Pensiya jamgʻarmasi boʻlim boshligʻi Abror Xolmatovga koʻra, pensiya islohotiga doir loyihada fuqarolar uchun pensiya tayinlashda talab etiladigan minimal ish stajini bosqichma-bosqich oshirib, 15 yilga yetkazish nazarda tutilmoqda.
Biroq shu bilan birga, fuqarolarga ish stajini mustaqil ravishda shakllantirish imkoniyatlari ham yaratilmoqda. Jumladan, fuqaro oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtib, ijtimoiy soliq toʻlasa, bu davr uning ish stajiga hisoblanadi.
“Fuqarolar hozirdanoq ish stajini yigʻishni maqsad qilishi kerak. Oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtib, ijtimoiy soliq toʻlash orqali kelgusidagi pensiya uchun staj shakllantirish imkoniyati berilmoqda. Bu mexanizmni fuqarolarni mehnat stajini oldindan shakllantirishga ragʻbatlantiruvchi norma sifatida koʻrish mumkin”, – dedi Xolmatov.
Uning taʼkidlashicha, soʻnggi yillarda pensiya tayinlash jarayonida minimal staj bilan pensiyaga chiqayotgan fuqarolar ulushi ortib bormoqda. Masalan, 2010-yilda Pensiya jamgʻarmasi tashkil etilgan davrda yangi tayinlangan pensiyalarning taxminan 6 foizi minimal staj bilan tayinlangan boʻlsa, bugungi kunda bu koʻrsatkich qariyb 60 foizga yetgan.
“Bu fuqarolarning belgilanganidan yuqoriroq ish stajini shakllantirish darajasi pasayayotganini koʻrsatadi. Buning sabablaridan biri - shu paytgacha ish stajini mustaqil ravishda jamlash mexanizmining yetarli darajada mavjud boʻlmagani.
Endilikda oʻzini oʻzi band qilgan shaxs sifatida roʻyxatdan oʻtish va ijtimoiy soliq toʻlash orqali fuqarolarga kelgusidagi pensiyasi uchun ish stajini oʻzlari shakllantirish imkoniyati berilmoqda.
Minimal staj ham birdaniga emas, bosqichma-bosqich oshiriladi. Masalan, yetti yil talabi keyinchalik sakkiz yilga, undan soʻng toʻqqiz yilga va shu tarzda oshirib boriladi”, – dedi u.
Jamgʻarmaning yana bir masʼuli Sardor Fayzullayev esa Xalqaro mehnat tashkilotining 102-son konvensiyasida pensiya tayinlash uchun minimal ish staji 15 yildan kam boʻlmasligi tavsiya etilganini taʼkidladi.
“Bu oʻzgarish aynan konvensiya talabi sababli kiritilmoqda, degani emas. Asosiy maqsad - fuqarolarni uzoqroq va rasmiy ishlashga ragʻbatlantirish.
Masalan, erkak kishi 18 yoshidan mehnat faoliyatini boshlasa va 60 yoshida pensiyaga chiqsa, uning mehnat faoliyati 42 yilni tashkil etadi. Amaldagi yetti yillik minimal staj talab qilinsa, bu uning 42 yillik mehnat faoliyatining atigi 17 foiziga teng. 42 yil mehnat qilishi mumkin boʻlgan fuqaro uchun yetti yillik staj talabi juda kichik ulushni tashkil qiladi. Bu esa kelgusida uning pensiyasi minimal miqdorda qolishiga olib kelishi mumkin” – dedi u.
