Ukrainaning Rossiya energetika infratuzilmasiga qarshi dron hujumlari Markaziy Osiyo energetika bozorida jiddiy o‘zgarishlarni yuzaga keltiryapti. Uzoq muddatda Rossiya mintaqadagi ta’sir vositalari va bozor ulushidan ayrilishi mumkin, Markaziy Osiyo davlatlari yoqilg‘i ta’minoti manbalarini diversifikatsiya qilishga shoshilmoqda, deya yozadi Eurasianet nashri.
Ukrainaning Rossiya neftni qayta ishlash zavodlariga uyushtirayotgan takroriy hujumlari sababli Kreml ichki bozorda tobora kuchayib borayotgan tanqislikni yumshatish uchun benzin va aviatsiya yoqilg‘isi kabi neft mahsulotlari eksportini cheklashga majbur bo‘ldi. Bu esa Markaziy Osiyo davlatlarini kuz-qish mavsumida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan energetik inqirozning oldini olish uchun muqobil ta’minot manbalarini izlashga undayapti.
Shu paytgacha Qirg‘iziston va Tojikiston yoqilg‘i ta’minotining qariyb 90 foizini Rossiya hisobidan qoplab kelgan. Joriy vaziyatda Rossiyaga ta’minotchi sifatida avvalgidek tayanib bo‘lmaydi. Masalan, iyul oyi oxirida Rossiya Qirg‘izistonning yil oxirigacha bo‘lgan ehtiyojini qoplash uchun zarur bo‘lgan yoqilg‘ining atigi yarmini yetkazib berishga rozi bo‘ldi. Bu oyiga taxminan 100 ming tonna neft mahsulotini tashkil etadi.
Yetishmayotgan hajmni qoplash uchun rasmiy Bishkek O‘zbekiston va Qozog‘iston yoqilg‘i yetkazib berish bo‘yicha kelishuvlarga erishdi. Shuningdek, Belarus va Xitoydan ham import amalga oshirilyapti. Qirg‘iziston rasmiylari qo‘shimcha yoqilg‘i olish bo‘yicha Turkiya va Yevropa Ittifoqi bilan ham muzokara olib bormoqda.
Bundan tashqari, Qirg‘iziston hukumati ma’lum darajada o‘zini o‘zi ta’minlash imkoniyatini yaratishga ham harakat qilmoqda. Shu maqsadda yiliga qariyb 450 ming tonna neft mahsulotlari ishlab chiqarishga qodir zavod qurilishi loyihasi jadallashtirilgan. Bu hajm mamlakat yillik talabining qariyb chorak qismini qoplashga yetadi. Zavod 2026-yil oxiridayoq ishga tushirilishi mumkin.
