Yangi infografika NASAʼning Lightning Imaging Sensor (LIS) datçiki ma’lumotlari asosida tuzilgan bölib, har bir qit’adagi çaqmoqning asosiy «issiq nuqtalari»ni körsatadi. Unda çaqmoqlar eng köp kuzatiladigan joylar yil davomida har kvadrat kilometrga töğri keladigan yaşin urişlari soni — çaqnaş ziçligi asosida belgilangan.
Dunyo böylab aniq qonuniyat kuzatiladi: Janubiy Amerikaning şimoliy qismi va Markaziy Afrika reytinglarda yetakçilik qiladi, bu hududlarda yaşin uriş ziçligi boşqa mintaqalarga qaraganda ança yuqori. Ayniqsa, Venesueladagi Marakaybo köli alohida ajralib turadi — u Yer yuzida çaqmoqlar eng köp kuzatiladigan joy bölib, göyoki «çaqmoqlar poytaxti» sifatida tanilgan.
Çaqmoqning «issiq nuqtalari» odatda iliq va nam havo doimiy ravişda yuqoriga kötarilib, balandlikda sovuqroq havo massalari bilan töqnaşadigan joylarda şakllanadi. Marakaybo köli atrofida toğlar iliq va nam havoning ziç qatlamlarini örab turadi va bu tez-tez hamda kuçli momaqaldiroqlar uçun ideal şaroit yaratadi.
Şunga öxşaş jarayonlar Kongo Demokratik Respublikasining ayrim hududlarida va Hindiston şimolida ham kuzatiladi. Bu yerlarda kuçli quyoş qizdirişi va mavsumiy ob-havo sikllari quvvatli konvektiv böronlarni şakllantiradi. Ayrim mavsumlarda bu joylarda çaqmoqni deyarli har kuni kuzatiş mumkin.
Lightning Imaging Sensor datçiki orbitadan momaqaldiroq paytidagi qisqa muddatli yoruğlik çaqnaşlarini qayd etiş orqali çaqmoqlarni röyxatga oladi. Biroq bu ma’lumotlarning geografik çeklovlari bor. LIS asosan 38° şimoliy va 38° janubiy kengliklar oraliğidagi çaqmoqlarni kuzatadi, şuning uçun Yevropaning köp qismi va yuqoriroq kengliklardagi boşqa hududlar tahlilga kiritilmagan. Demak, xarita sayyoraning mutlaqo barça hududlarini emas, balki sun’iy yöldoş qamrovida çaqmoq eng kuçli kuzatiladigan zonalarni aks ettiradi.
