«Agar qolsangiz, sizni ölim kutadi». «Milton» tufayli Floridadan millionlab odamlar evakuatsiya qilinmoqda

AQŞ Milliy okean va atmosfera tadqiqotlari agentligi (NOAA) dovuldan keyin yuzaga kelişi muqarra bölgan ştorm Saffir-Simpson şkalasi böyiça eng yuqori beşinçi toifani qayd etişi hozirdan aniq ekanini ma’lum qilgan.

Bunday kategoriya şamol tezligi kamida soatiga 252 kilometrni taşkil etganida beriladi.

AQŞ prezidenti Jo Bayden mamlakatda yuzaga kelgan favqulodda vaziyat tufayli Germaniya va Angolaga rejalaştirilgan safarlarini bekor qilgan. OAVga köra, bu tufayli Rossiya bosqinini qaytariş uçun Ukrainaga qurol yetkazib beriş masalasiga bağişlangan «Ramştayn» formatidagi uçraşuv ham keyinga qoldiriladi.

Oq uy barça federal xizmatlar, jumladan uy-joy qurilişi xizmati jabrlanuvçilarga zarur yordamlarni körsatişga tayyorligini ma’lum qilgan.

Ikki haftaça oldin ham Florida boşqa bir «Helen» töfoniga yöliqqandi, bu sönggi 19 yil içida AQŞda röy bergan eng ajalvor tabiiy ofat bölib turibdi. Qurbonlarning aniq soni ma’lum emas, ammo rasmiylarga köra, bu miqdor 225 kişidan oşadi — 2005 yil avgustida röy bergan va tarixdagi eng köp qurbonga sabab bölgan deb hisoblanadigan «Katrina» töfoni esa 2 mingga yaqin kişini hayotdan olib ketgandi.

Floridaliklarning köpçiligi allaqaçon «Helen» tufayli turar joylarini yöqotgan. Uylari omon qolganlar esa «Milton»dan omon çiqişiga işonmaydi.

Köpçilik uylarini tark etişda oyna va derazalarni tambalab, devorlar atrofini qum töldirilgan qoplar bilan öramoqda, ammo sinoptiklar fikriça, bu çoralar köproq xotirjamlik uçun qilinmoqda va amalda bu tabiiy ofatdan qutqara olmaydi.

Tabiiy ofatdan qoçiş

38 yoşli musiqaçi Jon ÖLiri Reuters agentligi bilan suhbatda öz pianinosini uyda qoldiriş oğir bölgani, ammo hozir barça öz jonini saqlab qoliş rejimida ekanini aytgan.

Parom operatori, 58 yoşli Ken Vud «Helen» töfoni vaqtida öz uyida qolgan va tabiiy ofatdan tirik çiqqandi, ammo bu safar u 16 yoşli muşugi bilan birgalikda qoçişga qaror qilgan. Uning aytişiça, bu uning hayotidagi eng qörqinçli pallalardan biri bölgan: «Biz bu xatoni boşqa takrorlamaymiz».

38 yoşli Mark Feynman allaqaçon xavfsiz hududga köçib ötgan. U jurnalistlar bilan suhbatda 13 soat davomida öz oilasini Alabama çegarasigaça olib borganini aytib bergan.

Uning sözlariga köra, yölda ular avtomobillarga yonilği quyiş şoxobçalarida yuzaga kelgan ulkan navbatlarga guvoh bölişgan. Markning aytişiça, benzin taqçillaşgan va u öz maşinasi gibrid dvigatel bilan jihozlanganidan mamnun ekanini bildirgan.

Florida gubernatori Ron Desantis yonilği quyiş şoxobçalariga benzin yetkazib beriş hukumatning birinçi galdagi vazifasi bölişini ma’lum qilgan. Şuningdek, şoşilinç tarzda elektromobillar uçun vaqtinçalik quvvatlaş stansiyalari örnatilmoqda.

AQŞ tarixidagi eng vayronkor töfonlar

AQŞ Milliy okean va atmosfera tadqiqotlari agentligi (NOAA) dovullar ma’lumotlari bazasiga köra, 1924 yildan keyingi davrda Atlantika okeanida kamida 40 ta dovul beşinçi toifaga çiqqan.

Quyida sohil aholisi uçun eng halokatli oqibatlarga olib kelgan dovullar keltirilgan:

• 1969 yilda Missisipiga yopirilgan «Kamilla» dovuli özi bilan 7,5 metr balandlikdagi tölqin olib keladi (olimlar buni «pikdagi tölqin» deb ataşadi) va sohildagi deyarli barça qurilmalarni yuvib ketadi. Dovul qurbonlari soni 259 kişi bölgan, şuning aksari Virjiniya ştatida yaşovçilar edi, yetkazilgan moddiy zarar miqdori 1,4 mlrd dollar atrofida bölgan.
• 1992 yilda Florida janubiga «Endryu» töfoni yopiriladi va uning markazida şamol tezligi soniyasiga 70 metrdan oşadi. Bu tabiiy ofat oqibatida 26 kişi halok bölgan, ammo yana önlab ölimlar bilvosita töfon bilan boğliq edi. Tabiiy ofat yetkazgan zarar miqdori 30 mlrd dollarni taşkil etadi, bu öşa vaqtda «Endryu»ni AQŞ tarixidagi eng qimmatga tuşgan tabiiy ofatga aylantirgan.
• 2018 yilda Floridaga «Maykl» töfoni kirib kelgan, bu öşanda ştat tarixidagi eng kuçli töfon deb atalgandi. Tabiiy ofat qurbonlari kamida 74 kişi bölgan (şunan 59 nafari AQŞ va yana 15 nafari — Markaziy Amerikada), yetkazilgan moddiy zarar miqdori 25 mlrd dollardan oşgan.
• Yaqinlaşib kelayotgan «Milton»dan ikki haftaça oldin AQŞ sohillariga ölimvor «Helen» töfoni ham yopirilgandi. Uning oqibatida halok bölganlar soni 200 kişini taşkil etdi, qurbonlar soni böyiça u faqat 2005 yilda Luizianada qariyb 2 ming kişini hayotdan olib ketgan «Katrina»dan ortda qoladi.