Quyoş peçi, “sayyoralar paradi” va qimmatbaho sun’iy olmoslar – Venetsiyadagi özbek pavilionida nimalar namoyiş etilmoqda?

Har yili turli yönalişlarda Italiyaning Venetsiya şahrida dunyodagi eng maşhur va nufuzli xalqaro madaniy san’at tadbirlaridan biri – biyennale ötkazib kelinadi. 1895 yildan beri bölayotgan bu körgazma Giardini yoki Arsenale maydonlarida taşkil etiladi. Asosan zamonaviy san’at, me’morçilik (arxitektura), kino, teatr, musiqa va raqs kabi sohalarni qamrab oladi.

Bu yilgi XIX arxitektura biyennalesida Özbekiston 3-marotaba öz milliy pavilioni bilan iştirok etmoqda. Tanlangan mavzu ilm-fanga – Toşkentning Parkent tumanida joylaşgan Fizika-quyoş institutiga bağişlangan.

Madaniyat va san’atni rivojlantiriş jamğarmasi Grace studiyasi bilan hamkorlikda tayyorlagan pavilionda institutga tegişli turli jihozlar, elementlarni uçratiş, şu orqali butun boşli kompleksni kaşf qiliş mumkin. Jamğarma vakili Rayhona Rustamovaning aytişiça, bu körgazma 2021 yildan beri olib borilayotgan keng qamrovli tadqiqotlar natijasidir.

“Biz uçun aynan Quyoş institutini namoyiş etiş va umuman olganda Toşkent modernizmining bir obektini odamlarga taniştiriş juda muhim, çunki bu bizning merosimiz sanaladi. Bu bilan butun dunyoga merosimiz va madaniyatimiz qançalik boy ekanini körsatmoqçimiz, asosiysi — bor narsani saqlab qolişning qançalik muhimligini namoyiş etişdir”, – deydi u.

Geomajmua 1987 yilda taşkil topgan bölib, dunyodagi mavjud 2 ta geliokomplektdan biri hisoblanadi, ikkinçisi Fransiyada joylaşgan.

Körgazmada Markaziy Osiyoda yagona bölgan majmuaga tegişli turli jihozlar, tadqiqotlarda foydalanilgan uskunalar eksponat sifatida namoyiş etilmoqda.

“Masalan, “Sayyoralar paradi" deb nomlangan qandilni aytiş mumkin. Qandilning balandligi ön yetti metr, unda 2 ta şar va har bir şarda uç yuzdan ortiq şişa barglar bor. Eksponatimiz muallifi Irena Lipena hisoblanadi.

Şuningdek, bu yerda Quyoş institutidagi uskuna prototipi bölgan ulkan Quyoş peçi ham namoyiş etilmoqda. Lekin bu peç yanada zamonaviylaştirilgan va takomillaştirilgan şakli, körgazmadan söng u institutga qaytib olib boriladi va undan institutda foydalanişda davom etişadi.

Bundan taşqari, bizda asosiy nuqtalardan biri bu pavilion markaziga joylaştirilgan aylana stoldir. Stol ustida institutga tegişli turli aşyolar, elementlar, sun’iy brilliantlar qöyilgan. Bularning hammasi aynan geliokompleks haqida odamlarda kengroq tasavvur paydo bölişi uçun qilingan”, – deydi Rustamova.

Eslatib ötamiz, “Közlarni qamaştiruvçi yoğdu” deb nomlangan uşbu körgazma 23 noyabrgaça davom etadi.