“Tahrir ash-Shom” Isroilni dushman davlat sifatida ko‘rmasligi, Suriya nazoratida bo‘lib kelgan Jo‘lan tepaliklaridagi bufer zonani so‘nggi kunlarda Isroil bosib olganiga guruh tomonidan e’tiroz bo‘lmagani – Asad rejimi ag‘darilishidan eng asosiy manfaatdorlardan biri Isroil ekanidan darak beradi. Bu haqda siyosiy tahlilchilar Farhod Karimov va Fazliddin Madiyev “Geosiyosat” dasturida so‘z yuritdi.
Suhbat avvalida Farhod Karimov Suriyadagi joriy holat bir necha yil davomida sodir bo‘layotgan voqealarning mantiqiy davomi ekanini qayd etdi.
“Bu voqealarni, shuningdek, Isroil va Eron o‘rtasidagi munosabatning bir ko‘rinishi sifatida izohlash ham mumkin. Bu vaziyatda arablar, Turkiya, Isroil (qisman G‘arb koalitsiyasi) va Qatarning manfaatlari uyg‘unlashdi. Suriya va Eronni kuchsizlantirish uchun birdaniga katta urush olib borish mintaqani qiyin vaziyatda qoldirgan bo‘lardi, shuning uchun bu ish ularni qismlarga ajratish orqali bajarildi. Birinchi navbatda Hamas, keyin “Hizbulloh” kuchsizlantirildi, shu vaqt ichida Islom qo‘riqchilar korpusining bir nechta generallari yo‘q qilindi”, – deydi u.
Karimovga ko‘ra, hozirda Eronga yangi va’dalar berilyapti: Eron u yerda o‘z kuchlarini yig‘ishtirib oladigan bo‘lsa va mintaqadagi vaziyatga aralashmaydigan bo‘lsa, iqtisodiyotini jahon savdosiga integratsiya qilish va sanksiyalarni yengillashtirish kabi va’dalar berilmoqda.
“Shaharlarning tez taslim bo‘lganiga asosiy sabab – Bashar Asad Arab bahoridan keyin o‘z va’dalarini bajarmagani, iqtisodiy inqiroz, xalqning turmush darajasi tushib ketgani, jinoyatchilik va siyosiy tazyiq kuchaygani bilan bog‘liq. Bularning hammasi Bashar Asadning boshqaruv qobiliyatini yo‘qotganidan darak berardi. Bu hududda Rossiya bazasi bor edi va bu muxolifatni tiyib turgan, lekin Rossiyaga Sharqiy Yevropa, Gruziya yoki Ukraina masalasida manfaatlar almashinuvi taklif qilinganga o‘xshaydi, chunki Rossiya Suriyada juda katta narsa yo‘qotdi”, – deydi Farhod Karimov.
Ushbu voqealar fonida IShID terrorchilik guruhi qayerda? Karimovning so‘zlariga ko‘ra, IShID yoki “Al-Qoida” kabi kuchlar Asad hokimiyatini ag‘darishga qaratilgan oxirgi ikki haftadagi janglarda ishtirok etmadi. Chunki ularning Isroilga bo‘lgan munosabati o‘zgarmaydi, deya izohlaydi tahlilchi.
“Tahrir ash-Shom” esa Isroilni dushman sifatida ko‘rmasligini, shuningdek, kelajakda u bilan hamkorlikda ish ko‘rishi mumkinligini ma’lum qildi. Hatto “Hizbulloh”ga qarshi harakatlari uchun Isroilga minnatdorchilik ham bildirdi. Ularning oldidagi eng katta vazifa Suriyani saqlab qolish edi, bunda Hamas va falastinliklar taqdiri ikkinchi darajali bo‘lib qoldi va G‘azoni Isroilga topshirish orqali ular Isroil qarshiligisiz Asad hokimiyatini ag‘dardi. Jo‘loniy aynan Suriyaning Jo‘lan tepaligida tug‘ilib o‘sgani uchun ham bu nomni o‘ziga taxallus sifatida olgan, shunday bo‘lsa ham bu tepalikni shunchaki Isroilga taqdim etdi”, – deb hisoblaydi Farhod Karimov.
