O‘zbekistonda 2024 yil 1 maydan elektr energiyasi va tabiiy gaz uchun ijtimoiy norma tizimi joriy etilmoqda. Bunday yondashuv energiya sarfini adolatli taqsimlash imkonini beradi. Ko‘proq iste’mol qilganlar kamroq sarflaganlarga nisbatan ko‘proq to‘lashini ta’minlamasak, resurslarimizni tejashimiz qiyin kechadi.
Subsidiya hisobiga amal-taqal kun kechirayotgan gaz va elektr tarmoqlarimiz barqaror rivojlanishi uchun samarali va adolatli mexanizmni ishga tushirish vaqti allaqachon kelgandi.
Qolaversa, kuz-qish mavsumida ehtiyojmand aholiga bir martalik yordam puli ham ajratilayotgani ijtimoiy adolat tamoyillari buzilmasligiga sabab bo‘ladi.
To‘g‘ri, oson bo‘lmaydi, noqulayliklar, e’tirozlar ko‘p bo‘lishi tabiiy. Lekin ertangi avlodga eskirgan tizimlarni “meros” qilib qoldirmasligimiz uchun ham tanlagan yo‘limizdan og‘ishmasligimiz shart.
Mavjud energiya resurslarini iste’molchilarga yetkazib berish jarayonining o‘zida katta yo‘qotishlarga yo‘l qo‘yilmoqda. Buning asosiy sababi esa infratuzilmaning eskirib ketganligiga borib taqaladi.
Davlat tomonidan yillar davomida sohani budjet hisobidan subsidiyalash, yangi qo‘shilgan iste’molchilar ehtiyojlarini qondirish kabi ishlar uchun ko‘p mablag‘ sarflab borilganligi bois, infratuzilmani yangilash ishlari ancha orqada qolgan.
Shu sababli, kelgusi 5 yillikning o‘zida bir necha milliard dollar mablag‘ aynan eskirgan vositalarni yangilash uchun ajratilish zarurati yuzaga kelgan. Bugungi murakkab sharoitimizda eskirgan infratuzilmani modernizatsiyalash orqali yo‘qotilayotgan resurslarni iste’molchilarga yo‘naltirish energetikadagi uzilishlarga barham beradi.
Shuning uchun yaqin 5 yil davomida va keyinchalik ham energiya resurslaridan samarali, oqilona foydalanishga, shaxsiy sarf-xarajatlarimizni kuzatib borishga, tejamkorlikka o‘rganishimiz kerak. Ana shunda iste’mol madaniyati shakllanadi.
Ishlab chiqaruvchi yorug‘lik manbasini yetkazib beradi, lekin uni qanday ishlatish faqat o‘zingizga bog‘liq bo‘ladi. Har bir fuqaro elektr energiyasiga xalq mulki sifatida qarashi zarur. Shundagina barchamizda mas’ullik hissi oshadi.
Bu yerda yana bir narsaga aniqlik kiritib ketish zarur – subsidiyalar asosan aholi tomonidan iste’mol qilingan elektr energiyasi va tabiiy gazning amaldagi tariflari va xaqiqiy tannarx o‘rtasidagi tafovutni qoplash uchun beriladi.
Xo‘sh, o‘zi aholi qancha elektr energiyasi iste’mol qiladi? Yillar davomida bu ko‘rsatkich dinamikasi qanaqa?
