Xitoy, Eron, saylovga xorijdan aralashuv iddaolari va «Amerikani qutqarish» qonuni: Tramp xalqiga murojaat yo‘lladi

Tramp o‘z nutqini AQShning bugungi holatini maqtash bilan boshladi. Uning aytishicha, mamlakat ikki yil avval iqtisodiy va ijtimoiy inqiroz holatida bo‘lgan bo‘lsa, hozir dunyodagi eng kuchli davlatlardan biriga aylangan.

Prezident inflatsiya pasayayotgani, fond bozorlari rekord ko‘rsatkichlarga chiqqani, ish bilan bandlik oshgani va yangi soliq imtiyozlari amerikalik oilalar daromadiga ijobiy ta’sir qilayotganini ta’kidladi. U dori-darmonlar narxi ham keskin tushayotganini aytib, bu natijani o‘z ma’muriyati siyosati bilan bog‘ladi.

Shuningdek, Tramp yangi tug‘ilgan va voyaga yetayotgan bolalar uchun maxsus investitsiya hisoblari joriy etilganini, bu tizim kelajakda yoshlarning moliyaviy imkoniyatlarini kengaytirishini bildirdi.

Prezident chegaralar masalasiga ham alohida e’tibor qaratdi. Uning ta’kidlashicha, noqonuniy migratsiya deyarli to‘xtatilgan va AQSh tarixidagi eng xavfsiz chegara tizimi yaratilgan.

Nutqi davomida Tramp jinoyatchilik darajasi keskin kamaygani, qotilliklar soni esa so‘nggi yuz yildan ortiq davrdagi eng past ko‘rsatkichga tushganini aytdi. U AQSh armiyasi dunyodagi eng qudratli harbiy kuch bo‘lib qolayotganini ham ta’kidladi.

Tashqi siyosatga to‘xtalgan prezident Venesuela bilan energetika sohasida hamkorlik yo‘lga qo‘yilganini ma’lum qildi. Shuningdek, Eron bilan bog‘liq masalalarda ham AQSh katta natijalarga erishayotganini, buning samarasi yaqin orada ko‘rinishini aytdi.

Biroq murojaatning asosiy qismi saylovlar xavfsizligiga bag‘ishlandi.

Tramp AQSh razvedka va xavfsizlik idoralari tomonidan tayyorlangan bir qator hujjatlar maxfiylikdan chiqarilayotganini e’lon qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu hujjatlar Amerika saylov tizimida jiddiy zaifliklar mavjudligini ko‘rsatadi.

Prezidentning eng katta da’volaridan biri Xitoy bilan bog‘liq bo‘ldi. Uning aytishicha, Xitoy 2020 yilgi saylovlar davrida 220 million amerikalik saylovchiga oid ma’lumotlarni qo‘lga kiritgan. Tramp bu ma’lumotlar orasida saylovchilarning ism-sharifi, manzili, telefon raqami va boshqa shaxsiy ma’lumotlar bo‘lganini ta’kidladi.

Bundan ham jiddiyroq ayblov sifatida Tramp ayrim razvedka amaldorlari ushbu ma’lumotlarni yashirishga uringanini bildirdi. Prezidentning fikricha, AQShdagi ayrim mansabdorlar Xitoyning ehtimoliy aralashuvi haqidagi ma’lumotlarni na Kongressga, na jamoatchilikka ochiqlagan.

Tramp Markaziy razvedka boshqarmasi va boshqa maxsus xizmatlar hisobotlariga tayanib, Xitoy hukumati uning qayta saylanishiga qarshi ishlaganini ham da’vo qildi.

Prezidentning aytishicha, Pekin AQShdagi biznes vakillari, ommaviy axborot vositalari va boshqa ta’sir guruhlari orqali unga qarshi kayfiyat shakllantirishga harakat qilgan.

Nutq davomida yana bir shov-shuvli da’vo yangradi. Trampning ta’kidlashicha, 2020 yilda Federal qidiruv byurosi qo‘liga tushgan ayrim razvedka ma’lumotlarida Xitoy Jo Bayden foydasiga noqonuniy byulletenlar tayyorlashga uringani haqida ma’lumotlar mavjud bo‘lgan.

Prezident, shuningdek, razvedka tizimidagi ayrim mansabdorlar saylovlarga oid muhim ma’lumotlarni prezidentdan va jamoatchilikdan yashirganini iddao qildi.

Murojaatdagi yana bir muhim mavzu elektron ovoz berish tizimlari bo‘ldi. Tramp AQShdagi saylov mashinalari va ovozlarni sanash tizimlari hakerlik hujumlariga nisbatan zaif ekanini aytdi. Uning fikricha, Rossiya, Xitoy, Eron, Shimoliy Koreya va boshqa kuchlar nazariy jihatdan bu tizimlarga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatiga ega.

Prezident Venesueladagi Maduro hukumati saylov natijalarini elektron tarzda o‘zgartirgani haqidagi razvedka ma’lumotlarini ham misol sifatida keltirib, AQSh shunga o‘xshash xavflardan himoyalanishi kerakligini ta’kidladi.

Tramp saylovlardagi ehtimoliy qonunbuzarliklarga oid misollar ham keltirdi. Xususan, u Michigan shtatida saylovchilarni ro‘yxatga olish jarayonida firibgarlik alomatlari aniqlangani va tergovlar siyosiy sabablarga ko‘ra to‘xtatilganini da’vo qildi.

Bundan tashqari, Ichki xavfsizlik departamenti ma’lumotlariga tayangan holda, saylovchilar ro‘yxatlarida yuz minglab fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar mavjud bo‘lishi mumkinligini aytdi.

Prezidentning fikricha, bularning barchasi AQShda saylov tizimiga bo‘lgan ishonchning pasayishiga sabab bo‘lmoqda.

Shu bois u Kongressni «Save America Act» — «Amerikani qutqarish» qonunini qabul qilishga chaqirdi.

Tramp taklif qilayotgan islohotlarga ko‘ra, saylovchilardan fotosuratli shaxsni tasdiqlovchi hujjat talab qilinishi, fuqarolik majburiy tekshirilishi va pochta orqali ovoz berish faqat alohida hollarda qo‘llanishi kerak.

Prezident barcha amerikaliklarni ushbu qonunni qo‘llab-quvvatlashga chaqirib, saylov tizimiga bo‘lgan ishonchni tiklash mamlakat kelajagi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini ta’kidladi.

Shunday qilib, Trampning murojaati iqtisodiy yutuqlar haqidagi hisobotdan ko‘ra ko‘proq saylov tizimi va uning xavfsizligi masalasiga bag‘ishlandi. Prezident AQSh tarixidagi eng yirik saylov xavfsizligi muammolari fosh etilayotganini da’vo qilar ekan, uning ma’muriyati maxfiy hujjatlarni oshkor qilish va saylov tizimini tubdan isloh qilishga kirishayotganini ma’lum qildi. Endi asosiy savol — Tramp tilga olgan hujjatlar va ayblovlarga Kongress, razvedka idoralari hamda siyosiy muxoliflar qanday munosabat bildirishi bo‘lib qolmoqda.