Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lum qilishicha, oddiy infeksiyalarni davolash tobora qiyinlashmoqda, negaki ko‘plab bakteriyalar antibiotiklarning ta’siriga chidamli bo‘lib qolgan, ya’ni ularni o‘ldirish yoki to‘xtatish qiyinlashgan.
Yangi ma’lumotlarga ko‘ra, global miqyosda har olti infeksiyadan biri antibiotiklar ta’sir qilmayotgan bakteriyalar sababli yuzaga kelmoqda. Bu holat millionlab odamlar hayoti uchun xavfli: oddiy kasalliklarni davolashni qiyinlashtirib, sog‘liqni saqlash tizimlariga katta yuk bo‘lyapti.
Hisobotda qayd etilishicha, 2018 yildan 2023 yilgacha bakteriyalarning antibiotiklarga chidamliligi 40 foizdan ko‘proqqa oshgan, ya’ni har yili 5–15 foizgacha o‘sish kuzatilgan.
“Antimikrob qarshilik tibbiyotdagi yutuqlardan tezroq rivojlanmoqda va bu butun dunyoda oilalarining sog‘lig‘iga jiddiy xavf solmoqda. Antibiotiklardan to‘g‘ri foydalanishimiz, sifatli dori vositalari, aniq diagnostika va vaksinalarga barcha uchun teng imkon yaratishimiz kerak”, – deydi JSST rahbari Tedros Adhanom Gebreyyesus.
Tadqiqot 100 dan ortiq mamlakatdan to‘plangan 23 milliondan ziyod ma’lumotga asoslanadi. Unda aniqlanishicha, Janubi-Sharqiy Osiyo va Sharqiy O‘rta Yer dengizi mintaqalarida har uchta infeksiyadan biri, Afrikada esa har beshta infeksiyadan biri antibiotiklarga javob bermay qo‘ygan.
Bakteriyalar dori ta’siriga chidamli bo‘lib qolganda ilgari oson davolangan kasalliklar ham uzoq davom etadi, murakkablashadi yoki ularni butunlay davolab bo‘lmaydi. Oqibatda bemorlarning sog‘ayish muddati uzayadi, asoratlar ko‘payadi va o‘lim xavfi ortadi. Oddiy, arzon dorilar foyda bermagani uchun shifokorlar qimmat va kuchli antibiotiklarga murojaat qilishga majbur bo‘ladi. Bu esa past daromadli mamlakatlarga katta muammo tug‘diradi, chunki bunday dori vositalarini xarid qilishga hammaning ham qurbi yetmaydi.
2019 yilda antibiotiklarga chidamli bakteriyalar 1,27 million kishining bevosita o‘limiga sabab bo‘lgan. Yana 5 millionga yaqin odamning o‘limi esa bu muammo bilan bilvosita bog‘liq. Mutaxassislar ogohlantirishicha, agar hozir zarur choralar ko‘rilmasa, 2030 yilga borib antibiotiklarga bardoshli infeksiyalar dunyo iqtisodiyotiga har yili 3 trillion dollargacha zarar yetkazishi mumkin.
