Pensiya yoshini oshirmaslik boʻyicha fikrlar inobatga olinadimi? Masʼullar izoh berishdi

Pensiya tizimini takomillashtirish boʻyicha loyiha yuzasidan aholining fikrlari rasmiylar ishtirokidagi matbuot anjumanida muhokama qilindi. Hujjat boʻyicha bildirilgan takliflar oʻrganilishi, inobatga olinadigan fikrlar loyiha matnida aks etishi, rad etilganlari boʻyicha esa asoslantirilgan javob berilishi aytildi.

Joʻrayevning taʼkidlashicha, hozirda loyiha boʻyicha kelib tushayotgan barcha fikr-mulohazalar tahlil qilinmoqda. Yakunda qabul qilinadigan takliflar asosida loyiha qayta koʻrib chiqiladi. 

“Kelib tushgan barcha fikr-mulohazalarni koʻrib chiqyapmiz, nazorat qilib, tahlil qilyapmiz. Farmon loyihasida yosh masalasidan tashqari yana yettita taklif bor va har bir taklif boʻyicha yozilgan fikr-mulohazalarni oʻrganyapmiz. Jamoatchilik muhokamasi yakunlangandan keyin qabul qilingan takliflar boʻyicha farmon loyihasiga oʻzgartirishlar kiritiladi, qabul qilinmagan takliflar boʻyicha esa ularni rad etish asoslari koʻrsatiladi. Shundan soʻng hujjat Adliya vazirligiga kiritiladi”, - dedi u. 

Uning qayd etishicha, pensiya yoshini oshirishga oid takliflar boʻyicha ham turli fikrlar kelib tushgan. Jumladan, pensiya yoshini birdaniga uch yilga oshirmasdan, har yili uch oydan oshirib borish taklifi ham bildirilgan. 

“Yoshni oshirish yoki oshirmaslik boʻyicha ham takliflar kelib tushgan. Masalan, pensiya yoshini birdaniga uch yilga oshirmasdan, bosqichma-bosqich, har yili uch oydan oshirib borish taklifi mavjud. Bunday takliflar ham bizga kelib tushgan va hozir ularni oʻrganyapmiz”, - dedi Pensiya jamgʻarmasi vakili. 

Pensiyani hisoblashda 20 yillik ish haqi davri nega olinmoqda? 

Matbuot anjumanida pensiya hisob-kitobida fuqarolarning ish haqi olinadigan davrini kengaytirish masalasi ham muhokama qilindi.

Amaldagi tartibda pensiya hisoblashda soʻnggi 10 yillik mehnat faoliyatidagi eng qulay 5 yillik ish haqi davri hisobga olinadi. Islohot loyihasida esa ushbu davrni bosqichma-bosqich 20 yilga yetkazish taklif qilinmoqda. 

Savolning muhim jihati shundaki, odatda xodimning mehnat faoliyati davomida ish haqi oshib boradi. Shu sababli soʻnggi yillarda yuqoriroq maosh oladigan fuqaro uchun hisob-kitob davrining 20 yilgacha uzaytirilishi pensiya miqdoriga qanday taʼsir qilishi qiziq. 

Pensiya jamgʻarmasi direktori oʻrinbosari Nuriddin Shodixoʻjayevning aytishicha, amaldagi tizimda faqat qisqa davrdagi ish haqining hisobga olinishi ayrim holatlarda fuqaroning butun mehnat faoliyatidagi daromadini toʻliq aks ettirmaydi. 

“Bugungi kunda pensiya hisoblashda soʻnggi 10 yillikdagi besh yillik ish haqi olinadi. Bu davr, odatda, fuqaroning mehnat faoliyatini yakunlayotgan vaqtiga toʻgʻri keladi. Tahlillar shuni koʻrsatadiki, bu ayrim holatlarda pensiya miqdorining pasayishiga sabab boʻlishi mumkin. Chunki fuqaro mehnat faoliyatining oʻrta davrida, kuchga toʻlgan paytida yuqoriroq ish haqi olishi mumkin, ammo aynan shu davr amaldagi qisqa hisob-kitob davridan tashqarida qolib ketadi. Shu sababli ish haqini hisobga olish davrini bosqichma-bosqich 20 yilga oshirishni taklif qilyapmiz”, - dedi Nuriddin Shodixoʻjayev. 

Uning soʻzlariga koʻra, taklifdan koʻzlangan maqsadlardan biri fuqaroga pensiyani butun mehnat faoliyati davomida olgan ish haqiga yaqinroq tarzda hisoblash imkonini yaratishdir. 

Shuningdek, mutasaddilar yangi tizim rasmiy ish haqini koʻrsatishga qoʻshimcha ragʻbat berishi mumkinligini taʼkidladi. 

“Bizning maqsadimiz - fuqaro butun mehnat faoliyati davomida pensiya jamgʻarmasiga qancha hissa qoʻshgan boʻlsa, shunga yarasha pensiya bilan taʼminlash. Fuqaro qancha hissa qoʻshganiga yarasha pensiya miqdorini hisoblash, bizning fikrimizcha, adolatliroq yondashuv boʻladi. Bundan tashqari, bu fuqarolarni kelgusida ish haqini rasmiylashtirishga va haqiqiy daromadini koʻrsatishga ham ragʻbatlantirishi mumkin”, - dedi jamgʻarma direktorining oʻrinbosari. 

Eng past ish haqiga ega 2 yil hisobdan chiqariladi 

Pensiya jamgʻarmasi vakilining tushuntirishicha, 20 yillik davrni toʻliq hisobga olish fuqaroning vaqtincha ishlamagan yoki ish haqi pasaygan davrlari sabab pensiyasi kamayib ketishiga olib kelmasligi uchun qoʻshimcha mexanizm ham taklif qilinmoqda. 

Unga koʻra, 20 yillik davr ichidagi eng past ish haqi olingan 10 foizlik davr hisob-kitobdan chiqarib tashlanadi. Yaʼni 20 yil - 240 oy boʻlgani uchun eng past ish haqi olingan 24 oy pensiya hisobida inobatga olinmaydi. 

“Fuqaro 20 yil davomida bir xil ish haqi olmaydi. Kasal boʻlib qolishi, ish haqi qisqa muddatga kamayishi yoki pandemiya kabi boshqa holatlar boʻlishi mumkin. Shu sababli xorijiy tajribani oʻrgandik va ekspertlar bilan maslahatlashdik. Taklifga koʻra, 20 yillik davr hisoblanayotganida eng past ish haqi olingan 10 foizlik davr, yaʼni eng past 24 oy hisob-kitobdan chiqarib tashlanadi. Bu orqali fuqaroning vaqtincha ishlamagan yoki turli sabablarga koʻra kamroq ish haqi olgan davri sababli pensiyasi pasayib ketishining oldi olinadi”, - dedi Nuriddin Shodixoʻjayev. 

Kun.uz avvalroq pensiya islohoti borasida pensiya jamgʻarmasi masʼullari bilan intervyu tashkil qilgandi.