Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси раиси ўринбосари Нодир Жонузоқ бемаъни ташаббус билан чиққан айрим зиёлилар халқимизнинг қитиқ патига тегиб, мамлакатимиздаги дўстона муҳитга рахна солишаётгани ҳақида мулоҳаза юритди.

«Бир гуруҳ ўзбек зиёлиларининг рус тилига расмий мақом бериш ҳақидаги кутилмаган таклифи чинакам зиёлиларимизнинг ғурурига тегди, жаҳлини чиқарди, довдиратди. Мен эса, аввало, чуқур қайғуга чўмдим. Дардим минг чандон бўлди. Сабаби, шу пайтгача бу мантиқсиз ва ноўрин таклиф остига имзо чеккан зиёлилар ёзган, чизган, куйлаган асарларда ўзбекнинг кўнгли, руҳияти акс этган, деган хаёлда юрардим. Дафъатан ана шу тоза ишончим дарз кетди. Кўнглим оғриди.

Президентимиз 2017 йил 23 декабрь куни Ўзбек тили ва адабиёти университетига ташриф буюрган чоғида биз, зиёлиларга қарата: «Она тилимизнинг бойлигини, унга ҳурматингиз ва муҳаббатингизни тилимизни дунёга тараннум этиш билан кўрсатишингиз керак», деган эди. Назаримда, бу – барчамизга, жумладан, ғайритабиий таклифни илгари сурган зиёлиларга ҳам тегишли сўзлар эди. Хўш, она тилимизни қачон дунёга тараннум эта оламиз? Қачонки, зиёлиларимизнинг ўзида она тилимиздан фахрланиш, расмий ва норасмий доираларда бошига кўтариш туйғуси шакллансагина бунга эришиш мумкин.

Давлатимиз раҳбари яна муҳтарам элчиларимиз иштирокидаги йиғилишда ҳам «Ўзбекистоннинг чет элдаги элчиси бўлса-ю, ўзбек тилини билмаса, бу халқимизга хиёнат эмасми?!» деган ҳақли мулоҳазани ўртага ташлаган эди. Бу фақат расмий элчиларимизга эмас, ҳаммамизга, шу юртда яшаётган ҳар бир фуқарога дахлдор талабдир. Боиси, ҳар биримиз Ватан остонасини ҳатлаб ташқарига чиқарканмиз, беихтиёр элимизнинг кўнгилли элчисига айланамиз: бизнинг сўзимизга қараб ўзимизга баҳо беришади.

Бугун сўз эркинлиги таъминланган, халқ фикрига қулоқ тутилаётган жамиятда яшаяпмиз. Аммо, бу – ҳар қандай тутуриқсиз таклифни илгари суриб жамиятимизни ларзага келтириш, саросимага солиш мумкин, дегани эмас. Айниқса, эътиқод, тил каби нозик, ҳассос мавзуларда етмиш марта ўйлаб сўнг гапирган, кўп ҳолларда эса умуман сўз айтмаган, тилни тийган маъқул. Халқимизнинг донишмандларга хос табиати, соғлом мантиқ шуни талаб қилади.

Шу ўринда дунёга донғи кетган доғистонлик адиб Расул Ҳамзатовнинг ушбу битикларини келтириш ўринли деб ўйлайман: «Шаҳарда яшаётган айрим ўртоқларим бошқа тилда гаплашаётганига, ёзаётганига нима дейсиз? Албатта, бу уларнинг ўз иши, лекин мен уларга тушунтиргим келади. Назаримда, улар битта қўлтиғида иккита тарвузни ушламоқчи бўлган одамларга ўхшайди. Мен бу бечоралар ҳолига қараб сездимки, улар авар тилида ҳам ёзишмайди, лекин бу рус тили ҳам эмас... Ҳа, улар ўз она тилининг қашшоқ ва қамрови торлигидан нолиб, ўзларига бой ва қамрови кенг тил излаб йўлга чиқишган. Худди авар эртагидаги эчкига ўхшайди. Эртакда эчки бўрига ўхшаб дум ўстириш учун ўрмонга кетади ва ўрмонда иккала шохи синиб, тўқол бўлиб қайтади...»