Özbekistonda daromad soliğini progressiv şkalaga ötkaziş taklif etildi

1 foizlik keşbekni bekor qiliş taklif qilindi

Fiskal institutning fikriça, 1 foizlik soliq keşbeki özining asosiy vazifasi - aholida çek talab qiliş madaniyatini şakllantirişni bajarib bölgan va endi dastur davlat byudjyeti uçun tobora qimmatlaşib bormoqda. Agar amaldagi tizim saqlanib qolsa, 2027 yilda unga 2,1 trillion söm ajratilişi talab etiladi. Şu sababli institut quyidagi variantni taklif qilmoqda: 

• barça uçun 1 foizlik keşbekni bekor qiliş;
• Ijtimoiy reyestrga kiritilgan ehtiyojmand oilalar uçun ayrim oziq-ovqat mahsulotlariga 12 foizlik QQS keşbekini saqlab qoliş;
• çek talab qilişni rağbatlantiriş uçun yirik sovrinli maqsadli lotereyalarni joriy etiş.

Bunday tizim davlat xarajatlarini qariyb 20 baravar kamaytirib, 100 milliard söm atrofidagi mablağ bilan işlaşi mumkin.

QQS samaradorligini oşiriş hisobiga 5 trillion söm qöşimça tuşum kutilmoqda

Institut ma’lumotiga köra, bugungi kunda QQSning samaradorlik koeffitsiyenti 57 foizni taşkil etadi. 2027 yilda QQSni qaytariş jarayonlarini töliq avtomatlaştiriş, raqamlaştiriş va riskka asoslangan nazorat tizimini kuçaytiriş orqali uşbu körsatkiçni 63 foizga yetkaziş rejalaştirilmoqda.

Hisob-kitoblarga köra, bu davlat byudjyetiga qöşimça 5 trillion söm tuşum olib kelişi mumkin.

Ayrim sohalar uçun foyda soliği 20 foizdan 15 foizga tuşirilişi mumkin

Hozirda banklar, mobil aloqa operatorlari, polietilen granula işlab çiqaruvçilari hamda bozor va savdo komplekslari foyda soliğini 20 foizlik stavkada tölaydi. Institut xalqaro tajribani örganiş natijalariga tayangan holda, barça korxonalar uçun yagona 15 foizlik stavkani qöllaşni taklif qilmoqda. Bu qaror natijasida byudjyet 859 milliard söm daromaddan voz keçişi mumkin.

Institut uşbu yöqotişni banklarning ayrim komission xizmatlarini QQSga tortiş orqali qoplaş mumkinligini qayd etdi. Jumladan, hisobvaraqlarni yuritiş, kassa xizmatlari, valyuta ayirboşlaş va bank kartalariga xizmat körsatiş kabi xizmatlarni soliqqa tortiş taklif qilinmoqda.

Alkogol mahsulotlari uçun aksiz oşirilişi mumkin

Institut alkogol mahsulotlariga qöllanadigan aksiz stavkasini 48 ming sömdan 70 ming sömga oşirişni taklif qildi. Biroq, şu bilan birga QQSdagi kabi hisobga oliş mexanizmini joriy etiş ham tavsiya etildi. Institutga köra, hozirgi tizimda mahalliy işlab çiqaruvçilar importçilarga qaraganda köproq soliq yukini kötaradi.

Yangi mexanizm orqali etil spirti uçun oldindan tölangan aksiz keyinçalik yakuniy aksizdan çegirib taşlanadi. Natijada mahalliy işlab çiqaruvçilarning soliq yuki kamayişi, import mahsulotlari esa töliq stavka böyiça soliqqa tortilişi közda tutilmoqda.

Ijtimoiy soliq imtiyozi kutilgan natijani bermagan

Institut umumiy ovqatlaniş sohasi misolida ötkazilgan tahlillar natijasiga ham töxtaldi. Qayd etilişiça, ijtimoiy soliqni 12 foizdan 1 foizga tuşiriş böyiça berilgan imtiyozlardan korxonalarning atigi 30 foizi foydalanmoqda. Bundan taşqari, imtiyozlarning qariyb 80 foizi korxonalarning 10 foizi hissasiga töğri kelmoqda. Institut fikriça, mazkur imtiyoz rasmiy bandlikni oşiriş böyiça kutilgan samarani bermagan.

Özini özi band qilganlar va YaTTlar uçun yagona ijtimoiy tölov taklif qilindi

Institut yakka tartibdagi tadbirkorlar va özini özi band qilgan fuqarolar örtasidagi katta tafovutni bartaraf etişni ham taklif etdi. Bugungi kunda YaTTlar har oy bir BHM miqdorida ijtimoiy badal tölasa, özini özi band qilganlar yiliga bir marta BHM tölaşi mumkin.

Institut har ikki toifa uçun yagona stavkani joriy etiş hamda uni eng kam iş haqining ijtimoiy tölov miqdoriga tenglaştirişni taklif qilmoqda.

2028 yildan uglerod soliği joriy etilişi mumkin

Institut yirik sanoat korxonalari uçun uglerod soliğini bosqiçma-bosqiç joriy etişni ham taklif qildi.

Rejaga köra, 2027 yil - tayyorgarlik bosqiçi bölib, issiqxona gazlari inventarizatsiyasi ötkaziladi, soliq bazasi va stavkalari işlab çiqiladi. 2028 yildan uglerod soliğini joriy etib, 2029–2030 yillarda qamrov va stavkalarni bosqiçma-bosqiç kengaytiriş közda tutilgan.

Muhokamada xufiyona iqtisodiyot böyiça e’tiroz bildirildi

Tadbir davomida soliq maslahatçisi Murod Muhammadjonov institut takliflariga munosabat bildirib, asosiy e’tibor soliq stavkalarini özgartiriş emas, balki xufiyona iqtisodiyotni qisqartiriş mexanizmlariga qaratilişi kerakligini ta’kidladi.

Uning sözlariga köra, ayrim sohalarda biznesning 90 foizdan ortiği norasmiy faoliyat yuritmoqda, biroq taqdim etilgan takliflarda ularni qonuniy iqtisodiyotga olib kiriş böyiça aniq mexanizmlar yetarli darajada aks etmagan.

Muhammadjonov soliq yukini oşiriş yoki imtiyozlarni bekor qilişdan oldin tadbirkorlarni “oqqa çiqiş”ga tösqinlik qilayotgan omillarni çuqur tahlil qiliş zarurligini bildirdi.