Özbekiston 121 mamlakatni öz içiga olgan Safety Perceptions Index 2023 (Xavfsizlikni idrok qiliş indeksi) reytingida birinçi örinda qayd etildi.
Reytingga (.pdf) köra, Özbekistonda fuqarolar hayoti va harakatiga xavf darajasi minimal. Eng xavfsiz davlatlar beşligiga Birlaşgan Arab Amirliklari, Saudiya Arabistoni, Norvegiya va Estoniya ham kirdi.
Markaziy Osiyo davlatlaridan Qozoğiston 14-, Tojikiston 17-, Qirğiziston 26-örinda qayd etildi. Reytingning eng quyi örinlarini Gvineya, Siyerra-Leone va Mali egallagan.
Xavfsizlikni idrok qiliş indeksi (Safety Perceptions Index) odamlar tomonidan xavfsizlikni sub’yektiv tuyğusini miqdoriy baholaşdir. Bu odamlar ma’lum bir joyda yoki vaziyatda özini qançalik xavfsiz his qilişini aks ettiradi.
Uşbu indeks hayotning turli sohalarida qöllanilişi mumkin, masalan:
- Şaxsiy xavfsizlik: jinoyat, zöravonlik va boşqa tahdidlardan himoyalangan his qiliş.
- Jamiyat xavfsizligi: mamlakat yoki mintaqadagi umumiy xavfsizlik darajasini baholaş.
- Işda xavfsizlik: baxtsiz hodisalar va kasbiy xavflardan himoyalangan his qiliş.
- Kiberxavfsizlik: şaxsiy ma’lumotlar va axborot tizimlari xavfsizligiga işonç darajasi.
Indeks qanday hisoblanadi? Xavfsizlikni idrok qiliş indeksi odatda quyidagilarni öz içiga oladi:
- Aholi sörovi: Sörovlar orqali sub’yektiv xavfsizlik hissi haqida ma’lumot töplaş.
- Statistik ma’lumotlarni tahlil qiliş: jinoyatlar, baxtsiz hodisalar va boşqa hodisalar böyiça rasmiy statistik ma’lumotlardan foydalaniş.
- Ekspert baholaşlari: xavfsizlik darajasini tegişli sohalardagi mutaxassislar tomonidan baholaş.
Sörovlar natijalari va statistik ma’lumotlar turli statistik usullar yordamida qayta işlanadi, bu xavfsizlikni idrok etiş darajasini miqdoriy baholaş imkonini beradi.
Esda tutiş muhim, xavfsizlikni idrok qiliş indeksi odamlarning sub’yektiv his-tuyğularini aks ettiradi, bu xavfsizlikning obektiv çoralariga töğri kelmasligi mumkin.
