Naked Science nashri Stokholm xalqaro tinchlik muammolarini tadqiq qilish instituti - SIPRI maʼlumotlariga tayanib, yirik qurol eksportchilarining asosiy hamkorlari haqida yozdi.
Maʼlumotlar qurol yetkazib berishda ikki xil yondashuvni koʻrsatadi. AQSH kabi yirik eksportchilar koʻplab mamlakatlar bilan hamkorlik qiladi. Boshqa ayrim davlatlarda esa birgina qabul qiluvchi mamlakat butun eksportning katta qismini tashkil etadi.
Bunday farqlar uzoq yillik harbiy hamkorlik, mintaqaviy xavfsizlik tahdidlari yoki davom etayotgan qurolli mojarolardagi ehtiyojlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.
2021–2025-yillarda Saudiya Arabistoni asosiy turdagi qurol-yarogʻlar importi boʻyicha dunyoda uchinchi oʻrinni egallagan. Mamlakat qurol importining 77 foizi AQSH hissasiga toʻgʻri kelgan.
Ikki davlatning harbiy hamkorligi bir necha oʻn yillik tarixga ega. Amerika samolyotlari, havo hujumidan mudofaa tizimlari va boshqa zamonaviy qurollar Saudiya Arabistonining harbiy salohiyatini mustahkamlash, mintaqaviy tahdidlarni tiyib turish hamda muhim infratuzilmani himoya qilishda ahamiyat kasb etadi.
Biroq xalqaro qurol yetkazib berishning barchasi ham oldi-sotdi emas. Qurollar, ayniqsa, faol jangovar harakatlar davrida harbiy yordam sifatida ham beriladi.
Masalan, 2021–2025-yillarda Ukraina AQSH, Germaniya, Polsha va boshqa mamlakatlardan asosiy turdagi qurol-yarogʻlarni qabul qilib, dunyodagi eng yirik oluvchiga aylangan.
Yetkazib berilayotgan qurollar turli maqsadlarga xizmat qiladi. Ayrimlari janglarda yoʻqotilgan texnika va sarflangan zaxiralar oʻrnini toʻldirsa, boshqalari armiyani modernizatsiya qilish, ehtimoliy hujumlarni tiyib turish yoki kelajakdagi tahdidlar uchun zaxira yaratishga moʻljallangan.
SIPRI reytingi qurollarning puldagi qiymatini emas, yetkazib berilgan asosiy turdagi qurol-yarogʻlar hajmini baholaydi. Shuningdek, ushbu koʻrsatkichlar qurollarning keyinchalik jangovar harakatlarda ishlatilgan yoki ishlatilmaganini aks ettirmaydi.
