Dengiz o‘rtasidagi shaharlar: dunyodagi eng yirik neft platformalari
|13:30 / 15.06.20264 2826 min
Dunyo okeanlari qa’ridagi neft va gaz zaxiralarini o‘zlashtirish uchun insoniyat ulkan muhandislik inshootlarini barpo etgan. Ularning ayrimlari balandligi, og‘irligi yoki ishlash chuqurligi bo‘yicha haqiqiy rekordchilar hisoblanadi.
Foto: ShutterstockFoto: Shutterstock
Zamonaviy dengiz neft-gaz platformalari muhandislik san’atining eng yirik namunalaridan biri sanaladi. Bu majmualar burg‘ulash uskunalari, xomashyoni qayta ishlash tizimlari, saqlash rezervuarlari va yuzlab mutaxassislar yashaydigan turar joy bloklarini o‘zida mujassam etadi.
Ochiq dengizdagi qattiq shamollar, baland to‘lqinlar va ekstremal iqlim sharoitiga qaramay, ushbu inshootlar yillar davomida uzluksiz ishlaydi. Hibernia — aysberglarga qarshi qurilgan gigant
Kanadaning Nyufaundlend orolidan taxminan 315 kilometr sharqda joylashgan Hibernia platformasi tarixdagi eng og‘ir dengiz neft platformalaridan biri hisoblanadi.
Platformaning ekspluatatsiya vaqtidagi umumiy og‘irligi 600 ming tonnadan ortiq bo‘lib, beton konstruksiyasi, ballast va saqlanayotgan suyuqliklar bilan birga vazni 1 million tonnadan oshib ketadi.
Muhandislar uni shunday loyihalashtirganki, Hibernia 1 million tonna og‘irlikdagi aysberg bilan to‘qnashuvga ham bardosh bera oladi. Hatto 6 million tonna vaznga ega aysberg bilan to‘qnashganda ham inshoot ta’mirlash mumkin bo‘lgan darajada zarar ko‘radi.
Bugungi kunda Hibernia Kanadaning eng muhim neft qazib olish obektlaridan biri bo‘lib qolmoqda. «Berkut» — Rossiyaning subarktika giganti
Rossiyaning Saxalin oroli yaqinida joylashgan «Berkut» platformasi dunyodagi eng yirik neft-gaz inshootlaridan biri hisoblanadi.
Uning umumiy og‘irligi 200 ming tonnadan oshadi. Loyiha ExxonMobil, «Rosneft», Yaponiya va Hindiston kompaniyalari ishtirokida amalga oshirilgan bo‘lib, qurilish qiymati taxminan 12 milliard dollarga baholanadi.
Platforma uchun 52 ming kub metr beton va 27 ming tonna po‘lat sarflangan.
«Berkut» minus 44 daraja sovuqda va 18 metr balandlikdagi to‘lqinlarda ham ishlay oladi. Uning uzunligi 105 metr, kengligi 60 metr va umumiy balandligi 144 metrni tashkil etadi.
Mavzuga oid
Troll A — inson ko‘chirgan eng baland inshootlardan biri
Norvegiya qirg‘oqlari yaqinidagi Shimoliy dengizda joylashgan Troll A platformasi insoniyat tomonidan bir joydan boshqa joyga ko‘chirilgan eng baland inshootlardan biri sifatida tan olingan.
Uning 369 metrdan ortiq qismi suv sathidan pastda joylashgan.
Platforma yuqori mustahkam beton, po‘lat armatura va maxsus troslardan qurilgan bo‘lib, Troll gaz konidan tabiiy gaz qazib chiqarish uchun xizmat qiladi.
Mutaxassislar uni dengiz platformalari qurilishi tarixidagi eng katta muhandislik yutuqlaridan biri deb hisoblaydi.
Perdido — dunyodagi eng chuqur neft platformasi
Meksika qo‘ltig‘ida joylashgan Perdido platformasi dunyodagi eng chuqur dengiz neft platformasi hisoblanadi.
Shell kompaniyasi tomonidan boshqariladigan mazkur inshoot taxminan 2450 metr chuqurlikdagi suv ustida joylashgan.
U 2300–3000 metr chuqurlikdagi quduqlar bilan bog‘langan bo‘lib, neft va gaz qazib oladi.
Shu sababli Perdido insoniyat yaratgan eng murakkab dengiz burg‘ulash obektlaridan biri sifatida e’tirof etiladi.
Petronius — balandligi 610 metrga yetadigan inshoot
Meksika qo‘ltig‘ida joylashgan Petronius platformasi Yer yuzidagi eng baland mustaqil inshootlardan biri hisoblanadi.
Dengiz tubidan yuqori qismigacha bo‘lgan umumiy balandligi qariyb 610 metrni tashkil qiladi.
Platforma qattiq mahkamlangan emas. U maxsus ravishda to‘lqinlar va oqimlar ta’sirida biroz egilish imkoniga ega qilib qurilgan.
Bu yechim kuchli bo‘ronlar paytida konstruksiyaning barqarorligini ta’minlaydi.
Olympus — kuniga 100 ming barrel neft
Olympus platformasi (Mars B nomi bilan ham tanilgan) Meksika qo‘ltig‘idagi Mars konida faoliyat yuritadi.
U yuqori ishlab chiqarish quvvatiga ega bo‘lib, bir sutkada 100 ming barrelgacha neft qazib chiqarishi mumkin.
2014 yilga kelib mazkur kondan 700 million barreldan ortiq neft olingan.
Platformada ishlab chiqarish bloklari, burg‘ilash majmualari va 200 nafarga yaqin mutaxassis uchun yashash sharoitlari mavjud.
Stones FPSO — eng chuqur suvdagi neft loyihasi
AQShning Yangi Orlean shahri qirg‘oqlaridan 320 kilometr uzoqlikda joylashgan Stones FPSO kompleksi dunyodagi eng chuqur suvda ishlaydigan neft-gaz loyihasi hisoblanadi.
U 2896 metr chuqurlikda faoliyat yuritadi.
FPSO turidagi platformalar neft va gazni to‘g‘ridan to‘g‘ri dengizda qayta ishlaydi, saqlaydi va keyinchalik tankerlarga yuklab beradi.
Dengiz neft platformalari qanday ishlaydi?
Dengiz neft platformalarini okean o‘rtasida qurilgan kichik sanoat shaharchasiga qiyoslash mumkin.
Bunday majmualarda burg‘ulash uskunalari, qayta ishlash tizimlari, boshqaruv markazlari va turar joy modullari mavjud bo‘ladi.
Xodimlar platformaning o‘zida yashaydi, zarur yuklar va mutaxassislar esa vertolyotlar hamda ta’minot kemalari orqali yetkazib beriladi.
Quruqlikdan uzoqda joylashgani uchun xavfsizlik tizimlari, avariya jihozlari va qo‘llab-quvvatlovchi kemalar bunday obektlar faoliyatining ajralmas qismi hisoblanadi.
Texnologiyalar taraqqiy etishi bilan birga dengiz tubida joylashgan avtomatlashtirilgan qazib olish komplekslari ham tobora keng qo‘llanmoqda.
