroq mutaxassislar fikricha, mavjud aeroport yaqin yillarda o‘z quvvatining eng yuqori chegarasiga yetadi.

Shahar qurilishi aeroport atrofini to‘liq qamrab olgani bois uni kengaytirish juda qimmat va murakkab hisoblanadi. Shu sababli yangi aeroport uchun shahar tashqarisidagi katta hudud tanlangan.

«Aeroport-shahar» konsepsiyasi amalga oshiriladi

Bishoftu oddiy aeroport emas, balki to‘liq boshli «aeroport-shahar» sifatida quriladi.

Loyiha doirasida zamonaviy terminallardan tashqari mehmonxonalar, savdo markazlari, ofis binolari, logistika markazlari, yuk terminallari va xizmat ko‘rsatish infratuzilmasi barpo etiladi.

Qurilish uchun ajratilgan hudud 35 kvadrat kilometrni tashkil etadi. Bu London Xitrou aeroporti hududidan qariyb uch barobar katta.

Barcha terminallar markaziy o‘q orqali o‘zaro bog‘lanadi. Arxitektura konsepsiyasi Efiopiya hududidan o‘tuvchi Buyuk Rift vodiysidan ilhomlangan bo‘lib, yo‘lovchilar uchun terminallar o‘rtasidagi masofani qisqartirishga xizmat qiladi.

Loyiha yuk tashish markaziga ham aylanadi
Efiopiya dengizga chiqish imkoniga ega bo‘lmagan davlat hisoblanadi. Shu bois yangi aeroportda yuk tashish infratuzilmasiga ham katta e’tibor qaratilmoqda.

Rejaga ko‘ra, aeroport yiliga 4 million tonnagacha yuk qabul qilish va qayta ishlash imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu uni dunyodagi eng yirik yuk aviatsiya markazlaridan biriga aylantirishi mumkin.

Afrika uchun strategik ahamiyatga ega loyiha

Efiopiya mazkur aeroport orqali Dubay va Istanbul kabi global tranzit markazlari bilan raqobat qilishni maqsad qilgan.

Loyiha Afrika qit’asining Erkin savdo hududi (AfCFTA) tashabbusi bilan ham uyg‘unlashadi. Shuningdek, Ethiopian Airlines aviakompaniyasining xalqaro marshrutlar tarmog‘ini yanada kengaytirish va Afrikani jahonning yirik aviatsiya bozorlari bilan bog‘lashga xizmat qilishi kutilmoqda.

Mutaxassislar fikricha, 110 million nafar yo‘lovchi ko‘rsatkichiga erishish oson bo‘lmaydi. Biroq Afrika aviatsiya bozorining jadal o‘sishi va yangi transport yo‘laklariga ehtiyoj Bishoftu aeroportini kelgusida qit’aning eng muhim havo darvozalaridan biriga aylantirishi mumkin.