Jarima ballari qanday qoidabuzarliklar uchun hisoblanadi va qachon haydovchilik huquqidan mahrum qilinish mumkin?
|17:581 63913 min
Oʻzbekistonda 2025-yil 1-iyundan jarima ballari tizimi ishga tushdi. Aksariyat haydovchilar: 12 ball toʻplasam, huquqimdan mahrum boʻlaman, deb oʻylaydi. Aslida esa chegara boshqacha, qarorni sud qabul qiladi, ballar esa har doim ham transport vositasini boshqargan shaxsga yozilmaydi.Qaysi qoidabuzarliklar uchun ballar hisoblanishi, har bir qoidabuzarlik uchun qancha ball berilishi, ular qachon bekor boʻlishi va ballar xato hisoblangan boʻlsa, nima qilish kerakligi haqida soʻz yuritamiz.
Kun.uzKun.uz
Tizim haqida qisqacha
Ballar jarimani almashtirmaydi. Ular odatdagi jazo bilan birga hisoblanadi.
Bir qoidabuzarlik uchun 0,2 balldan 2 ballgacha beriladi. Bir martada ikki balldan ortiq berilmaydi.
Ballar YHQning barcha qoidabuzarliklari uchun emas, balki MJtKning 34¹-moddasida sanab oʻtilgan qoidabuzarliklar uchun beriladi.
Jarimani toʻlash ballni hisobdan chiqarmaydi. Hatto birinchi kuniyoq chegirma bilan toʻlangan boʻlsa ham.
8 ball toʻplanganda SMS-ogohlantirish keladi.
Haydovchilik huquqi 12 ballda emas, balki ballar yigʻindisi 12 balldan oshganda xavf ostida qoladi.
Haydovchilik huquqidan sud mahrum qiladi, tizim yoki inspektor emas. Ballar asosida mahrum qilish muddati 6 oydan kam boʻlishi mumkin emas.
Yarim yil davomida yangi balli qoidabuzarlik boʻlmasa: 2 ball ayriladi.
Kamera qayd etgan qoidabuzarlik boʻyicha ballni haqiqiy haydovchiga biriktirish mumkin, ammo buning uchun avtomobilni boshqa shaxsga berish rasmiylashtirilgan boʻlishi kerak.
Mast holda transport boshqarish va tibbiy tekshiruvdan oʻtishdan bosh tortish har qanday ballsiz ham darhol huquqdan mahrum qilishga olib keladi.
Jarima ballari nima?
Ballar jarimani almashtirmaydi. Haydovchi qoidabuzarlik uchun Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks boʻyicha asosiy jazoni - jarima yoki ogohlantirish oladi. Qoʻshimcha ravishda, agar ushbu modda ball beriladigan roʻyxatga kirsa, 0,2 balldan 2 ballgacha oladi.
Bir qoidabuzarlik uchun eng koʻp miqdor - 2 ball. Qoidabuzarlik qanchalik ogʻir boʻlmasin, undan ortiq ball hisoblanmaydi.
Jarimani toʻlash ballni bekor qilmaydi. Bu ikki xil narsa. Siz jarimaning 100, 70 yoki 50 foizini toʻlasangiz ham, ballar hisobda qoladi.
Hammasini avtomatik tizim hisoblaydi. Hisob-kitobni IIVning E-jarimaball moduli amalga oshiradi. Nizomda hisob-kitob inson omilisiz, avtomatlashtirilgan tarzda amalga oshirilishi koʻrsatilgan.
Chegara - aynan 12 ball emas, 12 balldan ortiq. MJtKning 34¹-moddasida «oʻn ikkidan oshsa» degan ifoda qoʻllangan. Hisobda aynan 12,0 ball turgan boʻlsa, kodeks boʻyicha ball asosida huquqdan mahrum qilish uchun asos mavjud emas.
Vaziyat
Nima boʻladi
Qoidabuzarlik 34¹-modda roʻyxatida yoʻq
Jazo bor, ball yoʻq
Qoidabuzarlik roʻyxatda bor
Asosiy jazo plyus 0,2 dan 2 ballgacha
8 ball toʻplandi
SMS- ogohlantirish
12 ball toʻplandi
Ball asosida huquqdan mahrum qilish uchun hali asos yoʻq
12 balldan oshdi
Materiallar avtomatik ravishda sudga yuboriladi
Sud ball asosida huquqdan mahrum qildi
Kamida 6 oy
Yangi balli qoidabuzarliksiz yarim yil oʻtdi
2 ball ayriladi
Hisob-kitob yili oʻtdi
Ballar bekor qilinadi
Qaysi qoidabuzarliklar uchun ballar hisoblanadi va necha ball?
Ballar YHQning barcha qoidabuzarliklari uchun berilmaydi. MJtKning 34¹-moddasida moddalarning yopiq roʻyxati keltirilgan, Vazirlar Mahkamasining 296-son qaroriga 2-ilovada esa aniq ball miqdori belgilangan.
Qoidabuzarlik
MJtK moddasi
Ball
Asosiy jazo
Tormoz, rul boshqaruvi yoki tirkash qurilmasining nosozligi, ruxsatsiz qayta jihozlash
125-modda 3-qism
0,3
1 BHM
Boshqarish taqiqlangan avtomobildan foydalanish yoki davlat raqam belgisini oʻzboshimchalik bilan yechib tashlash
125-modda 5-qism
1
5 BHM
Noqonuniy tonirovka, koʻzgusimon oyna, koʻrishni cheklaydigan qoplamalar
126-modda 1-qism
0,5
25 BHM
Xuddi shu qoidabuzarlikni bir yil ichida takroran sodir etish
126-modda 2-qism
1
40 BHM
Asossiz ovozli signal berish, nostandart ovozli va yorugʻlik qurilmalari
127-modda 1-qism
0,2
3 BHM
Tezlikni 20 km/soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda oshirish
128³-modda 1-qism
0,5
1 BHM
Tezlikni 20 km/soatdan ortiq, lekin 40 km/soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda oshirish
128³-modda 2-qism
1
5 BHM
Tezlikni 40 km/soatdan ortiq, lekin 60 km/soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda oshirish
128³-modda 3-qism
1,5
9 BHM
Tezlikni 60 km/soatdan ortiq oshirish
128³-modda 4-qism
2
15 BHM
Svetoforning taqiqlovchi signalida harakatlanish
128⁴-modda 2-qism
1
3 BHM
yoki tartibga soluvchining ishorasiga boʻysunmaslik
Maxsus yorugʻlik va maxsus ovoz signallariga ega maxsus transport vositasiga yoʻl bermaslik
128⁵-modda 1-qism
0,5
5 BHM
Qarama-qarshi harakatlanish yoʻlagiga noqonuniy chiqish yoki avariyaviy vaziyat yuzaga keltirish
128⁵-modda 2-qism
1
10 BHM
Toʻxtash yoki toʻxtab turish qoidalarini buzish
128⁶
0,2
Ogohlantirish yoki 2 BHM
Odamlarni tashish qoidalarini buzish
128⁸-modda 1-qism
0,3
2 BHM
Odamlarni ichki ishlar organlarining majburiy kuzatuvisiz avtobusda tashish
128⁸-modda 2-qism
0,5
5 BHM
Quvib oʻtish qoidalarini buzish
128⁹
1
3 BHM
Xavfsizlikka tahdid soluvchi guruh boʻlib harakatlanish
129
1,5
5 BHM
Temiryoʻl kesishmalaridan oʻtish qoidalarini buzish
130
1
5 BHM
Yoʻl-transport hodisasi joyini tark etish
137-modda 1-qism
2
15 BHM
Koʻpincha chalkashlikka sabab boʻladigan jihatlar.
Stop-chiziq va qizil chiroq - turli qoidabuzarliklar. Ballar 128⁴-moddaning ikkinchi qismi, yaʼni taqiqlovchi signalda harakatlanish uchun nazarda tutilgan. Birinchi qism boʻyicha stop-chiziqdan oʻtish ballar jadvaliga kiritilmagan.
Avtomobilni notoʻgʻri joyga qoʻyganlik uchun ogohlantirish berilishi mumkin, ammo ball baribir hisoblanadi. 128⁶-modda ogohlantirish yoki 2 BHM miqdorida jarima berishga yoʻl qoʻyadi, 2-ilova esa ushbu qoidabuzarlik uchun 0,2 ball beradi. Ballar toʻlov faktiga emas, qoidabuzarlik faktiga bogʻlangan.
YTH joyini tark etish ikki tarkibga ajratilgan. 137-moddaning birinchi qismi boʻyicha 2 ball beriladi. Agar YTH yengil tan jarohati yoki sezilarli zararga olib kelgan boʻlsa, ikkinchi qism amal qiladi: 30 BHM yoki uch yilgacha haydovchilik huquqidan mahrum qilish yoki qamoq. Ammo ushbu qism ballar roʻyxatiga kiritilmagan.
Agar qoidabuzarlik jadvalda boʻlmasa, bu uning kichik ekanini anglatmaydi. Mast holda transport boshqarishga ball berilmaydi. Ammo MJtKning 131-moddasida 40 BHM jarima va uch yilga transport boshqarish huquqidan mahrum qilish nazarda tutilgan.
Qoidabuzarliklar uchun qanday jarimalar belgilangan?
Prezidentning PF-115-son farmoni bilan 2026-yil 1-sentabrdan boshlab bazaviy hisoblash miqdori 412 000 soʻmdan 440 000 soʻmga oshdi.
Qoidabuzarlik
BHM
BHM boʻyicha summa
Tezlikni +20 km/soatgacha oshirish
1
440 000
Toʻxtash qoidalarini buzish, agar jarima tayinlangan boʻlsa
2
880 000
Qizil chiroqda oʻtish
3
1 320 000
Tezlikni 20 km/soatdan ortiq, lekin 40 km/soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda oshirish
5
2 200 000
Tezlikni 40 km/soatdan ortiq, lekin 60 km/soatdan koʻp boʻlmagan miqdorda oshirish
9
3 960 000
Qarama-qarshi yoʻnalishga chiqish
10
4 400 000
YTH joyini 137-moddaning 1-qismi boʻyicha tark etish
15
6 600 000
Noqonuniy tonirovka, birinchi holat
25
11 000 000
Noqonuniy tonirovkani takroran sodir etish
40
17 600 000
Hisob-kitob yili qanday hisoblanadi?
Yil 1-yanvardan hisoblanmaydi. Hisob-kitob davri ball berilgan birinchi qoidabuzarlik sodir etilgan kundan boshlanadi va keyingi yilning xuddi shu sanasida tugaydi.
Masalan, birinchi balli qoidabuzarlik 2026-yil 18-sentabrda sodir etildi. Demak, haydovchining shaxsiy davri 2026-yil 31-dekabrgacha emas, balki 2027-yil 18-sentabrgacha davom etadi.
Har bir haydovchining hisob-kitobi alohida. U faqat birinchi balli qoidabuzarlik sanasiga bogʻliq.
Ballar miqdorini qanday kamaytirish mumkin?
Jarima ballarini toʻgʻridan toʻgʻri oʻchirib boʻlmaydi. Ammo nizomda ikkita mexanizm mavjud.
Qoidabuzarliksiz yarim yil: 2 ball ayriladi. Agar haydovchi oxirgi balli qoidabuzarlikdan keyin olti oy davomida roʻyxatdagi yangi qoidabuzarliklarni sodir etmasa, umumiy ballardan ikki ball ayriladi. Agar hisobda ikki balldan kam boʻlsa, qolgan ballarning barchasi olib tashlanadi.
Qoidabuzarliksiz bir yil: keyingi davrda ragʻbat. 12 oy davomida YHQni buzmagan haydovchiga keyingi hisob-kitob davrida birinchi jarima balli hisoblanmaydi. Bu qoidabuzarlik uchun asosiy jazodan ozod qilmaydi.
8 ball toʻplanganda SMS keladi. Tizim haydovchini chegaraga oz qolganidan ogohlantiradi. 12 balldan oshganda ham haydovchi xabardor qilinadi va materiallar sudga yuboriladi.
Kamera qayd etgan qoidabuzarlik uchun ballar kimga beriladi?
2026-yil 1-apreldan nimalar oʻzgardi? Tizim ishga tushirilgan dastlabki davrda ballar asosan yoʻl harakati xavfsizligi xodimi rasmiylashtirgan qoidabuzarliklarga taalluqli edi. Vazirlar Mahkamasining 676-son qarori Nizomni oʻzgartirdi: endi avtomatik foto va video qayd etish asosida chiqarilgan qarorlar boʻyicha ham ballar hisoblanadi. Yaʼni kamera qayd etgan tezlikni oshirish endi nafaqat hamyonga, balki ballar hisobiga ham taʼsir qiladi.
Ballarni haqiqiy haydovchiga qanday biriktirish mumkin.? Agar avtomobildan muntazam ravishda boshqa shaxs foydalansa, mulkdor axborot tizimidagi shaxsiy elektron kabinetini ochib, haydovchi maʼlumotlarini kiritishi mumkin. Buni avtomobilni berishdan oldin amalga oshirish kerak, haydovchi esa maʼlumotni tasdiqlashi lozim.
Agar avtomobilni berish rasmiylashtirilmagan boʻlsa, ballar mulkdorga beriladi. Agarda uning haydovchilik guvohnomasi boʻlsa.
Agar mulkdorning haydovchilik huquqi boʻlmasa, ballar avtomobil boʻyicha hisoblanadi. Haydovchini aniqlashning imkoni boʻlmasa va mulkdorga ball hisoblash mumkin boʻlmasa, ular avtomobilning qoidabuzarliklari boʻyicha hisobga olinadi. Agar summa 12 balldan oshsa, transport vositasi vaqtincha ushlab turilishi va jarima maydonchasiga joylashtirilishi mumkin.
Bundan oilaviy va xizmat avtomobillari uchun amaliy xulosa kelib chiqadi: avtomobilni rasmiylashtirilgan holda boshqa shaxsga berish endi nafaqat mulkiy masalalarga, balki kimning ballar hisobiga taʼsir qilishiga ham bogʻliq.
Tizim kimlarga tatbiq etilmaydi? Nizom Oʻzbekistonda vaqtincha boʻlib turgan yoki tranzit orqali oʻtayotgan xorijiy transport vositalari haydovchilarini, shuningdek belgilangan istisnolarga ega boʻlgan qator diplomatik, konsullik va xalqaro tuzilmalarni istisno qiladi. Bu xorijliklarga umuman ball hisoblanmaydi degani emas: istisnolar roʻyxati ancha tor.
Qachon haydovchilik huquqidan mahrum qilishadi?
Ballar sababli huquqdan mahrum qilish
Asos bitta: hisob-kitob davrida ballar yigʻindisi 12 balldan oshishi. Bunda oxirgi qoidabuzarlik nafaqat oʻzining odatdagi jazosiga, balki qoʻshimcha jazoga, yaʼni transport boshqarish huquqidan mahrum qilishga ham sabab boʻladi.
Huquqni sud olib qoʻyadi. E-jarimaball materiallarni jinoyat ishlari boʻyicha tuman yoki shahar sudiga yuboradi. Qarorni sudya chiqaradi.
Minimal muddat: 6 oy. MJtKning 28-moddasi boʻyicha maxsus huquqdan mahrum qilishning yuqori chegarasi uch yilni tashkil etadi.
Chegaradagi holatga misol. Haydovchida 11,5 ball bor. U tezlikni oshirgani uchun yana 0,5 ball oladi va roppa-rosa 12,0 ballga yetadi. «Oʻn ikkidan oshsa» degan shart hali bajarilmagan. 0,2 ballik qoidabuzarlik sodir etilsa, hisob 12,2 ballga yetadi va materiallar sudga yuboriladi.
Bahsli ifoda haqida. MJtKning 34¹-moddasi va Vazirlar Mahkamasi sxemasida 12 balldan oshish haqida soʻz boradi, Nizomning hisob-kitob davri tugashini tavsiflovchi 4-bandida esa summa «12 ga yetmagan» holat tilga olingan. Chegaraviy 12,0 qiymat uchun kodeksga tayanish ishonchliroq: asos faqat chegaradan oshgandan keyin paydo boʻladi.
Haydovchilik huquqidan darhol mahrum qiladigan qoidabuzarliklar
Ballar toʻplami haydovchilik huquqidan mahrum boʻlib qolishning yagona sababi emas.
Mast holda transport boshqarish: 40 BHM va uch yilga huquqdan mahrum qilish.
MJtKning 136-moddasi birinchi qismi boʻyicha tibbiy tekshiruvdan oʻtishdan bosh tortish: 30 BHM va uch yilga huquqdan mahrum qilish.
Ushbu holatlar ballar hisobidan mustaqil ravishda amal qiladi. Shuning uchun «ballar hali kam, haydovchilik huquqim xavfsiz» degan fikr faqat 34¹-modda boʻyicha huquqdan mahrum qilishga nisbatan toʻgʻri.
Ballarni qanday tekshirish va jarimani qanday toʻlash mumkin?
Ballarni qayerdan koʻrish mumkin? Balansni E-jarimaball moduli va uning mobil ilovasi koʻrsatadi. Jarima ballari haqida maʼlumot xizmati MyGov’da ham mavjud.
Oddiy toʻlov muddati: qaror chiqarilgan kundan boshlab 60 kun. Agar qaror ustidan shikoyat qilingan va shikoyat qanoatlantirilmagan boʻlsa, xabar berilgan kundan boshlab 30 kunlik muddat amal qiladi.
Tezkor toʻlov uchun chegirma. MJtKning 332¹-moddasiga koʻra, quyidagicha toʻlash mumkin:
qaror topshirilgan kundan boshlab 15 kun ichida summaning 50 foizini;
qaror topshirilgan kundan boshlab 30 kun ichida 70 foizini.
Shundan soʻng haydovchi jarimaning qolgan qismidan ozod qilinadi.
Chegirma har doim ham qoʻllanmaydi. 2026-yil 22-iyuldan amal qilayotgan tahrirga koʻra, soddalashtirilgan tartib 131, 132, 136, 140-moddalar va 211-moddaning uchinchi qismi boʻyicha qoidabuzarliklarga, shuningdek qaror ustidan shikoyat qilinganda va bir yil ichida xuddi shu qoidabuzarlik takroran sodir etilganda qoʻllanmaydi.
Ballar jadvalidagi qoidabuzarliklarning aksariyati uchun bu moddalar toʻsqinlik qilmaydi: ular jadvalda yoʻq. Ammo takroriy qoidabuzarlik yoki shikoyat tufayli chegirma bekor boʻladi.
Qanday toʻlash mumkin? Bank kassalari, elektron toʻlov tizimlari va mobil ilovalar orqali. Kodeksda ushbu kanallar toʻgʻridan toʻgʻri koʻrsatilgan.
