Куннинг тиғида дўконга кирганимда эса пештахтани тўлдириб турган шундай ичимликларга кўзим тушди. Энергетик ичимликларнинг нархлари ҳам бошқа салқин ичимликларга нисбатан қимматроқлиги сабаб кам сотилса керак деган тахминим ўзини оқламади. Сотувчи йигит бунақа ичимликдан бир кунда камида 50та сотишини айтди. Мен кирган кичкина дўкончада шунча сотилса, йирик супермаркетларда қанча сотилади-ю, бир пойтахтда бундай дўконлардан нечтаси бор экан, деган ўй кечди хаёлимдан.
Дарвоқе, ўз фарзандим ҳам тез-тез шу ичимлик қутисини кўтариб келиши ёдимга тушди.
Қизиқ, энергетик ичимликлар ҳақиқатдан ҳам инсоннинг жисмоний ва ақлий фаоллигини оширадими?
Энергетик ичимликлар – таркибида 150 мг/л.дан ортиқ миқдорда кофеин ва (ёки) инсон организмига тонусни ўзгартирувчи таъсир кўрсатиш учун етарли миқдордаги бошқа компонентлар мавжуд бўлган ичимликлардир.
“Энергетик ичимликни кўп истеъмол қилиш унга тобеликни кучайтиради”
Тошкент тиббиёт академияси Болалар, ўсмирлар ва овқатланиш гигиенаси кафедраси профессори Гули Шайхованинг таъкидлашича, бундай ичимликларни меъёрдан ортиқ ичиш ўсмирларда тобелик ҳолатини келтириб чиқаради.
“Юқори концентрацияланган энергетик (қувват) ичимликларда кўп миқдорда кофеин, таурин моддалари бор. Таурин – энергетик жараённи жадаллаштирувчи ва нерв системасини ривожлантирувчи модда. Тауриннинг инсон организми учун суткалик меъёри – 400 мг. Айрим энергетиклар таркибида эса бу модда 2 баробаргача ошиқ бўлади ва бу албатта ўсмирлар соғлигига салбий таъсир кўрсатади.
Диетолог-олимлар энергетик ичимликларнинг организмга таъсири борасида катта тадқиқотлар олиб бормоқдалар. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, энергетик ичимликлар меъёрдан ортиқ ва сурункали истеъмол қилинса, инсон организмидаги баъзи орган ва тизимларга (бош мия, марказий нерв тизими, бўғимлар) салбий таъсир кўрсатади ва тез-тез истеъмол қилган инсонларда унга тобелик ҳолати кузатилади.
Ичимлик таркибидаги кофеин – психостимулятор модда. У вақтинчалик тетиклик ҳиссини бериб, чарчаш ҳолатини енгиллаштириши, ақлий фаолиятни кучайтириши мумкин, аммо маълум бир вақтдан сўнг (1 – 1,5 соат) инсон организмида чарчоқ баттар кучаяди, бош оғриғи пайдо бўлади ва нафақат ақлий фаолият, балки жисмоний фаолиятни ҳам сусайтиради.
