Россияда газ билан совитиладиган юқори ҳароратли реакторлар (ВТГР) учун микросферали ёнилғи ишлаб чиқилди. «Росатом» давлат корпорациясининг илмий бўлинмаси таркибига кирувчи «НИИ НПО «ЛУЧ» АЖ ходимлари унинг синовлари, жумладан, 1600 °C ҳароратдаги тажрибалар ҳақида «Ядро энергетикасининг инновацион лойиҳалари ва технологиялари» VII халқаро илмий-техник конференциясидаги маъруза давомида маълум қилди.
«Ядро энергетикасининг инновацион лойиҳалари ва технологиялари» халқаро илмий-техник конференцияси Москвада 27–29 октябр кунлари бўлиб ўтди. Тадбирни «Росатом», Атом энергияси бўйича халқаро агентлик ва Миллий ядро жамияти («Отечественное ядерное общество») кўмагида «НИКИЭТ» АЖ ташкил этди. Конференцияда Россия ва хориждан 320 нафардан ортиқ мутахассис қатнашди. «Ядро ёқилғиси, иссиқлик ташувчилар ва янги материаллар» секциясида Россия микросферали ёқилғисини ишлаб чиқиш ва синаш ҳақида «НИИ НПО “ЛУЧ”» АЖ бош директорининг илм-фан бўйича ўринбосари Андрей Мокрушин маълумот берди.
Уч тузилмали изотроп қопламага эга TRISO ёқилғиси газ билан совитиладиган юқори ҳароратли реакторлар (ВТГР) ишлаши учун жуда муҳим. TRISO ёнилғисининг ҳар бир микросфераси кўп қатламли ҳимоя қопламаларига эга ёнилғи ўзагидан иборат. Қопламалар пироуглерод (PyC) ва кремний карбидидан (SiC) тайёрланган. Бу технология ядро бўлиниши маҳсулотларини ҳатто авария ҳолатларида, 1600 °C гача ҳароратда ҳам микросфералар ичида ушлаб қолиш имконини беради.
Бир қатор синовлар Россияда ишлаб чиқилган TRISO ёнилғиси концепциясининг ишлашини тасдиқлади. Мутахассислар 13 та реактор тажрибасини ўтказди. Улар ёқилғининг одатий эксплуатация шароитларида — 1200 °C да, шунингдек, авария режимларига хос 1600 °C ҳароратда ўзини қандай тутишини текширди.
«Реактор синовлари давомида ёнилғининг ёниб сарфланиш даражаси тахминан 13,0% т.а.га етди», — дея таъкидлади Андрей Мокрушин.
Энди мутахассислар экспериментал намуналар билан ишлашдан тажриба-саноат технологиясини яратишга ўтди. Газ билан совитиладиган юқори ҳароратли реакторлар учун ёнилғи ишлаб чиқариш тажриба линияси «НИИ НПО “ЛУЧ”» АЖ майдонида ташкил этилди. Лойиҳада «Росатом»нинг бошқа ташкилотлари, шунингдек, Россиянинг ускуна ишлаб чиқувчилари ва етказиб берувчилари ҳам иштирок этади. Тажриба линиясининг ишлаб чиқариш қуввати йилига 250 000 та ёқилғи компактини ташкил этади.
