Ўқувчилари Россияда ишлаб юрган Деновдаги мактаб директори фақат «ҳайфсан» олди, аризачи ўқитувчи эса ишдан ҳайдалмоқда: ким ҳақ?

Сурхондарё вилояти Денов туманидан Жангил Эшқулова таҳририятимизга мурожаат йўллади.

Мурожаатга кўра, унинг 1991 йилда туғилган фарзанди Фарҳод Тошбоев армияда йигитлик бурчини ўтагач, имтиёз билан келиб Термиз давлат университетини кимё-технология йўналиши билан давлат гранти асосида ўқиб тугатган.

«Фарзандларим отадан эрта етим қолишди. Беш фарзандимдан фақат мана шу кенжатойимни ўқита олдим», деди Жангил ая Kun.uz мухбири билан суҳбатда.

Жангил Эшқулованинг ўзи ҳикоя қилиб беришича ва бизга тақдим этган ҳужжатларидан аён бўлмоқдаки, ўғли Ф.Тошбоев 2017 йил Денов туманидаги 75-ўрта мактабга чақириққача ёшларни тайёрлаш фанидан ўқитувчи вазифасига ишга қабул қилинади.

Маълумки, касб-ҳунар коллежларида давомат ўта пасайиб кетгани, ўқув жараёнлари издан чиқиб кетгани, бу ҳол ўқувчилар ўртасида ҳуқуқбузарлик ва жиноятлар кўпайишига асос бўлаётгани сабабли Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан барча мактабларда 10-11-синфлар қайтадан очилган эди.

75-мактабда ЧЁТ фанидан дарс бераётган Ф.Тошбоев айрим ўқувчилар Россия Федерациясига меҳнат миграциясига кетгани, айримлари дарсга муттасил келмагани учун журналда бу ҳолни қайд этиб, уларга баҳо қўймайди.

Онанинг иддаосига кўра, мактаб директори Марҳабо Турдиева Ф.Тошбоевдан дарсга келмаётган ўқувчиларнинг баҳоларини қўйиб беришни талаб қилади. Ёш ўқитувчи бунга кўнмайди. Шундан сўнг раҳбар ҳамда ўқитувчи ўртасида шахсий хусумат пайдо бўлади.

Ф.Тошбоев керакли инстанцияларга мавжуд вазият юзасидан мурожаат қилади. Мактабдаги бу ҳолат юзасидан прокуратура тақдимномасига асосан хизмат текшируви ўтказилади ва Ф.Тошбоевнинг барча важлари ўз исботини топади. Жумладан, 10-«Д» синф ўқувчилари Ф.Жалилов ва Н.Ҳасанова дарсларга мунтазам қатнашмагани, 11-«Б» синф ўқувчиси М.Қўчқоров ва 11-«А» синф ўқувчиси И.Қобилова ишлаш учун Россия Федерациясига кетгани, 10-«Б» синф ўқувчилари Ф.Бойматов ва Б.Ибрагимов дарсларда мунтазам равишда қатнашмагани аниқланган.

Мактаб директори М.Турдиевага Сурхондарё вилоят ХТБ бошлиғининг буйруғи билан «ҳайфсан» интизомий чораси кўрилади.

Шундан сўнг М.Турдиева «номутахассиссан» деган важ билан Ф.Тошбоев билан тузилган меҳнат шартномасини бузиб, уни ишдан ҳайдаш тадоригига тушган.

Ж.Эшқулованинг айтишича, улар бу масалада таълим ва фан ходимлари касаба уюшмаси вилоят бирлашмасига ҳам мурожаат қилишган. Касаба уюшмаси Ф.Тошбоевни ҳимоя қилиш ва ишга тиклаш учун ҳаракат қилганда М.Турдиева «барибир бир ой ишлатиб ҳайдаб юбораман», деган.

Бундан ташқари, Ж.Эшқуловага кўра, мактаб директори ўз қўл остидаги ўқитувчиларни Ф.Тошбоевга қарши қайраб, «барчамизнинг устимиздан ёзиб юрибди, бу бола ҳаммаларингнинг маошларингиздан кесилишига сабабчи бўлади», деб ёш ўқитувчини меҳнат жамоаси босими остида қолдирмоқда.

Биз мазкур масала юзасидан Денов туманидаги 75-ўрта мактаб директори Марҳабо Турдиевага ҳам савол бердик.

«Фарҳод Тошбоев — ўзи номутахассис, нопедагог. Жуда характери оғир бола. Мактабда икки йилдан буён ишлаб келаётган эди. Иш ҳужжатларини юритишни билмас экан. Текширишлар жадвалига кўра, текшириш ўтказилгач, 2019 йилнинг январида мен уларни бошқа бир ўқитувчи юритиб келаётганини билиб қолдим.

Мактаб ўқувчиларининг дарсларга келиш масаласида айбим йўқ, деб айтолмайман. Мактабимиз Деновнинг қоқ марказида жойлашгани сабабли, туманнинг ўша пайтдаги ҳокими, ҳозирги вилоят прокурори томонидан тумандаги 100та мактабнинг янги парта ва стуллари бизнинг мактабга туширилиб, тақсимланди. Ўша ишларга чалғиб, эътиборсизлик қилганман. Мактабнинг моддий техника базасини янгилайман, янги мактаб қурдираман деб, ўқувчиларнинг давомати масаласига беэътибор бўлганман. Лекин шу ўқитувчининг ўзи билан ўша дарсга келмаган болаларнинг уйига бирга бориб келганмиз. Ота-оналари «Болам касал, даволанишда», дейишганига эътиборсиз қолдирганмиз, айрим ўқитувчилар баҳо ҳам қўйишган. Лекин у ўқувчиларга ҳеч қандай ҳужжат берилмаган.

Ҳозир Россияга кетган 11-синфнинг икки ўқувчиси қайтарилди. Халқ таълими вазирлигининг 13-N-экс сонли қарорини ўрганиб чиқиб, уларни қўшимча тарзда ўқитдик ва улар мактабни битиришди.

10-синфда ўқийдиган, гайморит билан касалланган олимпиадачи ўқувчимизга чуқурроқ таълим олиш учун имконият яратган эдик. Лекин фанларни яхши ўзлаштиришини билганимиз учун маълумотнома талаб қилмаганмиз. У ҳам қайтиб келиб ўқиди.

Текшириш ишлари олиб борилиши асносида биз ички ишлар бўлимига хат чиқариб, болаларни қайтариш ҳаракатини бошлаганимизда, яна бир-иккитаси Россияга чиқиб кетиб қолди. Мактабдан ташқарида, оиладаги ҳаётида ўқувчиларнинг орқасидан муттасил кузатиб, назоратга олиш имкониятимиз йўқ-ку? Болани ота-онаси назоратга олиши керак. Бундай ўқувчилар албатта синфдан-синфга қолдирилади.

Прокуратура бу борада текшириш ўтказгач, йигирма нафар ўқитувчига, жумладан, менга ҳам совуққонлик қилганимиз учун «ҳайфсан» интизомий жазоси қўлланди.

Лекин кошки эди Ф.Тошбоевнинг нияти дарсга келмаган ўқувчиларнинг тақдири қизиқтираётган бўлса эди. Мен фақат хурсанд бўлар эдим. Унинг ўзи ҳам Тошкентга ишга кетиб қолган, ўзига тегишли уч нафар ўқувчининг имтиҳон баҳосини қўйиб берасан, деб ўқитувчига зуғум ўтказган. Ўқитувчининг мазаси қочиб, мактабга «тез ёрдам» машинаси чақиришга мажбур бўлдик. Кўр ҳам ҳассасини бир марта йўқотади. Биз унинг талабини бажармадик.

Чақириққача ёшларни тайёрлаш фанидан дарс бериш учун захирадаги офицерлар жалб этилиши керак. Ўзбекистон Республикаси ХТВнинг буйруғи чиқди. Янги ўқув йилидан бошлаб бу фанни ўқитиш мутлақо номутахассисларга берилмайди. Ф.Тошбоев Термиз Давлат университетини кимё-технологияси йўналиши бўйича тугатган. Қонунда белгиланган тартибда огоҳлантириш хати ва компенсация бердим. «Йигит кишисан, бошқа жойдан иш топ. Мен сенга иш беролмайман», деб айтдим. Бу фанни ўқитиш қўлидан келадиган захирадаги офицерлардан 10 нафар номзодни ўрганиб чиқяпмиз. Ҳозир Ф.Тошбоевни шундай бўшатсак, туман ХТБдан ҳам номзодлар тинимсиз келиб турибди. Танлов катта.

Касаба уюшмаси Ф.Тошбоевни нотўғри ишдан бўшатилган, деган хулоса берди. Лекин меҳнат биржаси барчаси тўғри амалга оширилган, огоҳлантириш хати икки ҳафта олдин тўғри берилган, деб топди. Энди, душанба (24 июнь) куни бу йигитга сўнгги ҳисоб-китоб берилади ва у ишдан кетади.

У мени меҳнат жамоамиз олдида «мени ишдан ҳайдадингми ҳали», деб ҳақорат ҳам қилди ва мен ички ишлар органига ёзиб беришга мажбур бўлдим. Унинг ўқувчиларни калтаклагани масаласини ҳам прокуратура ўрганмоқда.

Мен республика даражасидаги тренер-ўқитувчиман. Давлат мукофоти соҳибиман. Мактабимиз ва бу йигитнинг шаънини ўйлаб, кўп нарсаларга кўз юмиб келаётган эдим», — дейди 75-мактаб директори М.Турдиева.

Ф.Тошбоевнинг саъй-ҳаракатлари билан «ҳайфсан» интизомий чораси қўлланилган мактаб директори ҳам жим турмоқчи эмас. Нима ҳам дердик, директор ҳақ бўлса, ҳар ким қилган қилмишига яраша жазосини олиши керак.

Лекин мурожаатчи — онаизор Ж.Эшқулова мактабнинг тажрибали директори ёш ва тажрибасиз кадрни бу тарзда синдирмоқчи бўлаётганидан йиғлаб ёзғирди. Ўлиб-тирилиб, ягона ўқитган фарзандимнинг адолатга бўлган ишончи тамомила сусайиб кетди, деди онаизор. Она мактаб директори ўқув жараёнидаги тартибсизлик учун арзимас ва енгилгина жазо билан қутулиб қолаётганидан ҳайрон.

Бундай вазиятда ким ҳақ-у ким ноҳақ? Мактабдаги айрим қоида бузилиши хусусида огоҳ этган ёш ва номутахассис ўқитувчими ёки хизмат ваколатидан унумли фойдаланиб, ундан қутулишга ҳаракат қилаётган тажрибали директорми?

Вилоят ва туман ХТБнинг вазиятга қандай баҳо берганини кўрдик. Халқ таълими вазирлиги мазкур вазиятга қандай муносабат билдирар экан? Ўзи бундай ҳолатда қандай чоралар кўрилиши керак?

Шуҳрат ШОКИРЖОНОВ,
Kun.uz мухбири.