«Siti»dagi inqiroz. Nimalar bölmoqda va nima qiliş kerak?
|00:35 / 24.12.202419 62821 min
Pep Gvardiolani faoliyatidagi ilk inqirozga yetaklagan omillar haqida.
«Mançester Siti» inqirozda ekani, Pep Gvardiola hozirça heç narsa topa olmayotgani börttirilmagan. Jamoa hali ham jadvalning yuqori qismida ketayotgani aldab qöymasligi uçun ba’zi raqamlarni keltiriş mumkin:
«Mançester Siti» oxirgi 12 öyinda atigi bir marta ğalaba qozondi;
«Mançester Siti» oxirgi 12 öyinning 9 tasida mağlubiyatga uçradi. Undan avvalgi 106 öyinda jamoa kamroq yutqazgandi;
Oxirgi 12 öyinning 11 tasida «Mançester Siti» darvozasiga kamida ikki gol urildi.
«Mançester Siti» mana şu davr mobaynida turli ssenariylarga tuşib qoldi – yirik hisobda oldinda ham bordi, tezkor gol urdi, tezkor gol qöyib ham yubordi, safarda, öz maydonida, turli uslubdagi jamoalarga, turli saviyadagi hujumçilarga qarşi öynadi, ikkinçi raqamda harakat qildi, taşabbusga erişdi lekin baribir, bu sinovlarning barçasidan jamoa öta olmadi. Barçasi oqibatda muvaffaqiyatsiz yakunlandi. Mana şu omilning özi çindan ham jamoada katta inqiroz borligidan dalolat beradi.
Tabiiyki, gap sönggi yillardagi Yevropaning eng kuçli jamoalaridan biri haqida borar ekan, bu qadar tubga tuşişda faqat bir yoki ikkita sabab bölişi mumkin emas. Rodri kim bölişidan qat’i nazar, uning borligi balki qaysidir öyinlarda yordam berardi, ammo vaziyatga çuqurroq razm solganimizda, baribir bu muvaffaqiyatsiz davr muqarrar bölganini köriş mumkin.
Quyida har bir omil alohida körib çiqiladi, aynan qaysi jihatlarning ta’siri kattaroq ekanini esa öquvçiga havola.
Mavsumoldi tayyorgarlik köngildagidek bölmadi
«Mavsumoldi tayyorgarlik rasman endi tugadi. Terma jamoalar yiğinidan söng haqiqiy mavsum boşlanadi», – degandi Pep Gvardiola uçinçi turdan söng. U paytda jamoa ötgan uç öyinning barçasida işonçli ğalabaga erişgan, göyoki navbatdagi çempionlik uçun heç kim xalaqit bera olmaydigandek tuyulayotgandi.
Ammo biroz ortga qaytsak, Gvardiola yozgi yiğinlardan köngli tölmaganini seziş mumkin. Yevropa çempionatida «Mançester Siti»dan juda köp futbolçilar qatnaşdi va sönggi bosqiçlargaça yetib bordi. Şu tufayli aksariyat futbolçilar mavsum boşlanişiga yaqin qolganda tarkibga qöşildi, ba’zi futbolçilarga Pep belgilanganidan köproq ham ta’til berdi. Angliya Superkubogi finalini misol keltiriş mumkin, öşanda raqib jamoa bölmiş «MYu» deyarli butun tarkibini yiğib bölgan va asosiy futbolçilardan foydalangan bölsa, «Siti» asosan yoşlardan iborat tarkibni tuşirgandi.
Mavsumga tayyorgarlik davrida nafaqat «MYu», Angliyaning boşqa yetakçi jamoalari «Liverpul» yoki «Arsenal»dan ham ortda qolinişini çempionatdagi dastlabki öyinlar bilan qoplab ketiş mumkin edi, ammo baribir yozda tölaqonli şuğullanişning örni boşqa. Yangi uslublar, boğlamlarni şakllantiriş, yangi futbolçilarni tarkibga integratsiya qilişda çempionat öyinlari kerakli effektni bermaydi. Jamoa eski baza bilan ilk turlarni kötarinki ruhda ötkazib, hammasi joyidadek taassurot qoldirsa-da, jarohatlar boşlanganda, muammolar ham yuzaga çiqadi. Kerakli mavsumoldi yiğinlarisiz göyo bu ötgan mavsumning davomidek tuyula boşlaydi, ruhan çarçatadi.
Mavzuga oid
Rodri Ispaniya milliy jamoasidagi jarohati tufayli yozni va mavsumning ilk öyinlarini ötkazib yubordi. Mavsumda ilk 90 daqiqasini YeÇLda «Inter»ga qarşi ötkazgaç, APLda «Arsenal»ga qarşi keçgan keyingi öyinda jarohat olib, butun mavsumga safdan çiqdi. Yomon tarafi, aynan muvaffaqiyatsiz seriya boşlangan paytda Rodrining örnini sal bölsa-da bosişi mumkin bölgan Kovaçiç ham safdan çiqqan va orada bir oyni ötkazib yubordi. Kevin de Bryuyne hali ham oldingi formasiga qaytgani yöq. Ötgan mavsumdayoq özini körsata boşlagan Oskar Bob esa APLning mavsum boşlanmasidan, maşğulot çoğida oyoğini sindirib oldi va uzoq vaqt öynay olmaydigan bölgandi.
Himoya çiziğidagi muammolar yanada oğriqli. Navbati bilan Ake, Akanji, Stounz va Diaş kabi asosiy tarkib futbolçilari öynay olişmayapti va Pep doim vaziyatni yopiş uçun turli noodatiy yeçimlarga murojaat qilişga majbur bölmoqda.
Avvalgi mağlubiyatlardan biridan söng Gvardiola muvaffaqiyatsiz seriyaning asosiy sabablaridan biri – mavsumoldi tayyorgarlikni köngildagidek taşkil qilişning iloji bölmagani va jarohatlar ekanini ta’kidladi. Unga işonişdan boşqa çoramiz yöq.
Vaziyatni önglaş uçun qulay bölmagan taqvim
Keyingi turlarni «Mançester Siti» öz maydonida «Everton», «Lester» va «Vest Hem» kabi autsayder jamoalarga qarşi ötkazadi. Şu holida ham jamoa bemalol 9 oçko olişiga işoniş mumkin. Tabiiyki, bu ğalabalar inqiroz haqidagi mulohazalarni ortga çekintiradi, uyoğiga Pep biror narsa öylab topişi mumkin.
Obektiv qaraganda, 12 öyindan iborat davrda Pep Gvardiolada mana şunday tin oliş uçun imkoniyat bölmadi. Turli darajada bölsa-da, öziga yaraşa motivatsiyaga ega bölgan va nisbatan kuçli raqiblarga qarşi töp surişga töğri keldi. Raqiblarni körib çiqaylik. Ikki marta «Tottenhem» – bu jamoa şundoq ham «Mançester Siti» uçun noqulay ekanini yaxşi bilamiz. Murabbiyi bilan xayrlaşayotgan «Sporting», Amorim bilan yangi davrga qadam qöyayotgan va natija uçun yuqori motivatsiyaga ega bölgan «MYu», ayni paytda Yevropaning eng kuçli jamoalaridan biri «Liverpul», şuningdek, «Yuventus». «Brayton» va «Bornmut» öz maydonida qanday raqobat körsatişi ma’lum. Qarang, 12 raqibning deyarli barça yo top-klub yoki ayni paytda yuqori formada bölgan va APL turnir jadvalining birinçi yarmida ketayotgan jamoalar. Şuningdek, «Siti» ğalaba qozona olmagan 11 öyinning 8 tasi safarda bölganini ham e’tiborga oliş kerak.
Töğri, masalan, «Liverpul» bunday ham qiyinroq raqiblar bilan deyarli mağlubiyatsiz ötdi. «Mançester Siti»ning özi uçun ham bu raqiblar qiyinçilik tuğdirmasligi kerak. Ammo yuqorida aytganimdek, bunday inqirozlar paytida bosimni kamaytiriş, futbolçilar hayajon va xavotirdan çiqib, heç bölmasa, odatiy holatga tuşib olişlari uçun ham bir neça muvaffaqiyatli öyin yoki qoniqarli natija kerak böladi. Işonamanki, agar Pep mana şu oraliqda kuçsizroq raqiblar bilan bir neça özi uçun qulay öyinlarga ega bölganida, yeçim topiş yanayam osonroq bölardi.
Yana, masalaning ruhiy tomonini ham unutmaslik kerak. Qatorasiga beş öyinda mağlubiyatga uçragan jamoa oltinçi öyinda öz darajasini körsata olmaydi. Muvaffaqiyatsiz boşlangan ssenariylar uçun tayyor bölmaydi, öziga bölgan işonçi juda pasayib ketadi. Murabbiy raqibga mos rejani topib, işlab çiqişdan taşqari, bunga futbolçilarni ham işontirişi, eng muhimi, mabodo reja işlamaganda, öyin kutilganidek boşlanmaganda ham kuraşa olişni tuşuntirişi kerak. «Feyyenord» yoki «MYu»ga qarşi öyinlarni eslang, ötkazib yuborilgan gol tajribali futbolçilarni ham örinsiz hayajonga solib qöydi. Göyoki, hamma körsatmalar esdan çiqib, jamoa Bernardu Silva aytganidek, «ön beş yoşli bolalardek» öynaşni boşladi.
Yoki Holandning muvaffaqiyatsiz seriyasini olaylik. Şu paytgaça közini yumib golga aylantirib yurgan vaziyatlarini ham muvaffaqiyatli yakunlay olmayapti. Bu ham avvalgi muvaffaqiyatsiz öyinlarning, golga aylanmagan vaziyatlarning ta’siri bölsa kerak.
Asosiy tarkibning yoşi ötib qolayotgani
Aslini olganda, yuqorida sanalgan jarohatlar har qanday jamoada bor. «Real» butun mavsum himoyaçilarsiz öynaşga örganib qoldi, «Çelsi»da bu odatiy kun tarziga aylangan, Erik ten Hag ötgan yili ne hollarga tuşganini yaxşi eslaymiz. Nega «Mançester Siti»da bu jarayon yanada oğriqli keçmoqda?
Uoker, Stounz, Ake, Akanji, de Bryuyne, Kovaçiç, Gundöğan, Griliş, Silva – barçasi «Mançester Siti»ning asosiy tarkib futbolçilari va bularning barçasi 29+ yoşda. Statistikaga köra, «Mançester Siti»da 29 yoşdan kattaroq futbolçilarning jamoa öynagan umumiy vaqtidagi uluşi 50 foizdan yuqori bölib, Yevropada eng baland körsatkiç ekan. Aslida bu yoş futbolda u qadar katta hisoblanmaydi, biz öttizdan keyin ham yuqori darajani körsatgan juda köp yulduzlarni bilamiz, gap bunda emas. Ha, 29 yoş hali heç narsa emas, ammo bir futbolçi emas, tarkibning deyarli butun qismi mana şu oraliqda bölsa, yaxşigina muammo keltirib çiqaradi. Bu futbolçilar bilan «Mançester Siti» hali ham Yevropada eng yaxşi futbolini körsatişi, ötgan mavsumdagi kabi çempion bölişi mumkin, ammo inqirozga tuşib qolinganda, muammolarni yeçişga kelganda suyaniş qiyinroq böladi.
Misol uçun, «Mançester Siti» tarkibi yuqori nuqtaga çiqqan davrlarni eslang. Taxminan 3-4 yillar oldin. Har bir futbolçi eng mukammal yoş toifasida va yaxşi sport formasida bölganda «Siti» pressingning intensivligi va kontrpressing böyiça eng yaxşi jamoa edi. Qanotlarda Kanselu va Zinçenko kabi köproq töp nazorati va oldingi çiziqdagi öyinga ahamiyat beradigan futbolçilar töp surar, ularning yuqori pozitsiyasi himoya uçun muammo tuğdirmasdi. Çunki töp yöqotilişi hamono kontrpressing işga tuşar va «Siti» tezda töpni qaytarib olardi.
Sönggi yillarda yönaliş biroz özgardi. Çunki de Bryuyne, Gundöğan yoki Silva kabi futbolçilar avvalgidek hajmdagi mehnat qila olişmasdi. Gvardiola yeçim sifatida endi himoyada tört nafar markaziy himoyaçilardan foydalana boşladi. Ha, jamoa köpçilik bölib yuqorida qolib ketişi, ba’zida yetarli darajada pressing qilmasligi mumkin, ammo ortda yakkakuraşlarga kuçli bölgan, intizomli himoyaçilar bor. Rodri boşçiligidagi bu törtlikdan ötiş juda qiyin. Endi «Mançester Siti» avvalgidek töpni qaytarib olişga darhol urinmasa-da, himoyada özini ança xavfsiz seza boşladi. Holand tarkibga qöşilişi bu davr uçun ayni muddao böldi – tezkor qarşi hujumlarda ham raqibni jazolaş imkoni bor edi.
Yangi mavsumda barçasi muammo ölaroq namoyon bölgani, birinçidan, Rodri va ba’zi markaziy himoyaçilarning jarohati tufayli avvalgidek kuçli himoyalana olişmayotgan bölsa, ikkinçidan, yuqori çiziqdan intensiv harakatlarni kutiş yanada qiyin. Gvardiola har qança harakat qilmasin, Gundöğan, Silva va de Bryuynelarni bir vaqtda tarkibga joylab, yana ulardan katta hajmdagi yuguriş işlarini kuta olmaydi.
Şu örinda Gvardiolaning şu paytgaça ustun bölgan jihati yöqolib qolgandek. Biz öz vaqtida uning öz futboli evaziga bir qator kuçli futbolçilardan voz keçganini yaxşi bilamiz. Aguero böladimi, Fernandino, Mahrez, Ture yoki Kompani, Gvardiola bu futbolçilarning davri ötayotganini oldindan sezib, almaştirişlar oğriqsiz keçişini ta’minlay olgan. Ha, bunday qarorlar murabbiy uçun oson emas, muxlislarga ham doim yoqavermaydi, lekin Gvardiolani doim eng yuqori darajada uşlab turgan xususiyatlardan biri ham şu. Negadir mana şu sezgi Pepga bu safar pand berayotgandek. Koul Palmer, Alvares, Braim Dias, Rodjyers kabi futbolçilar ayni paytda boşqa jamoalarda porlayotgan bölişsa, örinli savol tuğiladi – de Bryuyne yoki Silva kabi futbolçilarning davri ötayotgani hisobga olinmaganmidi? Ha, birdaniga qanaqadir almaşuvlar jamoa öyiniga putur yetkazişi, natijalar ortga ketişi mumkin, lekin uzoq muddat bir jamoani boşqarişning ajralmas qismlaridan biri ham mana şunday öz vaqtida qilingan qat’iy qarorlar ekanini Pep hammadan yaxşi bilsa kerak.
115 qoida buzilişi borasidagi ayblov va mahkamaning muallaq qolayotgani
«Mançester Siti»ning katta transferlar qilmayotganiga ayni paytda davom etayotgan sud işining ta’siri biz öylaganimizdan kattaroq bölişi mumkin. Klub moliyaviy qinğirliklar bilan boğliq 115 ayblov bilan ayblanmoqda va ma’lumotlarga qaraganda qoida buzilişlar soni 130 taga yetgan. Bu işning yakuni qanday bölişi ma’lum emas. Hatto «Mançester Siti» quyi ligalarga tuşirib yuborişdan tortib, ba’zi çempionliklarni tortib olişgaça bölgan oğir jazo turlari ham ehtimollar içida mavjud. Albatta, iş ungaça bormasligi ehtimoli katta, ammo mana şu mavhumlik keyingi dadil harakatlar uçun öziga yaraşa tösiq böladi.
Tasavvur qiling, katta futbolçini taklif qilayotgan klub taklifini loyiha sifatida taqdim etadi. Tabiiyki, öşa davom etayotgan mahkama fonida futbolçi ham şartnomagan ba’zi punktlarni qöşmoqçi böladi. Aytaylik, mabodo «Mançester Siti» çempionşipga tuşib ketadigan bölsa, şartnoma muddati yakuniga yetişi yoki şunga öxşaş şartlar bölişi mumkin. Mavhum vaziyatda bunday kelişuvlarda klub özini qanday tutişi noma’lum. Kerakli kafolatni ham bera olmaydi va albatta, katta pul sarflaşni ham xohlamaydi.
Pepning ğoyalaridagi eskiriş
Şu örinda «Mançester Siti» transferlar olamida u qadar faol bölmayotgani ham örtaga çiqadi. Pep Gvardiola ön yillar oldin futbolda inqilob qildiki, uning uslubi Yevropada etalon sifatida tan olindi, barça murabbiylar unga ergaşa boşladi. Nafaqat Ispaniya, butunlay teskari hisoblangan Angliyada ham töp nazoratiga asoslangan uslubda töp sura boşlaşdi, öşa uslubda töp suradigan öziga xos mini «Mançester Siti»lar, kiçik jamoalar uçun mini Gvardiolalar paydo böldi. Bu albatta, öşa uslub yölboşçisi uçun qulayliklar beradi, ayniqsa transferlar olamida. Gvardiola nafaqat «Mançester Siti»ning yoşlar jamoasidan, balki butun Yevropadan öziga mos uslubda töp suradigan, aqlli harakatlanadigan futbolçilarni tanlab olişi mumkin.
Sezgan bölsangiz, sönggi yillarda aynan Gvardiolaga mos bölgan futbolçilar ham kamayib ketgandek. Gvardiola futbolçining töpsiz va töp bilan aqlli harakatlanişiga, universalligiga va bir vaqtda turli pozitsiya almaşinuvlarga tez va töğri baho bera oliş qobiliyatiga köproq e’tibor qaratadi. Futbolda bu eng muhim faktorga aylanib, şunday futbolçilar qadrlana boşlangandi. Ammo oxirgi paytlarda yana eski futbol qaytayotgandek. Köproq yuguradigan, jismoniy kuçli bölgan va universal emas, ma’lum bir pozitsiyada mukammal darajada foyda keltiradigan futbolçilarga e’tibor kuçaymoqda. Avvalgidek «töqqizlik» hujumçilar, sof vingerlar paydo böla boşlagani, ular talaş bölayotgani ham bejiz emas. Tabiiyki, bunday bozorda Gvardiola öz futbolçisini topişi juda qiyinlaşib ketadi. Albatta, yetarli vaqt bilan murabbiy yangi yulduzlarni kaşf etişi, avvalgidek yangi pozitsiyalar topib berişi mumkin, lekin «Mançester Siti» sovrinlar yutuvçi maşinaga aylangaç, Gvardiola ham özgardi, u ham endi osonroq, qisqaroq yöldan borişni afzal bildi. Bu esa uzoq masofada qiyinçiliklarni keltirib çiqarmoqda – endi Gvardiola boşqalardan farqli emas, endi Gvardiola ham boşqa murabbiylar kabi inqirozga uçraşi, boşqa murabbiylar kabi yeçim topa olmasligi, boşqa murabbiylar kabi iste’foga ham çiqişi mumkin hatto.
Bunday fikrlar faqat oxirgi ön ikki öyin natijasidan paydo bölmadi, albatta. Tan oliş kerak, ançadan beri Gvardiola futboli etalon emas. Hozirda yana qarşi hujumda yaxşi harakat qiladigan, töpni raqib maydonida nazorat qiliş örniga, himoya çiziğida töpni uşlab, raqibni öz tomoniga çaqirib, keyin hududlar orqali vaziyatlar yaratadigan jamoalar köpaymoqda. Hozirça bunday uslublar «Bolonya», «Bayyer», «Ştutgart» kabi kiçikroq ölçamda köringan bölsa, endi «Liverpul» va «Çelsi»da ham seziş mumkin. Hammasini qöying, hatto Gvardiolaning şogirdi Arteta ham butunlay boşqa yöldan ketayotganini köriş qiyin emas.
Etalon futbolning muhim jihati, bu futbol ostida futbolçilar ösib, yuqori darajaga çiqişni boşlaydi. Pep öz vaqtida qançalab oddiy yoki yoş futbolçilarni birinçi raqamli yulduzga aylantirganini körganmiz, jumladan «Siti»ning bugungi tarkibida ham bunday köp. Ammo sönggi yillarda qaysi futbolçi öz darajasidan ösmoqda, ayta olamizmi? Bugungi Doku bir yil oldingidan ham ğariblaşib qolgandek, Jyek Grilişni aytmasa ham böladi, uning öz vaqtida qay darajadagi futbolçi bölganini unutganimiz yöq. Ha, Lyuis yoki Savinio kabi futbolçilar ma’lum şartlarda, ma’lum tizim ostida foydali öynayotganini körib turamiz, lekin ular eng yuqori darajadagi yulduzlarga aylanayotganini köryapmizmi? Hatto Yoşko Gvardiol ham Mançesterga dunyoning eng iste’dodli himoyaçisi sifatida kelmaganmidi?
Etalon futbolning yana bir xususiyati, aynan mana şu uslubda katta öyinlarda, katta raqiblarga qarşi yaqqol ğalabalarga erişiş, ya’ni öşa ustunlik barçaning köz öngida namoyon bölişi kerak. Xöş, oxirgi marta Gvardiola qaçon mana şunday ğalabaga erişdi? Oxirgi 12 öyinni qöying, çempionlikka erişilgan ötgan mavsumda ham «Mançester Siti» asosiy raqiblari bölgan «Arsenal» va «Liverpul»ni ham yenga olmadi. «Real»ga qarşi öyinlarda ham yaqqol ğoyaviy ustunlikni körmadik. Hatto kubok finalida muammoli «MYu» ham ğalaba qozona oldi. Aytmoqçimanki, öşa trebldan söng «Mançester Siti»da yangilaniş ğoyalari körib çiqilişi lozim edi. Ammo Gvardiola öşa jamoa bilan oxirigaça borişga qaror qildi va natijani körib turibmiz.
Bu Pep Gvardiola faoliyatidagi ilk inqiroz. Va bu özi uçun biroz begona bölgan şaroitda, unga ilgari amalga oşirmagan vazifalar yuklayotganini ta’kidlaş lozim. U Mançesterda özining töqqizinçi yilini ötkazmoqda. «Barselona»da tört, «Bavariya»da uç yil işlagan, ya’ni yuqori darajadagi vazifalar va bosim ostida tarkibni yangilaşga ehtiyoj sezmagan. Mançesterdagi bugungi jamoasi ilk çempionlik yilidagi tarkibdan farq qilsa-da, masalan, de Bryuyne, Uoker, Silva kabi futbolçilar öşanda ham, hozir ham muhim figura bölib qolmoqda. Pep hali Mançesterda ularsiz kuçli jamoa tuzib körgani yöq.
Albatta, «Mançester Siti» yana qaytişi, Gvardiola bu yerda kattaroq sovrinlarni yutişi mumkin, lekin u işlar yangi jamoa, yangi futbolçilar bilan böladi. Gvardiola balki murabbiy sifatida balandroq çöqqilarni zabt etişi mumkin, ammo bu ham yangi uslub, yangiça qaraşlar bilan böladi. Ungaça, mana şu futbolning barça mevalarini totib körgan «Mançester Siti» inqirozli davrni ham Pep bilan birga bosib ötişga majbur.
Bu yerda eng muhimi, vaziyatga çetdan baho bera oliş, qaysarlikni, hammaga hamma narsani isbotlaşga bölgan istak ketidan quvmaslik va masalaga sovuqqonlik bilan qarab, muammolarni birma-bir yeçiş, jiddiy va qat’iy qarorlardan qörqmaslik talab etiladi. Aks holda...
Agar uşbu inqirozga ta’sir qilgan barça sabablarni bir guldastaga qiyoslasak, bu guldasta «Mançester Siti»ning qabriga qöyilmasa böldi...
