16-avgust, yakshanba kuni bo‘lib o‘tgan uchrashuv haqida Axios nashri va AFP agentligi bir-biridan mustaqil ravishda o‘z manbalariga tayanib xabar berdi.
Axios ma’lumotlariga ko‘ra, Kushner va HAMAS vakillari o‘rtasidagi muzokara qariyb 90 daqiqa davom etgan. Manbalar suhbatni «juda samarali» deb baholagan. Asosiy masala HAMASning qurolsizlanish bo‘yicha o‘z zimmasiga olgan majburiyatlarini amalda bajarishiga qaratilgan.
Nashr suhbatdoshining aytishicha, HAMAS rahbarlari Kushnerdan Donald Trampga harakat avval erishilgan kelishuvlarga sodiq qolishini yetkazishni so‘ragan.
AQSh tomoni bu pozitsiyani olqishlagan, biroq Vashingtonga faqat bayonotlar emas, balki amaliy harakatlar kerakligini ta’kidlagan.
«Biz aniq sa’y-harakatlarni ko‘rishni istaymiz, faqat so‘zlarni emas», degan manba muzokaralardagi AQSh pozitsiyasini izohlar ekan.
Manbaga ko‘ra, Kushner uchun HAMAS rahbarlarining bu majburiyatlarni shaxsan o‘z zimmasiga olishi muhim bo‘lgan. U HAMAS vakillariga, agar ular Isroil tomonidan ham kelishuvda ko‘zda tutilgan choralar amalga oshirilishini istasa, qurolsizlanish yo‘lida konkret qadamlar tashlashi kerakligini bildirgan.
Uchrashuvda kimlar qatnashdi?
Axios ma’lumotiga ko‘ra, muzokaralarda «Tinchlik kengashi» bosh direktori Nikolay Mladenov, Buyuk Britaniyaning sobiq bosh vaziri va kengash a’zosi Toni Bler, shuningdek, kengashning katta maslahatchilari Are Laytstoun va Liran Tankman ishtirok etgan.
HAMAS tomonidan harakat siyosiy byurosi rahbari Xalil al-Hayya qatnashgan. Uchrashuvda Misr Umumiy razvedka boshqarmasi rahbari Hasan Rashad, Qatar diplomati Ali al-Tavadi va ismi oshkor etilmagan yuqori martabali turkiyalik amaldor ham bo‘lgan.
Muzokaralarda qurolsizlanish tushunchasi faqat qurollarni topshirish bilan cheklanmasligi qayd etilgan. Axios manbasiga ko‘ra, HAMASdan G‘azo sektoridagi boshqaruv vakolatlarini Falastin texnokratik hukumatiga topshirish va kelajakda sektor boshqaruvida hech qanday rol o‘ynamasligini kafolatlash ham kutilmoqda.
Kushner Isroilga boradi
17-avgust kuni Jared Kushnerning Isroilga tashrif buyurishi va mamlakat bosh vaziri Binyamin Netanyahu bilan uchrashishi kutilmoqda. Axios yozishicha, muzokaralarda HAMASdan talab qilinayotgan choralarga javoban Isroil tomoni amalga oshirishi mumkin bo‘lgan «tegishli qadamlar» muhokama qilinadi.
Biroq 9-avgust kuni Netanyahu Tramp tashabbusi bilan tuzilgan «Tinchlik kengashi»ning G‘azo sektori bo‘yicha rejasini Isroil qabul qilmasligini ma’lum qilgan edi.
Netanyahu Isroil armiyasi HAMAS to‘liq qurolsizlanmaguncha o‘z qo‘shinlarini olib chiqmasligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, qurolsizlanish og‘ir qurollardan tortib boshqa turdagi barcha qurollarni qamrab olishi va bu jarayon rasmiyatchilik uchun emas, amalda bajarilishi kerak.
Bu bayonotlar 27 oktyabrga belgilangan parlament saylovlari oldidan kechayotgan siyosiy kurash fonida ham yangramoqda.
Musulmon davlatlari Isroil pozitsiyasini tanqid qildi
16-avgust kuni Saudiya Arabistoni, Misr, Iordaniya, Pokiston, Indoneziya, Qatar, Turkiya va Birlashgan Arab Amirliklari tashqi ishlar vazirlari qo‘shma bayonot e’lon qildi.
Unda Isroilning G‘azoda tinchlik o‘rnatish bo‘yicha taklif etilgan ramkaviy rejani, shuningdek, Falastin davlatini tashkil etish g‘oyasini rad etishi tanqid qilingan.
Bayonotni imzolagan davlatlar Isroil pozitsiyasi G‘azo sektorida adolatli va barqaror tinchlikka erishishga qaratilgan qo‘shma sa’y-harakatlarga to‘sqinlik qilayotganini bildirgan.
G‘azodagi urush qanday boshlangan?
Yaqin Sharqdagi mojaroning hozirgi bosqichi 2023-yil 7 oktyabrda HAMASning Isroilga hujumi ortidan boshlangan. Hujum vaqtida jangchilar Isroil hududiga kirib borib, raketa zarbalari bergan. Isroil ma’lumotlariga ko‘ra, qariyb 1200 kishi halok bo‘lgan, taxminan 250 kishi garovga olinib, G‘azo sektoriga olib ketilgan.
Keyinchalik garovdagilarning bir qismi kelishuvlar doirasida ozod qilindi yoki almashtirildi, ayrimlari esa halok bo‘ldi.
Isroil bunga javoban HAMASga qarshi urush e’lon qildi va G‘azo sektorida keng ko‘lamli harbiy operatsiya boshladi.
HAMAS nazoratidagi G‘azo sog‘liqni saqlash idorasi ma’lumotlariga ko‘ra, urush davomida 73 mingdan ortiq falastinlik halok bo‘lgan va 174 mingdan ziyod kishi jarohatlangan. Manbada ushbu statistikada halok bo‘lgan jangarilar soni alohida ko‘rsatilmagani hamda hisob-kitob metodologiyasiga oid savollar mavjudligi qayd etilgan.
