AQSh, Germaniya, Fransiya va Britaniya davlat va hukumat rahbarlari HAMAS harakatini AQSh prezidenti Jo Bayden yaqinda e’lon qilgan G‘azo sektoridagi harbiy mojaroga barham berish rejasini qabul qilishga chaqirdi. Yelisey saroyi tomonidan 6 iyun, payshanba kuni kechqurun e’lon qilingan qo‘shma xatga ko‘ra, ular bu rejani to‘liq qo‘llab-quvvatlamoqda. Hujjatda, shuningdek, «davlat va hukumat rahbarlari Isroil xavfsizligiga sodiqliklarini» ta’kidlab, «Bayden rejasi»ni zudlik bilan amalga oshirishga chaqirishgan.
To‘rt davlat vakillari «Falastin ma’muriyati va bosh vazir Muhammad Mustafoning islohot dasturini qo‘llab-quvvatlashlarini» yana bir bor tasdiqladilar va hukumatni mintaqaviy va xalqaro qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirishga chaqirdilar. Hujjatdan ko‘rinib turibdiki, imzolovchilar «Isroilning xavfsizlik ehtiyojlarini qondirish bilan birga, tegishli xalqaro yordam bilan G‘azo sektorida qonuniy Falastin boshqaruvini tiklash zarurligini» ko‘ryapti.
Baydenning rejasi qanday?
AQSh prezidenti Jo Bayden 31 may kuni G‘azo sektorida o‘t ochishni to‘xtatish va garovga olingan isroilliklarni ozod qilish bo‘yicha yangi rejani e’lon qildi, u Isroilning yangi taklifiga asoslanadi. Reja deeskalatsiyaning uch bosqichi, asosan, doimiy sulh va Isroilning Falastin hududidan chiqib ketishini o‘z ichiga oladi.
Rejaga ko‘ra, birinchi bosqich olti hafta davom etishi kerak. Unda to‘liq va yakuniy o‘t ochishni to‘xtatish, Isroil qo‘shinlarining G‘azo sektoridagi aholi punktlaridan olib chiqib ketilishi va yuzlab falastinlik mahbuslarni ozod qilish evaziga bir qator isroillik garovga olinganlarni qaytarish kiradi. Ikkinchi bosqich harbiy harakatlarni yakuniy to‘xtatish va Isroil qo‘shinlarini G‘azo sektoridan olib chiqib ketishni o‘z ichiga oladi. Bundan tashqari, bu bosqichda qolgan barcha garovga olinganlar Isroilga qaytarilishi kerak. Nihoyat, uchinchi bosqichda AQSh va xalqaro hamjamiyat ko‘magida mintaqani keng ko‘lamli qayta qurish rejasi boshlanadi, bu esa 3-5 yil davom etadi. HAMAS tomonidan o‘ldirilganlarning jasad qoldiqlari isroillik oilalarga qaytarilishi kerak.
Jo Bayden o‘t ochishni to‘xtatish rejasi Qatar vositachilari orqali HAMAS guruhi vakillariga berilganini aytdi. Amerika prezidenti HAMASni bu taklifni qabul qilishga chaqirdi. Shu bilan birga, u isroillik siyosatchilarga ham murojaat qildi. «Isroilda bu rejaga rozi bo‘lmaydigan va urushni cheksiz davom ettirishga chaqiradiganlar borligini bilaman» dedi Bayden, Isroil o‘z xavfsizligi uchun qo‘rqmasdan kelishuvga erisha olishini ta’kidlab.
