Туркия президенти Ражаб Тойиб Эрдўғон шу йилнинг 31 март куни АҚШга ташриф буюришини маълум қилди. У ядро хавфсизлигига бағишланган саммитда иштирок этади. Маълумки, ядро хавфсизлиги бўйича тўртинчи ва сўнгги халқаро саммит 31 мартдан 1 апрелга қадар Вашингтонда бўлиб ўтади. Биринчи саммит 2010 йилда Вашингтонда, иккинчиси 2012 йилда Сеулда ва учинчиси 2014 йилда Гаагада бўлиб ўтган эди.
Саудия Арабистонига амалга оширган ташрифини якунлаб, ватанига қайтар экан, Ражаб Тойиб Эрдўғон оммавий ахборот воситалари вакилларига интервью берди.
Унинг Вашингтонга сафари хақидаги баёноти эмас, балки конституциявий ислоҳотлар эхтиёжи борасидаги баёноти анча шов-шувларга сабаб бўлди. Унитар давлатни сақлаб қолган ҳолда президент бошқарувини жорий қилиш мумкинми, деган саволга жавоб берар экан, президент, унитар давлатни бошқаришда Адольф Гитлер вақтидаги Германиянинг президентлик бошқарувини мисол сифатида келтириб ўтди. “Дунёда бу каби бошқарувдаги кўплаб давлатларни мисол сифатида келтириш лозим. Сиз бу борада Гитлер Германиясини кўришингиз мумкин. Бошқа давлатларни ҳам мисол сифатида келтиришимиз мумкин”, деди Эрдўғон.
Эрдўғон ўз сўзида президентлик тузуми барча муаммоларни ҳал қила олмаслигини ҳам таъкидлаб ўтди ва бу тизимни жорий қилишда жамиятдаги барча қатламларнинг фикрига қулоқ солишини маълум қилди.
Яқиндан бошлаб Туркияда юз бераётган ҳар қандай салбий ҳодиса ва воқеаларни кутиб турган ва бу борада жар солишни яхши кўрадиган Россия матбуоти бири олиб, бири қўйиб Эрдўғонинг Гитлер Германияси хақидаги фикрларини тинмай келтирмоқда. Ташқи ишлар вазирлигининг расмий вакили Мария Захарова ўзининг Facebook'даги саҳифасида “мана энди кўп нарса ойдинлашди” деб ёзди.
Бироқ, Туркия президентининг маъмурияти Эрдўғонинг фикрлари матндан узиб олинганлигини ва нотўғри талқин қилинаётганлигини айтмоқда. Баёнотда Эрдўғон Гитлер бошқаруви йилларини салбий оқибатларига урғу бергани таъкидланади. Яъни, Туркия президенти бирор бир бошқарув тизими ҳокимиятни суиистеъмол қилишга қарши курашда кафолатли эмаслигини эслатиб қўймоқчи бўлган. “Тузум нотўғри бошқариладиган бўлса, у президент ёки парламент бошқаруви бўлишидан қатъи назар фожиа билан тугайди. Бунга Гитлер Германияси мисол бўлади” дейилади президент маъмурияти берган баёнотда.
Айни дамда Туркияда Конституциявий ислоҳотлар ўтказиш борасида президент ташаббуси кенг муҳокама қилинмоқда. Эрдўғоннинг лойиҳасига кўра, Туркия парламент бошқарувидан президент республикасига ўтиши керак. Шу тариқа, бутун ҳокимият давлат раҳбари қўлига ўтади. Эрдўғон 2003 йилдан 2014 йилга қадар бош вазир лавозимида ишлади. 2014 йилнинг август ойида эса президент этиб сайланди. Шуни таъкидлаш керакки, Конституцияга кўра, Туркияда президент катта ваколатларга эга эмас.
