Dunyo aholisining eng boy 10 foizi barcha shaxsiy boylikning qariyb 75 foiziga egalik qilyapti. Bu haqda World Inequality Report 2026 hisobotida keltirib o‘tilgan.
Daromadlar taqsimotida ham vaziyat xuddi shunday: eng yuqori 50 foiz umumiy daromadning 90 foizdan ortig‘iga egalik qiladi, qolgan 50 foiz kambag‘al insonlar hissasiga esa jami daromadning 10 foizidan kamroq qismigina to‘g‘ri keladi.
«Dunyo bo‘ylab ko‘plab odamlar uchun turmush darajasi turg‘unlashib borayotgan bir paytda, boylik va hokimiyat tobora tor doiradagi qatlam qo‘lida jamlanyapti», deyiladi hisobotda.
Boylik va daromadlar tengsizligi o‘rtasidagi farq
Boylik va daromad darajasi har doim ham bir-biriga mos kelavermaydi. Eng boy odamlar doimo eng ko‘p daromad topuvchilar bo‘lmaydi. Bu holat odamlarning qancha pul topishi bilan nimalarga egalik qilishi o‘rtasidagi tafovutni ham ko‘rsatadi.
2025 yilda dunyo aholisining eng boy 10 foizi 75 foiz, 40 foiz o‘rta qatlam 23 foiz, eng kambag‘al 50 foiz esa atigi 2 foiz global boylikni nazorat qilyapti. 1990 yillardan buyon milliarderlar va yuz millionlab dollarga ega shaxslarning boyligi har yili o‘rtacha 8 foizga oshib kelyapti. Bu ko‘rsatkich dunyo aholisining eng kambag‘al yarmi boyligining o‘sish sur’atidan deyarli ikki baravar yuqori.
Eng boy 0,001 foiz — ya’ni 60 mingdan kamroq multimillioner insoniyatning yarmiga nisbatan uch baravar ko‘p boylikni nazorat qiladi. Ularning ulushi 1995 yildagi 4 foizdan 6 foizgacha oshgan.
«Eng kambag‘al qatlam ham kichik yutuqlarga erishgan bo‘lsa-da, bu eng yuqori qatlamda boylik jamg‘arilishining oshib borayotgani fonida sezilmay qolmoqda. Natijada dunyo juda ozchilik katta moliyaviy qudratga ega bo‘lgan, milliardlab odamlar esa iqtisodiy barqarorlik uchun kurashayotgan manzarani aks ettiryapti», deyiladi hisobotda.
Daromad ko‘rsatkichlari soliqdan oldingi tushumlar asosida, pensiya va ishsizlik sug‘urtasi badallari inobatga olingan holda hisoblangan.
2025 yilda global daromadning 53 foizi eng boy 10 foiz odamlarga, 38 foizi esa 40 foiz o‘rta qatlam hissasiga to‘g‘ri kelgan. Aholining quyi bo‘g‘indagi 50 foizi esa atigi 8 foiz global daromadga egalik qilgan.
