SSSR tarixidagi eng yirik öğrilik: qatl etilgan amakivaççalar
|00:39 / 22.11.202452 6099 min
1977 yilda Yerevandagi bankdan 1,5 million rubl yöqoladi. Militsiya öğrilarni topiş uçun ittifoq böylab oyoqqa turadi. Oxir-oqibat ular topiladi. Lekin pullarni qaytarib olişning iloji bölmaydi.
1977 yil 8 avgust kuni Moskvada SSSR Içki işlar vazirligida şoşilinç yiğiliş ötkaziladi. Yiğilişda davlat bankining Yerevandagi bölimidan bir yarim million rubl öğirlangani masalasi muhokama qilinadi.
Vazir bu jinoyatni sodir etganlar zudlik bilan uşlanişi lozimligini aytib, tezkor xodimlar, kriminalistlar va jinoyat qidiruv bölimi xodimlari zudlik bilan Armanistonga yetib borişini buyuradi.
Öşa kunning özida Içki işlar vazirligi xodimlari Yerevandagi jinoyatni oçiş uçun Armanistonga jönaşadi. Köp ötmay jinoyatçilar topiladi.
Öğrilik
1977 yil 8 avgust, duşanba kuni davlat bankining Yerevandagi bölimi xodimlari bank binosiga kelib noodatiy holat guvohi bölişadi.
Ular binoning birinçi qavatida joylaşgan pullar saqlanayotgan bölimini oçişganda oyoq ostida bolalar soyabonini va odam siğadigan teşikni körişadi.
Darhol ğaznadagi pullar tekşirib köriladi. Şunda bir yarim million rubl joyida yöqligi ma’lum böladi. Bu summa öşa paytda taqriban 2 mln dollarga teng edi.
Darhol hodisa joyiga militsiya çaqiriladi. Militsiya öz navbatida jinoyat haqida Moskvaga, Içki işlar vazirligiga xabar yuboradi. Axir, yöqolgan summa kam emasdi.
Moskvada hodisani içki işlar vaziri öz nazoratiga oladi va jinoyatni oçiş uçun Yerevanga tajribali mutaxassislar yuboriladi.
Dastlabki suriştiruvda bank binosidagi deraza va eşiklarga panjara örnatilmagani, sal avval u yerda ta’mirlaş işlari ötkazilgani uçun signalizatsiya ham öçirib qöyilgani oydinlaşadi.
Yerevandagi bank binosi 1970-yillar
Demak, jinoyatçilar signalizatsiya öçirib qöyilganini bilişgan. Biroq, ularga bu haqda kim xabar bergan. Balki bank xodimlari orasida jinoyatçilarning şerigi ham bölişi mumkin.
Biroq suriştiruvlar davomida jinoyatçilar binoga deraza orqali kirgani aniqlanadi. Jinoyat sodir bölgan joydan lom va mineral suvdan böşagan idiş topiladi.
Tekşirib körilganda ularda barmoq izlari qolmagani aniqlanadi. Aftidan, jinoyatçilar ularni qölqop yordamida uşlagan yoki artib, tozalab qöygan.
Mavzuga oid
Yerevandagi bankdan bir yarim million öğirlangani tez orada şaharga ovoza böladi. Şundan söng aksariyat öğrilar militsiyaga kelib jinoyatga aloqalari yöqligini aytişadi.
Militsiya öğrilarning har birini sinçiklab tekşiradi, biroq ularning jinoyatga aloqadorligi haqida dalil topa olmaydi.
Öğrilar bank ğaznasiga kirganda u yerda katta-kiçik turli kupyuralar bölgan. Jinoyatçilar faqat 100 rubllik yangi kupyuralarni olişgan.
Buni ular pullarni kötarib ketiş oson bölişi uçun qilişganmi yoki yangi kupyuralarning tovlanişiga uçişganmi, noma’lum. Lekin jinoyatçilar yangi kupyuralarni olib xatoga yöl qöyişgandi. Çunki yangi pullarning seriya raqamlari bank xodimlariga ma’lum edi.
Militsiya jinoyatçilar öğirlangan pullarni baribir işlatadi, degan xulosaga keladi. Şu sababli mamlakatning barça hududlaridagi militsiya bölimlariga, savdo dökonlariga öğirlangan pullarning seriya raqamlari ma’lum qilinadi.
Pullar izidan
1977 yil yozda Moskvadagi restoranlardan biri bankka qidiruvda bölgan kupyuralardan bir neçtasini topşiradi. Militsiya xodimlari darhol restoranga yetib boradi.
Barça ofitsiantlar söroq qilinadi. Şunda ulardan biri pullarni qoraçadan kelgan ikki yigit berganini, ular kavkazlik yoki örta osiyoliklarga öxşab ketişini aytadi.
Köp ötmay militsiyaga Toşkentdan xabar tuşadi. Bu safar öğirlangan pullarga yutuqli davlat qimmatbaho qoğozi (zayom) sotib olingandi.
Foto: blognews.am
Avvaliga militsiyadagilar hayron qolişadi. Öğrilarga qimmatbaho qoğozlar nega kerak böldi ekan? Qölida juda köp miqdorda pullar bölgan odamlar qimmatbaho qoğozning yutuğiga qarab qolmagandir?!
Militsiyaning taxminiga köra, jinoyatçilar özlarini qidirişayotganini yaxşi bilişgan va nima qilib bölsa-da öğirlangan pullarning izini yöqotişga urinişgan.
Şundan söng mamlakatdagi barça banklarga köp miqdorda zayom sotmaslik buyuriladi. Mabodo kimdir katta pulga zayom olmoqçi bölsa bu haqda darhol militsiyaga xabar beriş talabi qöyiladi.
1977 yil iyun oyida Moskvadagi bank bölimlardan biriga örta yoşlardagi bir yigit keladi va uç ming rublga zayom sotib olmoqçi ekanini aytadi.
Kassir qiz undan pullarni olib sanaydi va söng zayom olib çiqiş uçun içkariga kirib ketadi. Qiz keçikavergani yigitni şubhaga soladi. U kassir qiz militsiyaga xabar beryapti, deb öylaydi va pullarni taşlab qoçib ketadi.
Bankdagilar holat böyiça militsiyaga xabar berişadi. Tekşirib körilganda 100 rubllik kupyuralar Yerevandan öğirlangan pullar bölib çiqadi.
Guvohlar söroq qilinganda ulardan biri yigit bankdan qoçib çiqib taksiga ötirib ketganini, faqat yölovçi sifatida emas, haydovçi örniga ötirganini aytadi.
Şundan söng Moskvadagi taksoparklar tekşirilib, bankka taksi minib borgan yigit topiladi. U Vladimir Kuznetsov degan yigit bölib çiqadi. Bankdagi kassir qiz uni körgan zahoti taniydi.
Foto: so-l.ru
Taksiçini militsiya bölimiga olib borib söroq qilişganda u ikki arman millatiga mansub yigitlarga xizmat qilişini va ular buning evaziga yaxşigina haq tölaşlarini aytadi.
Yigitlarning ism-şarifi söralganda u aka-uka Nikolay va Feliks Kalaçyanni tilga oladi. Söroq davomida taksiçi «agar men yordam bermaganimda amakivaççalar heç narsa qila olişmasdi», deb maqtanib ham qöyadi.
Militsiya amakivaççalarga qidiruv e’lon qiladi va ular Toşkentda qölga olinadi. Ularning yana bir şerigi Zaver Bagdasaryanni esa Yerevanda uşlaşadi.
Dastlabki tergovda Zaver Bagdasaryan komsomol faoli ekani va u bank sohasida işlaşi oydinlaşadi. Amakivaççalarga Yerevandagi bankda pullarning qayerda saqlanişi va ta’mirlaş işlari tufayli hammayoq oçiq ekanini ma’lum haq evaziga u aytgandi.
Amakivaççalar pullarni öğirlagandan söng Zaver Bagdasaryan ulardan öz uluşini oladi va Yerevanda qoladi. Nikolay va Feliks mamlakat böylab «gastrol»ga çiqib ketadi.
Taksiçi Vladimir Kuznetsov amakivaççalarga Moskvada duç keladi va mömay pul evaziga ularga xizmat qilişga hamda pullarni zayomga almaştirib berişga rozi böladi.
Dastlabki tergovda barça aybni Feliks öz gardaniga oladi. Bankni bir özi ömarganini va oğirligi 30 kilodan oşiq bölgan pullarni bir özi olib çiqib ketganini, amakivaççasiga keyin xabar berganini aytadi.
Tergovçilarni bir holat hayron qoldiradi. Ğaznaga kiriş uçun bank binosida ikkinçi qavatdan birinçi qavatga tuşiş uçun bor-yöği 34 santimetr joy teşilgan. Feliks undan qanday siğgan?
Foto: tvnet.lv
Tergov davomida Feliks yoşligida gimnastika bilan şuğullanganini va tanasi hamda suyaklarini çöziluvçan qila olişini aytadi.
Feliks bankdan pullarni olib çiqqandan söng ularni uyga olib ketiş uçun oddiy xöjalikda işlatiladigan zambilğaltakdan foydalanadi.
Yölda unga tunda patrullik qilib yurgan militsiya xodimi duç keladi. Militsionerning «yarim tunda nima olib ketyapsan?» degan savoliga yigit «çiqindilar» deb javob beradi. Şu tariqa Feliks xodimda şubha uyğotmasdan uning yonidan osongina ötib ketadi.
Tergovçining bank binosi tomiga qanday çiqding, degan savoliga u «qöşni binodan sakrab ötdim», deydi. Qöşni bino bilan bank binosi orasi 4 metr bölgan.
Militsiya xodimlari Feliksning gaplariga işonişmaydi va uni Yerevandagi bank binosiga olib borişadi. Söng bankka kiriş jarayonini takrorlab körsatişni söraşadi. Yigit tört metrga sakraydi va 34 santimetrli teşikdan ötadi.
Tergov bir yarim yildan oşiqroq davom etadi va 1979 yilda sud bölib ötadi. Bu işda eng ajablanarli holat şundaki, militsiya amakivaççalarni uşlaganda ularning yonidan ozroq pul çiqadi.
Foto: modern.az
Tergov davomida ming söraşmasin, qiynaşmasin, Feliks va Nikolay pullarning qolgani qayerda ekanini zinhor aytmaydi.
Amakivaççalar tergovçilarga 100 ming rublga zayom olganini, qolgan pullarni restoranlarda sarflab yuborganini aytadi. Qisqasi, Feliks va Nikolay 1,5 million rubldan oşiq pullarni qayerga yaşirganini aytmaydi.
Sud Nikolay va Feliks Kalaçyanlarni ölim jazosiga hukm qiladi. Zaver Bagdasaryan va taksi haydovçisi Nikolay turli muddatlarga qamaladi.
Kalaçyanlar sodir etgan öğrilik, SSSR tarixidagi eng yirik öğriliklardan biri hisoblanadi.