Kaliforniya universiteti Davis Health markazi tadqiqotçilari inson miyasi tobora kattalaşib borayotganini aniqladi. Tadqiqotçilar miya hajmi oşişi miyada zaxiraning köpayişi va bu yoşga boğliq aqliy kasallikning kamayişiga sabab böladi deb taxmin qilmoqda.
Tadqiqotning ilk mualliflaridan biri Çarlz DeKarli qaysidir 10 yil kimningdir miyasi şakllanişida muhim rol öynaşi mumkinligini aytadi. Uning aniqlaşiça, miya şakllanişida genetik omillardan taşqari ijtimoiy hayot, tibbiyot, ta’lim ham muhim rol öynaydi.
Tadqiqot 1948 yilda AQŞning Massaçusets ştatidagi Framingham şahrida yurak-qon tomir va boşqa kasalliklarni tahlil qiliş uçun boşlangan. Jami 30-62 yoşlardagi 5209 ayol va erkak qatnaşgan. 75 yil davom etgan tadqiqotda hozir ikkinçi va uçinçi avlod vakillari qatnaşyapti. 1930 yillarda tuğilgan iştirokçilar uçun miya hajmi örtaça 1,234 millilitrni taşkil etgan bölsa, 1970 yillarda tuğilganlar uçun bu hajm 1,321 millilitrni yoki taxminan 6,6 foizga köproq hajmni taşkil etdi.
Miya sirti esa 10 yil içida köproq ösgan. 1970 yillarda tuğilgan iştirokçilarning örtaça miya sirti maydoni 2,104 kvadrat santimetrni taşkil etgan, 1930 yillarda tuğilgan iştirokçilarniki 2,056 kvadrat santimetr bölib, bu oldingidan 15 foizga oşganini bildiradi.
Ma’lumot uçun Amerikada Alsgeymer bilan kasallanganlar 7 million atrofida bölsa, bu raqam 2040 yilga borib 11 milliondan oşişi kutilyapti. Lekin qiziq jihati şundaki, amerikaliklar soniga nisbatan xotira kasalligi bilan kasallaniş qisqargan. Amerikada 1970 yildan beri har 10 yilda kognitiv kasalliklar bilan kasallaniş 20 foizga kamaygan.
