Эрдўған Анқара ва Истанбулни «бой берди». Туркиядаги маҳаллий сайловлар натижалари нимани англатади?

«Одамлар демократия учун овоз беришди. Улар демократияни танлашди», деган РХП раҳбари Кемал Қиличдарўғли.

Анқарада чиқиш қилган Эрдўған мағлубиятни тан олди.

«Гарчи партиядан мэрлик курсисини олиб қўйишган бўлсада, туманлардаги одамлар партиямизга ишонишади», деган у.

«Бу мутлақо кутилмаган натижа, Эрдўған ва унинг тарафдорлари учун энг ёмон сценарийлардан бири рўй берди», дея изоҳ беради Би-би-сининг Туркиядаги хизмати шарҳловчиси Ирем Кокер.

Сайловларни «ҳаёт-мамот масаласи» сифатида тасвирлаб келган Эрдўған учун AТПнинг чорак асрлик давр давомида Анқарани биринчи бор қўлдан бой бериши кутилмаган зарба бўлди.

Нима учун Эрдўғаннинг партияси сайловда бундай ишончсиз иштирок этди?

Ирем Кокер Туркиядаги вазиятни «эълон қилинмаган иқтисодий инқироз» дея баҳолаган.

2019 йилда инфляция 20 фоиз атрофида бўлмоқда, ишсизлик кўрсаткичлари ортган, шу билан биргаликда амалдаги ҳукуматга ишончсизлик ҳам ўсган.

«Одамлар иқтисодий муаммолардан азият чекишмоқда. Мен трейдерман, пенсия ёшидаман, аммо ҳали ҳеч қачон бундай қулашни кўрмагандим», дейди мухолифат вакиллари уюштирган маршда иштирок этган сайловчилардан бири.

Бундан ташқари, РХП сайловларга омилкорлик билан тайёрланди. Партия ўз позициялари нисбатан кучсиз саналган муниципалитетларда ва шаҳарларда коалициялар ҳамда иттифоқлар тузди, бошқа партиялар билан бирлашув амалга оширилди (хусусан, асосий етакчилари қамоқда бўлган курдларнинг Халқ демократик партияси билан), йирик шаҳарларга эса максимал даражада эътибор қаратди.

Партия кўнгиллилар билан яхши ишлади, бунинг эвазига ташвиқот ишларида яққол устунлик кузатилди.

Истанбулдаги ғалаба мухолифат учун қанчалар муҳим?

17 миллион атрофидаги киши яшайдиган агломерация - Туркиянинг иқтисодий ва молиявий марказидир. Эрдўған ҳам ўз сиёсий фаолиятини айнан шу шаҳарда бошлаган ва 1994 йилда шаҳар мэрлиги учун сайловларда ғолиб бўлган. Шундан буён у қуйидагича иборани такрорлаб келарди: «Истанбулда ғолиб чиқиш учун, Туркияда ғолиб чиқиш керак».

2019 йилги сайловларда Адолат ва тараққиёт партияси Эрдўғаннинг яқин сафдоши Биноли Йилдирим номзодини илгари сурди. Эрдўғаннинг ўзи шу шаҳарда кўп минг кишилик митинг қаршисида чиқиш қилди ва курд айирмачилари хавфи ҳақида нутқ сўзлади, шунингдек, майдонда Янги Зеландиянинг Крайстчерч шаҳридаги масжидларда бўлиб ўтган қирғин лавҳалари намойиш этилди.

Бундан ташқари, у Авлиё София ибодатхона-музейини масжидга айлантиришни таклиф қилди, бу таклиф мамлакатдаги проваславларнинг кескин норозиликларини келтириб чиқарди.

Партия томонидан ўтказилган агрессив кампанияга қарамасдан Истанбул мэрлигини шаҳардаги Бейликдузу тумани раҳбари эгаллайдиган бўлди. Энди АТП натижалар устидан шикоят қилмоқчи.

Эрдўғаннинг позицияси энди заифлашадими?

Ирем Кокер Эрдўғанда вазиятни ўнглаш учун яна президентликдаги 4 йил муддат борлигига эътибор қаратган.  «У бу вақтдан кучларни қайта гуруҳлашда фойдаланиши ва позицияларини мустаҳкамлаши керак бўлади», деб ҳисобламоқда у.

Би-би-сининг Истанбулдаги корреспонденти Марк Лоуэннинг ёзишича, энди «шу вақтга қадар кўп нарсага қодир эмас деб ҳисобланган мухолифат енгиб бўлмас тасаввур уйғотган Эрдўғанни ҳам енгиш мумкинлигини ҳис қилди».

Туркиядаги вазиятнинг кейинги ривожи иқтисодий ҳолатга боғлиқ бўлади. Президент Эрдўған партия мавжуд вазиятни ўнглаши ва кейинги сайловларда «йўқотилган позицияларни қайтариб олиши» кераклиги ҳақида гапирди.