Қора туйнук ёки бир неча ўлчамли оламни қандай тасаввур қилса бўлади? Глобал молиявий инқироз қандай бошланган? Буларни илмий изоҳлаб ёзилган мақола ва рисолалар кўп. Лекин содда тил билан қандай тушунтириш мумкин? Айниқса, болаларга. “Look At Me” ресурси мутахассислар томонидан содда тил билан тушунтириб берилган айрим илмий қарашларни ўқувчилар эътиборига ҳавола қилди. Xabardor.uz таржимаси.
Зарралар физикаси нима?
Пол Соренсон, физик
“Дўстим иккимиз кичкина буюмларни бир-биримизга думалатиб, уларни янада майдароқ бўлакка бўламиз. Биз энг кичкина бўлак пайдо бўлмагунича буюмларни бир-биримизга думалатаверамиз. Шундай тарзда буюм нимадан иборатлигини билиб оламиз”.
Иммунитет қандай ишлайди?
Ана Лобато, иммунолог
“Бизнинг танамиз меҳмонларни унчалик ҳам хушламайди, айниқса, дўстдек туюлмаган меҳмонларни. Бирор меҳмон “ташриф буюрса”, ҳужайраларимиз турли кўзлари билан уларга “тикилишади”. Турли “кўзлар” турли шаклларни кўришади ва бу “меҳмон”нинг кимлигини ва унга қандай муносабатда бўлиш кераклигини билиб олишади. Улар оддий кўзларга ўхшамайди, балки худди кичкина қўлчалардек ҳаракат қилишади. Уларнинг ёрдамчи-дўстлари жуда кўп ва қанчалик кўп бўлишса шунчалик яхши. Улар биргаликда нотанишга ҳужум қилишади ва уни еб қўйишади. “Меҳмон”ни еб бўлишгач, унинг қолдиғини бошқа дўстларига ҳам кўрсатишади ва унинг ким эканлигини билдиришади. Танамиз шу тарзда бизни касалликлардан ҳимоя қилади”.
Квант компьютер қанчалик кучли?
Умеш Вазирани, Калифорния университети профессори
“Бир ривоят бор. Менимча, у шоҳ Акбарнинг вазири Бирбал ҳақида. Шоҳ унинг хизматидан шунчалик миннатдор бўладики, ҳар қандай тилагини рўёбга чиқариш орқали вазирни мукофотламоқчи бўлади. Вазир ундан гуруч сўрайди. У шахмат тахтасининг биринчи катагига бир дона, иккинчи катагига икки дона, учинчи катагига тўрт дона гуруч қўйиб, шу тарзда гуруч доналарини кўпайтириб боришларини сўрайди. Хазинабон берилаётган гуручни ҳисоблашни бошлайди ва улар шахмат тахтасининг охирги катагига етиб бормаслариданоқ омборда гуруч қолмайди. Ҳисоблашнинг квант алгоритми ҳам қувватнинг худди шундай кўринишда ошиб боришини кўрсатади”.
