Toshkent shahrida tajriba tariqasida oʻtkazilgan koʻchmas mulkni ommaviy baholashning dastlabki natijalari jamoatchilik muhokamasiga qoʻyildi. Mulkdorlar baholash natijasi bilan MyGov portalidagi tegishli xizmat orqali tanishishi va baholash natijasiga roziligi yoki rozi emasligini bildirishi mumkin.
Dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, poytaxtdagi qariyb 600 mingta kvartiraning umumiy qiymati 426,7 trln soʻm deb baholangan. Bu obyektlarning amaldagi kadastr qiymati esa qariyb 57,7 trln soʻmni tashkil etadi. Oʻrtadagi farq – 7,3 barobarni tashkil etmoqda.
7-sentabr kuni baholash natijalariga bagʻishlangan matbuot anjumani boʻlib oʻtdi. Unda baholash natijalari kelgusida mol-mulk soligʻining oshishiga olib keladimi, degan masala muhokama markazida boʻldi.
Fiskal tahlillar instituti direktori oʻrinbosari Dilshod Sultonovning aytishicha, ommaviy baholash natijasida koʻchmas mulkning qiymati oshgani – soliq yukining avtomatik ravishda shuncha miqdorda oshishini anglatmaydi.
Uning soʻzlariga koʻra, soliq yukini oshirmaslik boʻyicha topshiriq berilgan. Shu sababli hozir asosiy vazifa yangi qiymatlar bazasini shakllantirish, metodikani sinovdan oʻtkazish va keyinchalik soliq stavkalarini belgilash masalasini koʻrib chiqishdan iborat.
“Vazifamiz stavkani muhokama qilish emas. Chunki soliq yukini oshirmaslik uchun topshiriq berilgan. Hozir asosiy masala yerning qiymatini hisoblash, aktivlarni hisobga olish”, – dedi Sultonov.
Baholash natijalari eʼlon qilingach, fuqarolardan murojaatlar kelib tushmoqda. Ular asosida maʼlumotlar bazasi qayta koʻrib chiqiladi. Xususan, kvartira maydoni, qavati yoki boshqa texnik maʼlumotlari notoʻgʻri kiritilgan boʻlsa, bunday xatolar tuzatiladi.
“Davlat qancha aktiv borligini bilishi kerak”
Hozirgi tizimda koʻchmas mulkning kadastr qiymati bozor narxidan sezilarli darajada farq qilishi mumkin. Ommaviy baholashdan koʻzlangan asosiy maqsadlardan biri – shu tafovutni kamaytirish va koʻchmas mulkning iqtisodiy qiymatini aniqroq hisobga olishdir.
“Davlat bilishi kerak qancha aktiv bor, qancha uy-joy borligini. 2018-yilda birinchi marta koeffitsiyentli reforma qilingan. Lekin shunga qaramay, bozor oʻz joyiga kelmagan, narxlar bozor qiymatidan keskin farq qilishni boshlagan”, – dedi Dilshod Sultonov.
