«У очилса, водийда чироқ ўчмас экан». Ўзи ҳам электр сотиб оладиган «Тўрақўрғон» ИЭС ҳақида афсоналар қанчалик ҳақиқатга яқин?

Ҳар йили қиш келиши билан электр узилиши бошланади. Бу одатга айланиб улгурган. Шу сабаб водийда, айниқса, Наманганда анча вақтдан бери «Тўрақўрғон» иссиқлик электр станцияси бўйича халқ орасида ҳар хил миш-мишлар кўпайиб кетган ва бунга кўпчилик ҳанузгача ишонади. Хўш, бу гаплар қанчалик ҳақиқатга яқин?

Кўпчилик яхши эсласа керак, бундан 5-6 йил аввал қишда электр токи кунига атиги бир неча соат узатиладиган даврлар бўларди. Ўша вақтлар талаба эдим, китоб ўқишда қийналмаслик учун чироқ бўлган бир неча соатда фонарлар қувватини тўлдириб олардик. Ажойиб кунларнинг бирида Наманганда «Тўрақўрғон» ИЭС қурилиши ҳақида гаплар пайдо бўлди. Ўшанда кўпчиликнинг оғзида бир гап эди: «Янги ИЭС ишга тушса, бутун водийда йил бўйи умуман чироқ ўчмас экан».

«Тўрақўрғон» ИЭС ишга тушса, чироқ ўчмаслигига ишона бошлаган водийликлар бир неча йил яхши умид билан барча узилишларга бардош бериб яшади...

Ниҳоят 2019 йил «Тўрақўрғон» ИЭСнинг биринчи блоки ишга туширилди. 2020 йилга ўтиб эса синовлардан сўнг иккинчи блок ҳам электр ишлаб чиқара бошлади. Лекин «афсонавий» ИЭС ишга тушган бўлса-да, электр ўчиши тўхтамади. Ноябр ойида республика ҳудудига кириб келган совуқ иқлим сабаб узилишлар яна кўпайди ва ушбу ишлаб чиқарувчи бўйича саволлар кун тартибига чиқди. «Тўрақўрғон» ИЭСга сафар чоғида шундай саволларга жавоб топишга ҳаракат қилдик.

Маълум бўлишича, бугунги кунда «Тўрақўрғон» ИЭС тўлиқ қувват билан ишламоқда. Лекин унинг ишлаши тармоққа одамлар ўйлаганчалик таъсир ўтказмайди. ИЭС лойиҳасига асосан ҳар бир блок 450 мВт қувват билан ишлаши назарда тутилган. Бугунги кунда ИЭС ўртача 915-920 мВт қувват ишлаб чиқармоқда. Бу эса водий вилоятлари ўртача истеъмолининг (2000-2500 мВт) 45-50 фоизи, республика истеъмолининг 9-10 фоизи дегани.

Ушбу ИЭС бошқа электр ишлаб чиқарувчи корхоналар сингари умумий энерготизимга боғланган бўлиб, ундан алоҳида ишлай олмайди. Шундай бўлса-да, ҳозир «Сардор» ҳамда «Қизировот» нимстанциялари орқали 500 мВт атрофидаги қувват айнан Наманганга узатилмоқда. Наманган вилоятининг бугунги кундаги истеъмоли 620-625 мВтни ташкил этмоқда.