Maʼlumki, 7-avgust kuni butun dunyo musulmonlari uchun muqaddas Makka shahrida, Kaʼba fonida uchta yirik musulmon davlati: Saudiya Arabistoni, Turkiya va Pokiston “Makka pakti”ni imzolagan edi. Paktga koʻra, ishtirokchi davlatlardan biriga qilingan tashqi hujum uchala davlatga ham qilingan hujum deb hisoblanadi.
Bu pakt imzolanganda, koʻpchilik “hali bu pakt hayotda qanday ishlaydi, tashkilotga aylana oladimi?” degan savollarni qoʻyishgan edi. Bunday ishonchsizlik uchun tarixiy asoslar juda kuchli edi. Lekin oradan uch hafta oʻtib, 31-avgust kuni Turkiyaning Istanbul shahrida bu davlatlarning tashqi ishlar va mudofaa vazirlari ishtirokida tashkilot tuzish borasidagi kelishuv imzolandi. Demak, endi “Makka pakti” – bu shunchaki uch davlatlar oʻrtasidagi davlatlararo kelishuv emas, balki “Makka mudofaa alyansi” nomli toʻlaqonli mudofaa tashkilotiga aylana boshladi. Asosiy kelishuvlar qanday?
Birinchidan, Makka mudofaa alyansining shtab-kvartirasi Saudiya poytaxti Ar-Riyod shahrida joylashadi, kotibiyatda koʻplab xodimlar doimiy ishlaydi.
Ikkinchidan, tashkilotning asosiy koordinatori – bosh kotib boʻladi, u har uch yilda aʼzo davlatlardan rotatsiya asosida saylanadi. birinchi bosh kotib – Pokiston vakili boʻlishi kelishib olindi.
Uchinchidan, Makka mudofaa alyansi aʼzo davdatlarning mudofaa salohiyati, armiyalarning jangovorlik holati, harbiy sanoat va boshqa xavfsizlik masalalarida uch davlat imkoniyatlarini birlashtirib, oshirib boradi. Boshqacha qilib aytganda, Makka pakti – davlatlar oʻrtasida toʻlaqonli xavfsizlik va mudofaa potensialini birlashtirib boradi.
Eʼtiborlisi, uch hafta ichida Makka paktiga aʼzo davlatlar tashkilot tuzishga kelishib olishdi va tashkilot faoliyatini boshlab yubordi. Tarixiy mezonlar bilan oʻlchaganda, vaziyat juda tez oʻzgarayapti. Bu uch davlat nihoyatda shoshilyapti. Nega? Ular nimadan xavotirda? Ularni qaysi davlatlar yoki kuchlar qoʻrqitdi, qoʻrqitmoqda?
Keyingi uch yil ichida Turkiya va Isroil oʻrtasidagi munosabatlar nihoyatda taranglashdi. Chunki Turkiya Isroilning Gʻazodagi genotsidiga qarab tura olmadi, tanqid qildi. Bu tanqidlar Isroilga yoqmadi. Shu sabab, Isroil elitasi “Turkiya – bu Isroil uchun yangi Erondir”, yaʼni “eng asosiy dushmandir” degan konsepsiyani oldinga surdi.
