Бирор-бир футбол ўйинидан кейин энг кўп «гап эшитадиган тараф» ким биласизми? Футболчилар? Йўқ, улар ҳам келаси сафар вазиятни ўнглаб, олқиш олиш имкониятига эга бўладилар. Мураббийлар ҳам шу. Вазиятдан доим ютқазишда чиқадиган қатлам бу шарҳловчилардир. Телеграм каналида «Карантиндаги шарҳловчи» рукни остида айнан шу мавзуда Станислав Мининнинг фикрлари чиқди. У ўз тажрибаси асосида, бундай вазиятларда қандай қилиб, танқидлардан қутулиб қолиш борасида мулоҳазалари билан ўртоқлашди.
«Шарҳловчи нейтрал бўлиши керакми? Ёки саволни бошқача қўйсак: у қайсидир клубга мухлис бўлиб, яна ўша клуб ўйинларида ишлаши мумкинми?
Кўпинча, мендан қайси жамоага мухлислик қилишимни сўрашганида, эфир вақтида шарҳни яхши ўтказиб олиш ҳақида ўйлайман, қолгани муҳим эмас, деб жавоб бераман. Аксарият шарҳловчиларда аллақачон профессионал деформация рўй бериб бўлган ва аслида улар ҳеч қайси жамоага мухлислик қилмай қўйишган. Жуда кўп шарҳловчилар билан шахсан танишман, фақат баъзиларида аниқ билиниб турадиган мухлислик бор – уларни шундоғам ҳамма билади.
Лекин барибир, мухлислар доим шарҳловчи эфирда қайсидир клубга мухлислик қиляпти, деб ҳисоблайдилар ва қизиғи, одатда, шарҳловчи айнан уларнинг жамоаларига қаршидек туюлади. Эл-Класикода кейин айнан бир шарҳловчини ҳам «реалчи», ҳам «барсачи» дейдиганлар топилади. Айниқса, Россия чемпионатида ишлайдиган ҳамкасбларимга ҳавас қилиб бўлмайди – бир мавсумда улар «Спартак», ЦСКА, «Динамо» ва «Краснодар»нинг «ашаддий мухлиси» бўлиб улгурадилар.
Нима қилиш керак? Ўзи бирор нарсани ўзгартириш шартми?
Олдиндан айтиш мумкин, агар шарҳловчи ўз терма жамоаси ёки клубларнинг халқаро ўйинларини шарҳласа, мухлислик қилиш мумкин ва лозим. Ўша клуб сенга ёқадими ёки йўқ, мураббийини яхши кўрасанми ёки йўқ, фарқи йўқ. Маҳаллий телевидениеда ўша жамоанинг мухлиси ролини ўйнашинг шарт, чунки томошабин ҳам сен билан бирга мухлислик қилади. Бу ерда шарҳловчига қийинчилик туғилмайди, аксарият ҳолларда бу вазифани яхши эплайдилар.
Асосий муаммо чет эл чемпионатлари, еврокубоклар ёки терма жамоалар ўртасидаги ўйинларда рўй беради. Бу ерда энг муҳими – ўзини яширишга ҳаддан зиёд уринмаслик. Яъни агар шарҳловчи «Реал» мухлиси бўлса, билинтириб қўймай деб, ўзини уни ёмон кўрадигандек тутмаслиги керак. Сизга ишонишмайди. Ёки ишонишади – бу унданам баттар.
Агар шарҳловчига бир жамоанинг ўйини бошқасига нисбатан кўпроқ ёқса, бунинг ёмон томони йўқ. Аслида Гвардиола шайдоси бўлиб туриб, ўзини Моуриньоча футбол тарафдоридек тутиш ярашмайди. Бундай вазиятларда, «нейтрал» деган ўлчовга ҳам тупуриб қўйиб, нимани яхши кўрсангиз, шундан завқ олиш лозим бўлади. Шарҳловчи ҳеч қачон робот бўлмаслиги керак. Бу касб ҳиссиётни, шахсиятни талаб қилади, гапирувчи машинани эмас. Микрофон қаршисида ўтириб, ўз туйғуларини ва симпатияларини беркитмаслик керак. Дахлсизлик эмас, холислик энг муҳими.
