Xitoylik muhandis va olimlar Yer bilan Oy örtasida ikki tomonlama lazer aloqa kanalini taşkil etiş böyiça sinovlarni yakunladi. Natijada 400 ming kilometrdan ortiq masofada yuqori tezlikda maʼlumot almaşiş imkoniyati tasdiqlandi.
Mutaxassislar tizimni orbitada bir yildan ortiq vaqt davomida sinovdan ötkazgan. Bu tajriba Xitoyning lazer kosmik aloqa texnologiyalaridan nafaqat Yerga yaqin orbitalarda, balki uzoq kosmosda ham foydalaniş mumkinligini körsatdi.
Lazer aloqasi anʼanaviy mikrotölqinli radioaloqa tizimlariga nisbatan bir qator ustunliklarga ega. Xususan, u maʼlumotlarni yuqori tezlikda uzatiş, katta ötkazuvçanlik qobiliyatini taʼminlaş, aloqaning himoyalanganligini oşiriş va nisbatan ixçam uskunalardan foydalaniş imkonini beradi.
Biroq Yer va Oy örtasida barqaror lazer kanalini yaratiş uçun olimlar uçta asosiy muammoni hal qilişiga töğri kelgan: lazer nurini öta aniq yönaltiriş, juda zaif signalni qabul qiliş va katta hajmdagi maʼlumotlarni yuqori tezlikda uzatiş.
Oygaça bölgan ulkan masofada sunʼiy yöldoşning juda kiçik tebranişi yoki yerdagi stansiya ustidagi atmosfera turbulentligi ham lazer nurining yönalişini özgartirib yuborişi mumkin.
Bunday şaroitda juda kiçik burçak xatosi ham nurning nişondan bir neça kilometrga çetlab ketişiga sabab böladi.
Şu muammoni hal qiliş uçun mutaxassislar nişonni uşlaş va kuzatib borişning yangi tizimini işlab çiqqan. Tizim orbital harakat, signalning atmosferadan ötişi va optik nurlaniş tarqalişida yuzaga keladigan keçikişlarni hisobga oladi.
Natijada Yerdagi va kosmosdagi uskunalar harakat vaqtida ham bir-biriga juda yuqori aniqlikda yönaltirilgan holatni saqlab tura oladi.
Ikkinçi jiddiy muammo - signal kuçining keskin pasayişi.
Lazer nuri 400 ming kilometrdan ortiq masofani bosib ötgaç, Yerga qaytib kelayotgan signal şu qadar zaiflaşadiki, yerdagi teleskoplar bir vaqtning özida atigi bir neçta fotonni qayd eta oladi.
Bundan taşqari, Oy va yulduzlar nuri, şuningdek şaharlarning sunʼiy yoritilişi ham lazer signalini qabul qilişga xalaqit beruvçi «şovqin» hosil qiladi.
Şu sababli tadqiqotçilar alohida fotonlarni yuqori tezlikda qayd etadigan öta ötkazuvçan texnologiyani işlab çiqqan. Şuningdek, foydali aloqa signalini taşqi şovqinlar orasidan ajratib oliş uçun yuqori sezgir algoritmlar qöllangan.
