Ҳукумат ер участкаларига алоқадор янги қарор қабул қилади

Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси порталида Вазирлар Маҳкамасининг “Юридик ва жисмоний шахсларга қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун ер участкаларини ижара ҳуқуқи билан фойдаланишга беришнинг замонавий ва шаффоф механизмларини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори лойиҳаси жойлаштирилди.

Ўзбекистон Республикаси президентининг 2019 йил 10 январдаги “Урбанизация жараёнларини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-5623-сон, 2019 йил 17 январдаги “2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича ҳаракатлар стратегиясини “Фаол инвестициялар ва ижтимоий ривожланиш йили”да амалга оширишга оид давлат дастури тўғрисида”ги ПФ-5635-сон фармонларига мувофиқ 2019 йил 1 июлдан бошлаб шундай тартиб ўрнатиладики, унга кўра:

– юридик ва жисмоний шахсларга қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун ер участкасига бўлган ижара ҳуқуқини “YER IJARA” ААТ ягона электрон майдончасида электрон танлов орқали амалга оширилиши;

– юридик ва жисмоний шахсларга махсус геопортал орқали танловга қўйиладиган ер майдонларини танлаш имкониятининг яратилганлиги;

– ердан мақсадли ва оқилона фойдаланиб, мўл ҳосил олаётган кўп тармоқли фермер хўжаликларига ва бошқа қишлоқ хўжалиги корхоналари фаолиятини кенгайтириш учун қўшимча ер ажратиш тартиби;

– ер участкаларини бериш бўйича материалларни йиғиш, кўриб чиқиш ва ваколатли органлар ҳамда ташкилотлар билан келишиш замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда фақат электрон шаклда амалга оширилиши белгиланган.

Қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун ер участкаларини автоматлаштирилган ахборот тизими орқали ижарага бериш тартиби тўғрисидаги низом тасдиқланади.

Белгиланишича:

– қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун тарқатилмаган ер участкаларининг рўйхати асосида кейинчалик мазкур ер участкаларини (лойиҳаси туман ҳокими, қишлоқ хўжалиги, сув хўжалиги ва фермер, деҳқон ва томорқа ер эгари кенгаши билан келишган ҳолда) танловга қўйиш ер тузиш органлари томонидан тузилади;

– ер участкаларини бериш бўйича материалларни тўплаш, кўриб чиқиш ва ваколатли органлар ҳамда ташкилотлар билан келишиш “YERELEKTRON” автоматлаштирилган ахборот тизими орқали электрон шаклда амалга оширилади;

– “YERELEKTRON” ААТни яратиш ишлари Ўзбекистон Республикаси
Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитасининг
Ер муносабатлари ва давлат кадастрларини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ҳисобидан молиялаштирилади;

– Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси “YERELEKTRON” ААТ оператори ҳисобланади;

– “YER IJARA” ягона электрон майдончасида ўтказиладиган электрон танловларда ер участкаларига бўлган ижара ҳуқуқи Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси қошидаги “Электрон онлайн-танловларни ташкил этиш маркази” давлат унитар корхонаси томонидан амалга оширилади;

– электрон танловга қўйиладиган қишлоқ хўжалиги мақсадларидаги тарқатилмаган ер участкалари лойиҳаларининг рўйхати туманлар (шаҳарлар) ҳокимликлари томонидан тасдиқланади;

– ер участкалари лойиҳаларининг рўйхатини ўз вақтида электрон танловга қўйишни мувофиқлаштириш Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан таъминланади;

– юридик ва жисмоний шахсларга қишлоқ хўжалиги мақсадларида ер участкасидан ижара ҳуқуқи билан фойдаланишга ажратиш тўғрисида электрон танлов натижалари асосида қабул қилинган қарорларнинг бекор қилинишига йўл қўйилмайди, электрон танлов ғолиблари томонидан қабул қилинган мажбуриятларга риоя этмаслик ва ер участкаларининг давлат ҳамда жамоат эҳтиёжлари учун белгиланган тартибда олиб қўйилиши бундан мустасно.

“YERELEKTRON” ААТга уланадиган вазирликлар, идоралар ва ташкилотлар рўйхати тасдиқланади.

Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги қайд этилган вазирликлар, идоралар ва ташкилотлар билан биргаликда 2019 йил 30 июнгача бўлган муддатда интернет тармоғига уланганлик ҳамда “YERELEKTRON” ААТга уланиш имконини берадиган компьютер ва бошқа технологик ускуналар билан жиҳозланиш ҳолатини хатловдан ўтказади;

хатлов натижалари бўйича тегишли компьютер ва бошқа технологик ускуналарни сотиб олиш вазирликлар, идоралар ва ташкилотларнинг туман (шаҳар) бўлинмаларини интернет тармоғига улаш сарф-харажатларини молиялаштириш манбалари Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги билан келишган ҳолда, вазирликлар, идоралар ва ташкилотларнинг бюджетдан ташқари ўз маблағлари ҳисобидан;

вазирликлар, идоралар ва ташкилотлар ва уларнинг ҳудудий бўлинмалари қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун тарқатилмаган ер участкалари рўйхатини келишиш ҳамда улар бўйича хулосалар беришда иштирок этадиган бошқа вазирлик ҳамда идораларга энг яхши таклифларни танлаш асосида етказиб берувчилар ёки ишлаб чиқарувчилар билан тўғридан-тўғри шартномалар бўйича тегишли компьютер ва бошқа технологик ускуналарни харид қилишга рухсат этилади.

Қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун ер участкаларини автоматлаштирилган ахборот тизими орқали ижарага бериш тартиби тўғрисидаги низомга кўра, инвестиция киритадиган талабгорларга, маблағлари банкдаги ҳисобварағида кўринганидан сўнг, жорий йилда мақсадли ишлатиш шарти билан ҳамда туман сектор раҳбарининг тавсиясига кўра танлов ўтказмасдан туман ҳокимининг қарорига асосан тўғридан-тўғри ажратилади. Бунда бир гектар ер майдони учун, пахта-ғаллачилик ва чорвачилик лойиҳаларига 2 минг, сабзавот-ғаллачилик, боғдорчилик-узумчилик, сабзавот-полизчилик лойиҳаларига 5 минг АҚШ доллари эквиваленти миқдорида инвестиция киритиш белгиланади.

Қишлоқ хўжалигида фойдаланилмайдиган ерларни инвестицион лойиҳавий таклиф ҳисобига қишлоқ хўжалик ишлаб чиқариши учун ўзлаштириш шарти билан Солиқ кодексида ва бошқа ҳуқуқий ҳужжатларда кўзда тутилган имтиёзлар эвазига танловсиз ижарага берилади.

Низом талаблари:

– Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 16 январдаги “Ўзбекистон Республикаси президентининг 2017 йил 25 октябрдаги “Эркин иқтисодий зоналар ва кичик саноат зоналари фаолияти самарадорлигини ошириш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 2017 йил 25 октябрдаги ПҚ-3356-сонли қарорини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 2018 йил 16 январдаги 29-сон қарорига мувофиқ эркин иқтисодий ва кичик саноат зоналари ҳудудидаги инвестиция лойиҳаларини амалга оширишга;

– давлат улуши 100 фоиз бўлган акциядорлик жамиятларига;

– қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришни кластер усулида ташкил этишга;

– боғзорлар, токзорлар ҳамда бошқа мевали ва мевасиз дарахтзорлар ва кўчатзорлар эгалланган ер майдонларига татбиқ этилмайди.

Боғзорлар, токзорлар ҳамда бошқа мевали ва мевасиз дарахтзорлар ҳамда кўчатзорлар фақат мустақил баҳоловчи ташкилотлар томонидан баҳоланиб ким ошди савдолари (аукцион) орқали сотилади.

Ер участкалари юридик ва жисмоний шахсларга узоқ муддатли ижарага, захирадаги тарқатилмаган ерлардан ижара майдончасида ўтказилган танлов якунига кўра туман(шаҳар) ҳокимларининг қарорларига асосан ажратилади.

Илмий-тадқиқот муассасаларига, олий ўқув юртларига, академик лицейларга, касб-ҳунар коллежларига ва умумтаълим мактабларига ўқув, тажриба, нав синаш мақсадлари учун берилган ерлар ҳамда сув фондининг сунъий ҳавзалари эгаллаган ерлар танловга қўйилмайди.

Чорвачилик маҳсулотлари етиштиришга ихтисослашган юридик ва жисмоний шахсларнинг бизнес-режасида назарда тутилган камида 30 шартли бош чорва молларини боқиш шартлари билан ташкил этилади. Бунда шартли равишда ҳар бир бош мол ҳисобига қуйидаги коэффициентлардан фойдаланилади: қорамоллар (сигирлар, насл олинадиган новвослар, бўрдоқига боқиладиган новвослар) ва отлар учун – 1.0, ёш қорамоллар учун – 0.6, туяқушлар, қўй ва эчкилар учун – 0.1 ҳамда паррандалар ва қуёнлар учун – 0.025.

Чорвачиликка бериладиган ер участкаларининг энг кам ўлчами ҳар бир шартли бош чорва молига ҳисобланганда:

Андижон, Наманган, Самарқанд, Тошкент, Фарғона ва Хоразм вилоятларидаги суғориладиган ерларда — 0,30 гектарни;

Қорақалпоғистон Республикаси, Бухоро, Қашқадарё, Жиззах, Навоий, Сурхондарё ва Сирдарё вилоятларидаги суғориладиган ерларда — 0,45 гектарни;

суғорилмайдиган (лалмикор) ерларда — 2 гектарни;

пичанзор ва яйлов ерларда — 3 гектарни ташкил этади.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштиришга ихтисослашаётган юридик ва жисмоний шахсларга ижарага бериладиган ер участкаларининг энг кам ўлчами:

пахтачилик ва ғаллачилик учун — 100 гектарни;

ғалла-сабзавотчилик учун — 20 гектарни;

боғдорчилик, узумчилик учун — 10 гектарни;

сабзавотчилик ва бошқа экинлар етиштириш учун — 5 гектарни ташкил қилади.

Ер участкаси юридик ва жисмоний шахсларга имкони борича ягона мавзе бўйича, контурлар яхлитлиги сақлаб қолинган ҳолда берилади, ер участкаси чегаралари суғориш тармоқлари, коллекторлар, йўллар ва бошқа топографик элементлар бўйича белгиланади.

Юридик ва жисмоний шахсларга берилаётган ер участкаси бошқа ердан фойдаланувчиларнинг ерлардан фойдаланиши учун ноқулайликлар вужудга келтирмаслиги керак.

Қишлоқ хўжалиги маҳсулоти етиштириш учун танлов ғолибини аниқлашда биринчи навбатда устувор ҳуқуққа қуйидаги юридик ва жисмоний шахслар эга бўладилар.

Жумладан:

– инвестицион лойиҳа ташаббускори томонидан тақдим этилаётган лойиҳанинг самарадорлиги;

– қўшимча қийматлар занжири бўйича қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқаришни ташкил этиш учун шахсий ва жалб қилинган молиявий маблағларига эга;

– логистика марказлари (мева-сабзавот маҳсулотларини сақлаш, бирламчи ёки чуқур қайта ишлаш бўйича қувватлар, қишлоқ хўжалиги техникаси), шунингдек, ички ва ташки бозорда мева-сабзавот маҳсулотларини сотиш тажрибасига эга;

– замонавий иссиқхона хўжаликлари ва интенсив боғлар яратиш ва улардан фойдаланиш тажрибасига эга;

–мева-сабзавот маҳсулотларини етиштириш, қайта ишлаш ва сотиш, жумладан экспорт қилишни ташкил қилиш, замонавий ресурс ва сувни тежовчи технологияларни жорий этиш, янги иш ўринлари яратиш вазифаларини ўз зиммасига оладиган хўжалик юритувчи субъектлари.

Ижарага берилган ер участкаларидан қатъий мақсадга мувофиқ ҳолда фойдаланилади, улар хусусийлаштирилиши ва олди-сотди, гаров, ҳадя, айирбошлаш объекти бўлиши, шунингдек, иккиламчи ижарага берилиши мумкин эмас.

Ижарага берилган қишлоқ хўжалиги ерларидан қишлоқ хўжалиги экинлари экиш шартномасида назарда тутилмаган мақсадлардан бошқа мақсадларда фойдаланилиши амалдаги қонун ҳужжатларига ва мазкур Низомга мувофиқ ижара шартномасининг қўпол равишда бузилиши ҳисобланади.

Ер қонунбузилиш ҳолатларига йўл қўйиш ва ер ижара шартномаси шартларини бузиш оқибатлари ер ижара шартномасини бекор қилинишига сабаб бўлади.

Юридик ва жисмоний шахсларга берилган ер участкаси юридик ва жисмоний шахслар қайта ташкил этилганда бўлиниши мумкин, агар уни бўлиш вақтида янги ташкил этилган корхона ва ташкилотларнинг ер участкалари Ўзбекистон Республикаси Қонунларида ва Низомда назарда тутилган энг кам ўлчамлардан оз бўлмаса.

Юридик ва жисмоний шахсларга ер участкаларини ижарага бериш бўйича материаллар лойиҳачи томонидан тайёрланади.

Ер участкалари бериш, қоидага кўра, қишлоқ хўжалиги корхонасини ташкил этиш ва ер участкасини ижарага олиш тўғрисидаги барча ҳужжатлар қишлоқ хўжалиги экинлари йиғиштириб бўлинган муддатда, шунингдек бошқа муддатларда ҳам амалга оширилади.